Cận cảnh khu trại giam bệnh viên Chợ Quán, nơi đồng chí Trần Phú lâm bệnh nặng và hy sinh

Kinhtedothi - Bệnh viện Chợ Quán (nay là Bệnh viện Bệnh Nhiệt Đới) là bệnh viện xưa nhất ở Sài Gòn được xây dựng xong năm 1864. Bệnh viện chuyên điều trị các loại bệnh truyền nhiễm và bệnh tâm thần. Cũng tại đây có khu trại giam được Thực dân Pháp xây dụng để giam cầm những nhà đấu tranh cách mạng vì độc lập dân tộc.
HUY CHƯƠNG 01-05-2019 20:11

 Bệnh viện Nhiệt Đới TP Hồ Chí Minh ngày nay.
Năm 1931, đồng chí Trần Phú – Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng Cộng sản Đông Dương nay là Đảng Cộng sản Việt Nam đã bị thực dân Pháp giam giữ và trút hơi thở cuối cùng tại nơi đây. 

Ngày 18/4/1931, đồng chí Trần Phú đã bị bắt tại nhà số 66 đường Champagne (nay là đường Lý Chính Thắng) – cơ quan ấn loát của Đảng . Sau khi giam giữ và dùng nhiều cực hình tra tấn dã man đồng chí Trần Phú ở nhiều trại giam khác nhau, chúng chuyển đồng chí về Khám Lớn Sài Gòn để chuẩn bị xét xử. Lúc này, sức khỏe của đồng chí Trần Phú đã ngày càng suy kiệt. Thực dân Pháp muốn duy trì sự sống của đồng chí để khai thác những bí mật của Đảng, nên ngày 26/8/1931, chúng đưa đồng chí đến trại giam trong bệnh viện Chợ Quán để điều trị bệnh. Tại đây, đồng chí vẫn mang số tù 518431. Sau 3 ngày nằm điều trị tại đây nhưng tình trạng sức khở của đồng chí càng trở nặng do bệnh ho lao, nên được chuyển sang khu cách ly cho bệnh nhân lao. Sang ngày thứ chín, ngày 5/9/1931, bệnh của đồng chí rất nguy kịch. Ngày 6/9/1931, đồng chí Trần Phú không qua khỏi, trước lúc hy sinh đồng chí Trần Phú dồn hết sức còn lại và nhắn nhủ với đồng đội của mình rằng: “Hãy giữ vững ý chí chiến đấu

 Khu phòng giam thực dân Pháp xây dựng tại bệnh viện Chợ Quán.

Sau đó, thi hài của đồng chí được đặt ở phòng cá nhân. Các đồng chí trong trại giam đã làm lễ truy điệu đồng chí ở phòng này. Toàn thể tù chính trị trong trại giam đã đứng dọc theo hành lang để tiễn đưa đồng chí Trần Phú – người Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng.

Theo tài liệu lịch sử, trong quá trình xâm lược nước ta, thực dân Pháp đã bắt bớ, tra tấn dã man đến lâm bệnh nhiều chiến sĩ cách mạng và đồng bào yêu nước. Vì cần khai thác tin tức, nên chúng đưa tù nhân vào khu nhà nhốt bệnh nhân tâm thần của bệnh viện Chợ Quán để vừa điều trị cầm chừng vừa tiếp tục tra hỏi. Từ đó, khu nhà nhốt bệnh nhân tâm thần trở thành nơi giam giữ nững người tù bị bệnh.

 

