Trang chủ / Thời sự / Tin tức

Chủ tịch đầu tiên của TP Hà Nội, bác sĩ Trần Duy Hưng: Nhà lãnh đạo vì nước, vì dân

Thiện Quang 10-10-2019 06:06
Kinhtedothi - Hà Nội có một con đường khang trang rợp bóng cây xanh, nối từ đường Láng, Nguyễn Chí Thanh ra Đại lộ Thăng Long - trục đường huyết mạch phía Tây Thủ đô. Con đường ấy mang tên người Chủ tịch đầu tiên của Hà Nội - bác sĩ Trần Duy Hưng.

Vinh dự và trọng trách

Bác sĩ Trần Duy Hưng sinh ngày 16/1/1912 tại làng Hòe Thị, xã Xuân Phương, nay là phường Phương Canh, quận Nam Từ Liêm, Hà Nội. Lớn lên, ông học Ðại học Y cùng lứa với Tôn Thất Tùng, Phạm Ngọc Thạch, Nhữ Thế Bảo, Nguyễn Hữu Thuyết…

Thời sinh viên, ông tích cực tham gia các phong trào, các cuộc vận động xã hội. Do có uy tín lớn trong thanh niên, sinh viên và trí thức trẻ, ông được cử làm lãnh tụ phong trào hướng đạo sinh Bắc Kỳ dưới sự dìu dắt của nhà yêu nước Hoàng Ðạo Thúy.

Với cây đàn violon, ông cùng các đồng chí của mình thường đến một số chợ quê vào các ngày nghỉ, hát các bài ca yêu nước. Đồng thời tuyên truyền, vận động Nhân dân hưởng ứng các phong trào yêu nước do Mặt trận Dân chủ và sau đó là Mặt trận Việt Minh phát động.

Tốt nghiệp trường y, trở thành bác sĩ, ông cùng em gái mở một bệnh viện tư tại phố Bông Nhuộm.

Bác sĩ Trần Duy Hưng cùng đoàn quân về tiếp quản Thủ đô.

Theo lời kể của ông Trần Chiến Thắng, con trai út của Thị trưởng Trần Duy Hưng, nổi tiếng về chuyên môn nhưng điều ông được đồng nghiệp và nhiều người dân Hà Nội thời đó yêu quý bởi sự đức độ, tấm lòng bao dung, nhân hậu của người thầy thuốc, sẵn sàng cưu mang và cứu giúp dân nghèo.

Tại cơ sở chữa bệnh của mình, cha tôi đã cứu giúp và chở che nhiều cán bộ Việt Minh giữa vòng vây bố ráp của kẻ thù. Lòng yêu nước của cha tôi ngày càng sâu sắc rồi biến thành hành động khi ông tự nguyện làm cơ sở bí mật của Đảng trong những ngày trước Cách mạng tháng Tám năm 1945.

Sau lễ Tuyên ngôn Độc lập ngày 2/9/1945, Bác Hồ đã tìm đến nhà và đề nghị bác sĩ Trần Duy Hưng làm Chủ tịch TP Hà Nội khi ông mới 33 tuổi. Cũng theo ông Trần Chiến Thắng: “Lúc đó cha tôi quá bất ngờ trước vinh dự và trọng trách lớn lao nên xúc động đáp: “Thưa Cụ, chức Chủ tịch xin Cụ chọn người khác xứng đáng hơn, tôi không quen làm...”. Nghe vậy, Bác Hồ đã động viên: “Tôi có quen việc làm Chủ tịch nước đâu, chúng ta cứ làm rồi sẽ quen. Điều quan trọng nhất là mang lại nhiều lợi ích cho người dân”. Chính vì lời động viên của Bác Hồ mà cha tôi đã nhận trọng trách làm người đứng đầu một Thủ đô non trẻ, đầy chông gai và khó khăn.

Thành công lớn nhất của bác sĩ Trần Duy Hưng khi làm Chủ tịch Ủy ban hành chính Hà Nội 1945 - 1946 là tập hợp được các tầng lớp Nhân dân Hà Nội dưới ngọn cờ của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Việc đầu tiên mà Chính quyền Hà Nội lúc đó làm được là cứu đói, sau đó là những chương trình củng cố chính quyền và một trong những chương trình quan trọng trong đó là bầu cử Quốc hội đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa.

Đến năm 1954, ông còn là Thứ trưởng Bộ Y tế. Tháng 10/1954, ông được cử giữ chức Phó Chủ tịch Ủy ban Quân chính Hà Nội, dẫn đầu đoàn quân tiếp quản Thủ đô và ngay sau đó được bầu lại chức Chủ tịch Ủy ban hành chính Thủ đô Hà Nội (sau này là UBND TP) cho đến năm 1977.

