Trang chủ / Thời sự / Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh - Người thầy của báo chí cách mạng Việt Nam

Nguyễn Sĩ Đại 21-06-2019 05:50
Kinhtedothi - Sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định văn học, báo chí là một vũ khí sắc bén, một bộ phận không thể thiếu được trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước. Cả cuộc đời Người gắn liền với sự nghiệp báo chí. Người là người sáng lập, người thầy của báo chí cách mạng Việt Nam.

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành tình cảm với nền báo chí Việt Nam.

Nghề không để kiếm sống mà để cứu nước

Sinh thời, Bác Hồ từng nói: "Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành". Để thực hiện chí nguyện thiêng liêng đó, Người đã không quản hy sinh để bôn ba tìm đường cứu nước. Trên con đường đi đó, Người đã làm rất nhiều nghề để kiếm sống, nhưng Nguyễn Ái Quốc đã chú tâm học một nghề không để kiếm sống mà để cứu nước. Đấy là nghề làm báo.

Năm 1922, Người sáng lập báo Người cùng khổ (Le Paria) trực thuộc Hội Liên hiệp Thuộc địa. Bác vừa là người sáng lập, vừa là chủ bút, phóng viên... Báo được in ba thứ tiếng: Pháp, Ả Rập và Trung Quốc. Số đầu tiên ra ngày 1/4/1922, Người cùng khổ đã đăng lời nói đầu tuyên bố rằng báo này "là vũ khí để chiến đấu, sứ mạng của nó đã rõ ràng: Giải phóng con người".

Ngày 21/6/1925, báo Thanh Niên do Người sáng lập đã phát hành số báo đầu tiên là tờ báo cộng sản được viết bằng chữ quốc ngữ đầu tiên ở nước ta có tác động quyết định đến việc tập hợp đội ngũ, phương hướng thành lập Đảng cũng như đường lối cách mạng của nước ta.

Với ý nghĩa như vậy, báo Thanh niên được coi là tiền thân của báo Đảng, ngày 21/6 được coi là Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam và Bác Hồ là người sáng lập nền báo chí cách mạng Việt Nam. Sự sáng lập còn ở ý nghĩa nền báo chí cách mạng Việt Nam được Bác xác định mục tiêu, ở việc chăm lo xây dựng đội ngũ nhà báo - chiến sĩ, những người sẵn sàng xả thân vì Tổ quốc, vì sự nghiệp phò chính trừ tà.

Năm 1949, Bác đã chỉ đạo thành lập và đặt tên cho cơ sở đào tạo báo chí cách mạng đầu tiên ở nước ta, “Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng” đặt tại xã Tân Thái, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Trong thư gửi lớp học đầu tiên, Người căn dặn: “Nhiệm vụ của tờ báo là tuyên truyền, cổ động, huấn luyện, giáo dục, và tổ chức dân chúng để đưa dân chúng đến mục đích chung. Mục đích là kháng chiến và kiến quốc... Đối tượng của tờ báo là đại đa số dân chúng. Một tờ báo không được đại đa số dân chúng ham chuộng, thì không xứng đáng là một tờ báo”. 

Lực lượng không thể tách rời của cách mạng Việt Nam

Từ quan niệm lập công, lập ngôn, lập đức; văn dĩ tải đạo của người xưa, đến việc coi văn chương nghệ thuật, báo chí, là một lực lượng, một bộ phận không tách rời của cách mạng, một công việc phục vụ Nhân dân, nhân loại là một bước tiến, một sự phát triển vượt gộp vĩ đại của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nó triệt tiêu mục đích cá nhân để biến người cầm bút hoạt động theo tinh thần cống hiến một cách cao cả; nó đề cao vai trò của báo chí và người cầm bút mà càng ngày chúng ta càng cảm nhận sâu sắc.