 Một góc khu trại giam Chợ Quán.
Ngày nay, khu trại giam trong bệnh viện Chợ Quán được mở cửa để đón khách tham quan. Di tích vẫn còn in đậm dấu vết của gông cùm, xiềng xích dưới chế độ thực dân; cũng như những dấu ấn về cuộc chiến đấu kiên cường bất khuất của các chiến sĩ cách mạng với những khẩu hiệu đấu tranh bằng máu còn rõ nét trên các bức tường. Từ cổng bệnh viện đi vào khu trại giam, ở phía bên phải, mặt bằng kiến trúc của khu trại giam hình chữ U. Dãy ngang của hình chữ U dài 32m, rộng 12m. Hai dãy dọc bằng nhau, mỗi dãy dài 14m, rộng 7,5m. bên ngoài phía trước cửa trại giam có phòng gác nhỏ, lợp ngói móc. Xung quanh có tường gạch cao 2,5m bao bọc. Góc khu trại giam có một tháp canh cao 3,5m diện tích 2m x 2m. Mái của toàn bộ khu trại giam được lợp ngói, bộ vì kèo bằng thép. Hai dãy được lợp ngói âm dương, một khu lợp ngói móc. Dưới lớp ngói có một hệ thống lướii sắt. Trần không có la-phông. Dãy khu biệt giam có trần bê-tông. Tường nhà giam được xây khá chắc chắn, dày 0,4m. nền nhà xây gạch tàu (30cm x 30cm). Trong mỗi phòng có bục để nằm. Thời Pháp các bục được làm bằng gỗ, thời Mỹ – ngụy các bục được làm bằng xi-măng lót gạch bông, kích thước của các bục khác nhau. Tường của khu trại giam được quét vôi, phần dưới màu xám hoặc đen, phần trên màu vàng. Cửa ra vào các phòng đều hẹp từ 1 – 1,2m, cánh cửa bằng gỗ sơn màu xám. Phía trên cánh cửa ra vào có một lỗ nho (10cm x 10cm) để lính canh có thể theo dõi hoạt động bên trong của tù nhân. Cửa gỗ của phòng giam đều có lưới sắt, thanh sắt tròn có đường kính 2cm. Tường các phòng giam cao 4m. 

 

 khu trại giam Chợ Quán có chia thành khu giam Nam và khu giam Nữ với dãy hành lang tối tăm, hun hút.
Từ cửa trại giam đi vào, đầu tiên là phòng giam lớn, giam khoảng 20 người. Đồng chí Trần Phú đã ở phòng này khi mới đến trại giam. Phòng rộng 3,6m x 10,2m, bên trong có bục xi-măng lót gạch bông , kích thước 1,5m x 2m. Cửa sổ có lưới sắt có kích thước 0,8m x 1,7m. Kế đến là 2 phòng giam lớn và 2 phòng giam nhỏ. Giữa lối đi có xây thêm một bức tường từ cửa ra vào đến cuối dãy nhà ngăn cách các phòng giam bên trái và bên phải. Bên trái cửa trại giam, cách 10,5m là 2 phòng giam bằng nhau, bề ngang mỗi phòng 10,75m. gần cuối dãy có 2 phòng giam cá nhân nhỏ, trên nóc phòng có giăng lưới sắt. Cuối dãy có 3 phòng vệ sinh nhỏ. 

 Tượng thờ tưởng niệm Đ/c Trần Phú - Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng.

Cuối dãy nhà đầu tiên, quẹo tay phải đi qua khu cách ly. Khu này có cửa sắt ngăn cách với khu bên ngoài, cửa có bề ngang 1,4m. Bên trái khu cách ly có 3 phòng giam, 2 phòng đầu là phòng cá nhân, phòng thứ 3 là phòng tập thể. Đồng chí Trần Phú đã bị giam tại phòng này khi bệnh viện phát hiện đồng chí bị bệnh lao. Cửa phòng rộng 1,2m, chiều dài phòng 10,2m, rộng 3,6m. Trong phòng có bục xi măng rộng 0,2m, dài 2,5m. Phía bên phải khu cách ly có 3 phòng giam. Phòng đầu dãy là phòng giam cá nhân, nơi đặt thi hài đồng chí Trần Phú, gọi là phòng 3A. trong phòng có bục xi-măng rộng 1,2m, dài 2m. Cửa phòng giam có lưới sắt cao 1,8m, ngang 0,7m. Thanh lưới sắt có đường kính 1,5cm. Tiếp sau phòng cá nhân là 2 phòng giam nữa. Toàn khu cách ly có 6 phòng: 4 phòng cá nhân và 2 phòng tập thể.

 Khu trại giam bệnh viện Chợ Quán được xếp hạng di tích lịch sử cấp Quốc gia.

Khu trại giam trong bệnh viện Chợ Quán đã được Bộ Văn hóa công nhận là di tích lịch sử theo quyết định số 1288-VH/QĐ ngày 16/11/1988.

Photo mới nhất