Những quyết sách linh hoạt, vì dân

Hà Nội sau ngày giải phóng bộn bề trăm việc, từ ổn định đời sống và giải quyết việc làm cho Nhân dân, khai hoang phục hóa, chống đói, xóa nạn mù chữ đến củng cố chính quyền từ TP xuống các quận, khu phố, làng xã…

Làm Trưởng ban Xóa nạn mù chữ, Chủ tịch Trần Duy Hưng xuống tận các ngõ xóm lao động ở Hai Bà Trưng, Đống Đa thăm hỏi, động viên Nhân dân tham gia các lớp bình dân học vụ buổi tối. Kết thúc ba năm thi đua diệt giặc dốt, Hà Nội được Chính phủ tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Hai về thành tích thanh toán xong nạn mù chữ, trong đó có công lao to lớn của vị Chủ tịch tận tụy và mẫn cán.

Cùng với chăm lo các vấn đề xã hội cấp bách và nóng bỏng, thực hiện đường lối phục hồi và phát triển kinh tế, dưới thời bác sĩ Trần Duy Hưng làm Chủ tịch, Hà Nội từng có nhiều chính sách mạnh mẽ để đạt nhiều thành tựu lớn. Tiêu biểu, năng suất lúa của Hà Nội cao nhất miền Bắc, hoạt động công - thương nghiệp đi đầu cả nước. Hà Nội cũng là lá cờ đầu về phong trào năm xung phong và ba sẵn sàng…

Không những thế, Hà Nội còn ban hành hàng loạt những chính sách đặc thù để phát triển vùng rau xanh, vùng thực phẩm, xây dựng các khu nhà ở tập thể cho công nhân, viên chức. Đáng ghi nhận, Hà Nội là địa phương đầu tiên có mô hình nhà lắp ghép rồi từ đó nhân rộng ra cả nước, tuy nhiên, khu bếp, vệ sinh chung khá bất tiện. Rút kinh nghiệm, Chủ tịch Trần Duy Hưng cho xây dựng thêm những khu nhà tập thể hai tầng nhưng lúc này là nhà nhỏ khép kín.

Ngay từ những năm 1960, Nhà nước có chính sách phân phối nhà cho cán bộ, công chức. Được sự nhất trí của Thành ủy, TP Hà Nội đã triển khai việc bán căn hộ theo cách trả dần, một mặt để có thêm ngân sách, còn các gia đình có điều kiện để sửa sang nhà cửa đẹp hơn.

Ngoài ra, để huy động nguồn lực tổng hợp cho phát triển TP, Chủ tịch Trần Duy Hưng còn vận động các trí thức tư sản như Nguyễn Tử Trinh, Trịnh Văn Bô tham gia chính quyền, sử dụng trí tuệ và kinh nghiệm của họ vào công cuộc xây dựng và phát triển Hà Nội.

Việc làm mạnh mẽ và can trường nhất mà Chủ tịch Trần Duy Hưng đã dám làm vào thời điểm chiến tranh ác liệt là cho phép các hộ tư nhân sản xuất và bán những đồ gia dụng mà Hà Nội cực kỳ thiếu vào lúc đó. Thời kỳ này, đây là việc rất cấm kỵ, tuy nhiên, nhóm hàng gia dụng lại là những đồ dùng cực kỳ thiết yếu nên tác dụng của nó đã xóa nhòa đi phần nào ranh giới đúng – sai rất nhạy cảm của thời chiến.

Đến tận bây giờ, vẫn còn nhiều gia đình ở Hà Nội lưu giữ cây đèn dầu Hoa Kỳ 3 bấc của tổ hợp các hộ tư nhân chợ Đồng Xuân – Bắc Qua sản xuất hồi đó. Ngoài ra, xoong nồi, dao, đũa, bát… cũng nằm trong số những sản phẩm được Chủ tịch Trần Duy Hưng cho phép sản xuất tư nhân để phục vụ Hà Nội đang bị bom Mỹ tàn phá ác liệt.

Đây là sự dũng cảm “xé rào” của bác sĩ Trần Duy Hưng trong thời điểm cam go của Thủ đô. Quyết định dũng cảm của vị Chủ tịch Hà Nội chỉ có thể xuất phát từ trái tim và ý chí của một người thầy thuốc với lời thề Hippocrates in sâu trong tâm trí: “Tôi sẽ chỉ dẫn mọi chế độ có lợi cho người bệnh tùy theo khả năng và sự phán đoán của tôi, tôi sẽ tránh mọi điều xấu và bất công”.

Với tầm nhìn xa, trông rộng, Chủ tịch Trần Duy Hưng đã để lại cho Thủ đô hàng loạt những công trình tầm cỡ về kinh tế, văn hóa và xã hội. Đó là Khu công nghiệp Cao - Xà - Lá, đường Thanh Niên, Công viên Thống Nhất, Công viên Thủ Lệ, Cung Văn hóa hữu nghị Việt - Xô… thông qua các phong trào thi đua rộng khắp và sôi nổi.