Tại Đại hội lần thứ 2 Hội Nhà báo Việt Nam năm 1959, Người khẳng định: “Có người chỉ muốn làm cái gì để “lưu danh thiên cổ” cơ. Muốn viết bài cho oai, muốn đăng bài mình lên các báo lớn. Cái đó cũng không đúng. Những khuyết điểm đó đều do chủ nghĩa cá nhân đẻ ra. Họ không thấy rằng: làm việc gì có ích cho Nhân dân, cho cách mạng đều là vẻ vang”.

Theo thống kê chưa đầy đủ, trong suốt cuộc đời của mình, Bác Hồ đã viết gần 3.000 bài báo trong nước và quốc tế với gần 200 bút danh khác nhau. Riêng cho báo Nhân Dân là 1.200 bài. Cuộc đời làm báo của Người và những huấn thị về báo chí, những câu chuyện tiếp xúc với báo giới trong và ngoài nước... đã để lại cho các thế hệ làm báo những bài học vô giá.

Lý tưởng, sứ mệnh của báo chí, của người làm báo cách mạng là chiến đấu quên mình vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì hạnh phúc của Nhân dân, vì những quyền cơ bản của con người. Tại Đại hội lần thứ 3 Hội Nhà báo Việt Nam năm 1962, Người nói “Nhiệm vụ của báo chí là phục vụ Nhân dân, phục vụ cách mạng”; “Cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng. Cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén của họ”. Trong báo chí cách mạng, Người đặc biệt chú ý đến báo Đảng.

Trong bài “Cần phải xem báo Đảng” đăng trên báo Nhân Dân số 197 (22 - 24/6/1954), Người viết: “Đảng ta mạnh vì Đảng ta tư tưởng nhất trí, hành động nhất trí suốt từ trên xuống dưới. Tờ báo của Đảng có nhiệm vụ làm cho tư tưởng và hành động thông suốt và thống nhất”. Đấy là một định hướng rất cụ thể rõ ràng, là bài học nằm lòng cho những người làm báo nói chung, báo Đảng nói riêng.

Người làm báo là người làm cách mạng, làm báo là làm chính trị, nhà báo trước hết là một cán bộ chính trị. Bác phê phán mạnh mẽ tư tưởng coi báo chí là phi giai cấp. Người nhấn mạnh: Nói đến báo chí là nói đến người làm báo. Nói đến người làm báo trước hết là nói đến việc tu dưỡng đạo đức cách mạng, học tập chính trị và nghiệp vụ, phải coi chính trị là chủ. Không vững về lập trường chính trị thì không thể làm báo cách mạng.

Trong các bài nói chuyện, trong những lần gặp gỡ trực tiếp với các nhà báo, Bác đều để lại những bài học nghề nghiệp sâu sắc; rèn giũa đạo đức, tác phong và sự thận trọng của người làm báo, nghề báo. Trong bài giảng “Cách viết” tại Lớp Chỉnh Đảng T.Ư, ngày 17/8/1953, Bác chỉ ra 5 cách tìm tài liệu, 5 khâu trong lao động nhà báo: “1 - Nghe: Lắng tai nghe các cán bộ, nghe các chiến sĩ, nghe đồng bào để lấy tài liệu mà viết. 2 - Hỏi: Hỏi những người đi xa về, hỏi Nhân dân, hỏi bộ đội những việc, những tình hình ở các nơi. 3 - Thấy: Mình phải đi đến, xem xét mà thấy. 4 - Xem: Xem báo chí, xem sách vở. Xem báo chí trong nước, xem báo chí nước ngoài. 5 - Ghi: Những gì đã nghe, đã thấy, đã hỏi được, đã đọc được thì chép lấy để dùng mà viết”.

Theo Bác, mỗi khi viết một bài báo, thì phải tự đặt câu hỏi: Viết cho ai xem? Viết để làm gì? Viết thế nào cho phổ thông dễ hiểu, ngắn gọn dễ đọc?