65 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, những câu chuyện về bác sĩ Trần Duy Hưng, vị Chủ tịch đầu tiên của Hà Nội vẫn để lại cho chúng ta nhiều điều đáng suy ngẫm. Vượt lên tất cả đó là tấm gương về một nhà lãnh đạo luôn giữ tấm lòng “vì nước, vì dân” mà Thủ đô đã có được. Như sinh thời Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã nhận xét về ông: "Một con người của Nhân dân, vì Nhân dân; là một trí thức để lại tấm gương sáng cho các thế hệ trí thức cả hôm nay và mai sau học tập, noi theo".

"Trong nhóm hiện vật “Đơn tình nguyện của cán bộ, viên chức, sinh viên Hà Nội lên đường vào Nam chiến đấu” của Bảo tàng Chiến thắng B52 tọa lạc tại phố Đội Cấn - Hà Nội, lá thư (mang số hiệu lưu trữ 135 G - 65) được bác sĩ Trần Duy Hưng viết tay bằng bút mực đen trên tờ giấy khổ nhỏ có in sẵn tên “Trần Duy Hưng” đề ngày 16/4/1965.

Lá thư gửi tới Bộ Quốc phòng và Tổng Tư lệnh Bộ Tư lệnh Thủ đô, nguyên văn: “Kính gửi Bộ Quốc phòng, Tổng Tư lệnh Bộ Tư lệnh Thủ đô. Tôi xin gửi tới các đồng chí đơn xin nhập ngũ của hai con trai tôi, một con trai cả là Trần Quốc Ân, 26 tuổi, đảng viên, kỹ sư Tổng cục Địa chất, con trai bé là Trần Thắng Lợi 16 tuổi học sinh lớp 9. Các con tôi có khẩn khoản nhiều lần để “nói” với các đồng chí cho được phục vụ trong hàng ngũ quân đội. Tôi rất thông cảm với những yêu cầu của các con tôi những ý muốn rất chính đáng của thanh niên trong lúc này. Vì vậy tôi rất mong các đồng chí xét đến nguyện vọng tha thiết của các con tôi. Chào quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ”.

TAG: bác sĩ Trần Duy Hưng Chủ tịch UBND Hà Nội Nhà lãnh đạo 65 năm Đại lộ Thăng Long
 