Bản chất của báo chí tiến bộ là tôn trọng sự thật, bảo vệ sự thật. Bác thường xuyên căn dặn: “Viết phải đúng sự thật, không được bịa ra”; “chưa điều tra, chưa nghiên cứu, chưa biết rõ, chớ nói chớ viết”…

Từ năm 1954, Bác đã phê bình lối viết một chiều, chỉ nêu thành tích mà “rất ít phê bình các khuyết điểm”. Không có vùng cấm trong phê bình, nhưng phê bình phải cốt để giúp sửa khuyết điểm chứ không để vùi dập. Đó là tinh thần bình đẳng và nhân văn Hồ Chí Minh cao cả. Viết báo, không chỉ cần nội dung mà còn cần chú ý hình thức thế nào cho hay, cho đẹp. Viết trong sáng, ngắn gọn, học tập lời ăn tiếng nói của Nhân dân, giữ gìn sự trong sáng tiếng Việt là những bài học mà nhiều nhà báo tiền bối đã học Bác và đạt được thành công cao trong nghề nghiệp.

Trong các tác phẩm chính trị và gần 3.000 bài báo của Người, có những luận văn chính trị có sức mạnh thay đổi tình hình và có giá trị vĩnh hằng như “Sửa đổi lối làm việc”, “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân”, có những bài báo mở đầu cho một phong trào thi đua yêu nước, có những bài giúp sửa chữa một khuyết điểm trong công tác..., bài nào cũng mang tính thiết thực, bổ ích; bất cứ bài nào cũng đem lại những bài học, những kinh nghiệm cho người viết báo từ cách chọn đề tài, đặt đầu đề, đến dùng từ, chọn chữ...

Học Bác làm báo, còn là học đạo đức nghề nghiệp, văn hóa ứng xử

Không chỉ tạo điều kiện cho các nhà báo làm việc, Bác còn trực tiếp giúp biên tập. Trong tin tường thuật Lễ khai mạc Đại hội Anh hùng, Chiến sĩ thi đua toàn quốc năm 1959 của Nguyễn Mạnh Hào (Việt Nam Thông tấn xã) đưa lên Bác duyệt, có câu: “Các anh hùng, chiến sĩ thi đua trai gái, già trẻ”…, Bác cầm bút đỏ, làm dấu ngoặc hoán vị “trai gái” thành “gái trai”. Bác nói: Để “trai gái”, trai trước gái sau là không tôn trọng phụ nữ; hơn nữa để “trai gái” người ta dễ nghĩ đến chuyện trai gái, không hay.

Xem Báo ảnh Việt Nam số 7/1965, thấy có bài "Càng leo cao càng ngã đau". Bác góp ý ngay: "Báo chí viết phải thật chính xác. Ai leo cao? Ai ngã đau?". Khi xem tranh áp - phích đăng ở bìa 4 Báo ảnh Việt Nam số 4/1968 với nội dung “Hà Nội chào mừng Huế, Sài Gòn”, Bác phê bình: “Tranh vẽ như thế không đúng! Tại sao trong ba cô gái, cô gái Hà Nội lại to hơn và nổi bật hơn hai cô kia?”.

Đầu năm 1967, Bác gửi cho báo Ảnh Việt Nam hai bức ảnh, một bức o dân quân nhỏ giải phi công Mỹ cao lênh khênh đang cúi đầu; bức ảnh thứ hai chụp một cô y tá đang băng bó cho một tên giặc lái Mỹ bị thương. Hai bức ảnh này đăng ở báo Ảnh số 2/1967 đã gây nên một sức truyền cảm mạnh mẽ.

Trong cuốn sách Hồ Chí Minh - Tinh hoa và khí phách của dân tộc, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2009, tr.207, Thủ tướng Phạm Văn Đồng đã nhận xét rất tinh tế và khái quát về những đóng góp to lớn của Bác Hồ trong lĩnh vực văn hóa, báo chí và thơ ca: “Hồ Chí Minh là nhà chiến lược, nhà lãnh đạo, nhà tổ chức, đồng thời là nhà văn hóa, nhà báo, nhà thơ lớn. Người đã mở đầu và góp phần quan trọng hiện đại hóa ngôn ngữ và câu văn Việt Nam.

Suốt đời, Hồ Chí Minh là người cầm bút, chiến đấu trên mặt trận văn hóa, báo chí, với một văn phong đa dạng, nhiều sắc thái mà điểm nổi bật là tính quần chúng, cách suy nghĩ và diễn đạt dân gian, dễ hiểu, đi sâu vang vọng trong lòng người, gợi mở những tư tưởng lớn lao, thúc đẩy những việc làm tốt đẹp, bằng những lời lẽ bình dị giàu hình tượng, nói được điều lớn bằng chữ nhỏ”.

Những di sản quý báu của Người, trong đó có tư tưởng, đạo đức, phong cách báo chí Hồ Chí Minh sáng mãi trong lòng những người cầm bút, sáng mãi trong sự nghiệp báo chí Cách mạng Việt Nam.

TAG: Chủ tịch Hồ Chí Minh báo chí cách mạng Việt Nam 21/6rn
 
Tin khác
Hà Nội tăng cường hợp tác với Uruguay trong phát triển CNTT, giao lưu văn hóa
Hà Nội tăng cường hợp tác với Uruguay trong phát triển CNTT, giao lưu văn hóa
Kinhtedothi - Ngày 16/8, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung đã tiếp Đại sứ Uruguay tại Việt Nam, bà Rosario Portell.
Bế mạc Phiên họp thứ 36 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội
Bế mạc Phiên họp thứ 36 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội
Kinhtedothi - Diễn ra từ ngày 12/8 đến 16/8, Phiên họp thứ 36 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thảo luận, xem xét, cho ý kiến về nhiều nội dung quan trọng trong công tác xây dựng pháp luật, công tác giám sát cùng các vấn đề kinh tế xã hội quan trọng của đất nước.
Lãnh đạo thành phố thăm, chúc mừng Bộ Công an nhân kỷ niệm ngày truyền thống
Lãnh đạo thành phố thăm, chúc mừng Bộ Công an nhân kỷ niệm ngày truyền thống
Kinhtedothi - Sáng 16/8, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hoàng Trung Hải đã đến thăm, chúc mừng tại Bộ Công an nhân kỷ niệm 74 năm ngày truyền thống lực lượng Công an Nhân dân (19/8/1945 – 19/8/2019) và 14 năm Ngày hội toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc (19/8/2005 – 19/8/2019).
Chưa thể yên tâm
Chưa thể yên tâm
Kinhtedothi - Hôm qua, lần đầu tiên Ủy ban Thường vụ Quốc hội tiến hành chất vấn, đánh giá lại việc thực hiện các nghị quyết về giám sát chuyên đề, kết luận về chất vấn của Ủy ban Thường vụ Quốc hội từ đầu nhiệm kỳ đến hết năm 2018. Qua đó, đã thể hiện rõ tinh thần chất vấn, giám sát đến cùng của các đại biểu Quốc hội.
Báo Kinh tế & Đô thị đạt Giải B Giải báo chí với công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí
Báo Kinh tế & Đô thị đạt Giải B Giải báo chí với công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí
Kinhtedothi - Tối 15/8, 35 tác phẩm tiêu biểu đã được vinh danh tại Lễ trao giải báo chí toàn quốc “Báo chí với công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí” lần thứ hai, năm 2018-2019 do Ban Thường trực Ủy ban T.Ư MTTQ Việt Nam, Hội Nhà báo Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam phối hợp tổ chức.
Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ: “Tham nhũng vặt” nhưng tác hại không “vặt”
Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ: “Tham nhũng vặt” nhưng tác hại không “vặt”