Tin khác
Để mọi nhà đều có Tết
Để mọi nhà đều có Tết
Kinhtedothi - Xuân đã về trên khắp phố phường Hà Nội, Tết Nguyên đán Canh Tý cận kề trước ngõ. Những phần quà Tết đã và đang tiếp tục được các cấp, các ngành trên địa bàn Thủ đô chuyển đến tay các đối tượng chính sách, người có hoàn cảnh khó khăn với mong muốn mọi người, mọi nhà đều có Tết, không để ai bị bỏ lại phía sau.
Phó Bí thư Thành ủy Đào Đức Toàn: Chuẩn bị tốt cho việc tổ chức thành công Đại hội Đảng các cấp
Phó Bí thư Thành ủy Đào Đức Toàn: Chuẩn bị tốt cho việc tổ chức thành công Đại hội Đảng các cấp
Kinhtedothi-"Quận Hai Bà Trưng cần thông qua công tác tổ chức Đại hội Đảng các cấp huy động được sự tham gia của các đảng viên và Nhân dân, thể hiện qua việc hăng hái thi đua lao động sản xuất, tích cực góp ý để nghị quyết Đại hội sát thực tiễn cuộc sống..." - Phó Bí thư Thành ủy Hà Nội Đào Đức Toàn nêu rõ khi phát biểu tại Lễ mít tinh kỷ niệm 90 năm kỷ niệm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam do Đảng bộ quận Hai Bà Trưng tổ chức sáng nay.
Lãnh đạo Thành phố thăm, tặng quà các gia đình chính sách quận Nam Từ Liêm
Lãnh đạo Thành phố thăm, tặng quà các gia đình chính sách quận Nam Từ Liêm
Kinhtedothi - Sáng 20/1, nhân dịp đón Tết Nguyên đán Canh Tý 2020, Uỷ viên T.Ư Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành uỷ Ngô Thị Thanh Hằng đã đi thăm, tặng quà một số gia đình chính sách tiêu biểu quận Nam Từ Liêm và làm việc với Công ty Điện lực Nam Từ Liêm.
Phó Chủ tịch Thường trực HĐND TP Nguyễn Ngọc Tuấn: Cơ quan Văn phòng HĐND TP tham mưu tốt, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động HĐND TP
Phó Chủ tịch Thường trực HĐND TP Nguyễn Ngọc Tuấn: Cơ quan Văn phòng HĐND TP tham mưu tốt, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động HĐND TP
Kinhtedothi-"Năm 2019, khối lượng công việc lớn nhưng nhờ có nhiều đổi mới trong hoạt động, HĐND TP đã không ngừng nâng cao được hiệu lực, hiệu quả hoạt động; trong đó vai trò, trách nhiệm của Đảng ủy, Văn phòng HĐND, các tổ chức đoàn thể của HĐND TP có đóng góp rất quan trọng" - Phó Chủ tịch Thường trực HĐND TP Hà Nội Nguyễn Ngọc Tuấn nhấn mạnh.
Cải cách hành chính: Điểm sáng của Hà Nội
Cải cách hành chính: Điểm sáng của Hà Nội
Kinhtedothi - Sau 4 năm triển khai thực hiện Chương trình 08-CTr/TU của Thành ủy Hà Nội về “Đẩy mạnh cải cách hành chính (CCHC), tạo bước chuyển mạnh về kỷ luật, kỷ cương, ý thức trách nhiệm, chất lượng phục vụ Nhân dân của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức (CBCCVC) giai đoạn 2016 - 2020”, có thể thấy TP đã đạt kết quả khả quan trên cả 6 lĩnh vực của CCHC. Trong đó, cải cách thủ tục hành chính (TTHC), nâng cao chất lượng đội ngũ CBCCVC và ứng dụng CNTT trong chỉ đạo điều hành, phục vụ người dân mang lại hiệu quả rõ nét.
Mùa Xuân hy vọng
Mùa Xuân hy vọng
Kinhtedothi - Từng đợt gió mùa Đông Bắc lùa những hạt mưa Xuân đủ làm cho người ta xuýt xoa nhưng lại thích thú vì cảm nhận được tiết Xuân đã về trên phố.
Học Bác để gần dân hơn
Học Bác để gần dân hơn
Kinhtedothi - “Tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, đó là chuyên đề năm 2020 được đánh giá rất có ý nghĩa trong thời điểm cả nước đang chuẩn bị tiến hành Đại hội Đảng các cấp tiến tới Đại hội XIII của Đảng. Trong đó việc phát huy khối đại đoàn kết toàn dân đang được các cấp, các ngành thực thi bằng nhiều giải theo đúng tinh thần tư tưởng của Bác.
Tinh thần thẳng thắn tự phê bình là truyền thống quý của Đảng
Tinh thần thẳng thắn tự phê bình là truyền thống quý của Đảng
Kinhtedothi - Trong suốt chặng đường 90 năm qua, Đảng luôn tự kiểm điểm nghiêm túc, nhìn thẳng vào sự thật, nói rõ sự thật, đánh giá đúng sự thật, chỉ ra những sai lầm, khuyết điểm của mình chứ không phải chỉ nói về thành tựu. Nhờ đó, Đảng đã lãnh đạo thành công nhiều cuộc cách mạng vĩ đại của dân tộc, đưa đất nước đi lên, tạo được vị thế quốc gia trên trường quốc tế. PGS.TS Nguyễn Văn Giang (nguyên Phó Viện trưởng Viện Xây dựng Đảng) nhận định trong cuộc trao đổi với phóng viên Kinh tế & Đô thị nhân dịp kỷ niệm 90 năm Ngày thành lập Đảng.
Trao quyết định bổ nhiệm Giám đốc, Phó Giám đốc Sở Khoa học & Công nghệ Hà Nội
Trao quyết định bổ nhiệm Giám đốc, Phó Giám đốc Sở Khoa học & Công nghệ Hà Nội
Kinhtedothi - Ngày 20/1, UBND TP Hà Nội tổ chức lễ công bố các quyết định bổ nhiệm Giám đốc, Phó Giám đốc Sở Khoa học & Công nghệ Hà Nội. Dự lễ công bố có Phó Chủ tịch UBND TP Ngô Văn Quý.
Thủ tướng dâng hương các đồng chí nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ đã từ trần
Thủ tướng dâng hương các đồng chí nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ đã từ trần
Ngày 19/1, tại TP Hồ Chí Minh, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã tới dâng hương, tưởng nhớ các đồng chí nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Chính phủ qua các thời kỳ đã từ trần.
TP Hồ Chí Minh: Gần 4.500 công dân sẵn sàng lên đường nhập ngũ
TP Hồ Chí Minh: Gần 4.500 công dân sẵn sàng lên đường nhập ngũ
Kinhtedothi - Trong 2 ngày (18/1 và 19/1), tại nhiều quận huyện của TP Hồ Chí Minh đã đồng loạt tổ chức “Lễ trao Lệnh gọi công dân nhập ngũ” năm 2020 cho 4.459 thanh niên trúng tuyển nghĩa vụ quân sự (NVQS).