Kinhtedothi - Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ cho rằng, "tham nhũng vặt” gây ra tình trạng băng hoại đạo đức, xói mòn lòng tin của nhân dân và làm tăng chi phí của doanh nghiệp, người dân.
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tiếp Phó Thủ tướng Lào
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tiếp Phó Thủ tướng Lào
Kinhtedothi - Chiều 15/8, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tiếp đồng chí Bounthong Chithmany, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Kiểm tra Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Lào, Tổng Thanh tra Chính phủ Lào.
Quận Đống Đa quán triệt Chỉ thị số 35 của Bộ Chính trị
Quận Đống Đa quán triệt Chỉ thị số 35 của Bộ Chính trị
Kinhtedothi - Sáng 15/8, Quận ủy Đống Đa tổ chức Hội nghị cán bộ chủ chốt quận thông báo kết quả Hội nghị lần thứ mười Ban Chấp hành T.Ư Đảng (khóa XII); quán triệt và triển khai Chỉ thị số 35-CT/TƯ của Bộ Chính trị khóa XII về đại hội đảng bộ các cấp tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng; Kế hoạch 196-KH/QU của Quận ủy về tổ chức đại hội đảng bộ các cấp tiến tới Đại hội đại biểu Đảng bộ quận Đống Đa lần thứ XXVIII, nhiệm kỳ 2020-2025.
Phân cấp mạnh cho bộ, ngành, địa phương trong tuyển dụng công chức, viên chức
Phân cấp mạnh cho bộ, ngành, địa phương trong tuyển dụng công chức, viên chức
Kinhtedothi-Theo Vụ trưởng Vụ Công chức Viên chức (Bộ Nội vụ) Trương Hải Long, Nghị định 161/2018/NĐ-CP ngày 29/11/2018 có một số nội dung mới phân cấp cho bộ, ngành, địa phương, như: Được quyết định tuyển dụng công chức không qua thi, quyết định danh sách công chức dự thi nâng ngạch, viên chức dự thi hoặc xét thăng hạng; có thẩm quyền tổ chức thi nâng ngạch lên chuyên viên chính, quyết định số lượng danh mục vị trí việc làm...
Đảng ủy Khối các cơ quan TP Hà Nội: Chuẩn bị tốt nhất cho Hội thi “Báo cáo viên giỏi giới thiệu mô hình “Dân vận khéo”
Đảng ủy Khối các cơ quan TP Hà Nội: Chuẩn bị tốt nhất cho Hội thi “Báo cáo viên giỏi giới thiệu mô hình “Dân vận khéo”
Kinhtedothi-Theo Đảng ủy Khối các cơ quan TP Hà Nội, Hội thi sẽ được tổ chức qua 2 vòng: Tại vòng sơ khảo, ban giám khảo sẽ chấm bài thi viết đề cương tuyên truyền giới thiệu về một mô hình Dân vận khéo năm 2019 của đơn vị thuộc chi bộ, đảng bộ cơ sở nơi thí sinh công tác; lựa chọn 12 bài viết có chất lượng tốt, sau đó chấm khả năng thuyết trình và chọn 6 thí sinh tham dự vòng chung khảo (hoàn thành trước 10/9/2019). Tại vòng chung khảo, thí sinh dự thi thuyết trình theo đề cương bài thi viết tại vòng sơ khảo, khuyến khích thể hiện hình thức sân khấu hóa (hoàn thành trước 30/9/2019).rn
Đại tướng Tô Lâm: Chưa phát hiện lực lượng chức năng 'bảo kê' cho vay tín dụng đen
Đại tướng Tô Lâm: Chưa phát hiện lực lượng chức năng "bảo kê" cho vay tín dụng đen
Kinhtedothi - Trả lời chất vấn của ĐBQH, Đại tướng Tô Lâm, Bộ trưởng Bộ Công an nêu: “Chúng tôi cũng đặt vấn đề có hay không sự bảo kê của lực lượng chức năng cho hoạt động tín dụng đen”.