Trang chủ / Văn hóa / Tin tức

Chung riêng văn hóa Thăng Long - xứ Đoài

Kinhtedothi - Trong lịch sử, mỗi lần thay đổi địa giới hành chính, phạm vi của các vùng văn hóa ít nhiều biến động theo. Khi hợp nhất Hà Nội - Hà Tây, đã có không ít băn khoăn về bảo tồn, phát huy giá trị của văn hóa Thăng Long trong sự song hành với văn hóa xứ Ðoài. Song thực tế sau 10 năm mở rộng địa giới hành chính Thủ đô cho thấy, quá trình hợp lưu hai dòng văn hóa lớn đã làm giàu thêm bản sắc của văn hóa Thủ đô.

 Hội làng Triều Khúc huyện Thanh Trì. Ảnh: Phạm Hùng

Hòa nhập mà không hòa tan

10 năm với văn hóa là không dài để cảm nhận được sự thay đổi, đặc biệt là vùng truyền thống lâu đời 1.000 năm như Thăng Long - Hà Nội, rồi Hà Tây, Mê Linh cũng là vùng văn hóa ngàn năm. Hà Nội bây giờ trong phần cũ và phần mở rộng có sự tương đồng rõ nét, đó là văn hóa của vùng châu thổ sông Hồng. Sự hợp nhất của 2 vùng đã giúp Hà Nội giàu lên trong kho tàng văn hóa. Nếu như cả nước có 4 tứ bất tử, thì Hà Nội đã có 3 vị là Phù Đổng Thiên Vương (Sóc Sơn), Tản Viên (Ba Vì) và Chử Đồng Tử (Gia Lâm).

Nhiều thế kỷ trước, ở kinh thành Thăng Long đã có sự hiện diện của những làng nghề nổi tiếng xứ Đoài - Sơn Nam thượng như: Phố Hàng Khay do dân làng nghề khảm trai Chuyên Mỹ lập ra; phố Hàng Lọng (nay là đường Lê Duẩn), phố Hàng Thêu (nay là ngõ Yên Thái) do dân làng Quất Động lập nên; rồi phố Thợ Tiện (nay là phố Tố Tịch) là do cư dân của làng mộc - múa rối Chàng Sơn, Hữu Bằng và làng tiện gỗ Nhị Khê tạo dựng. Chưa kể các làng nghề như: Vạn Phúc, Cổ Đô, dân “Bảy La - Ba Mỗ” (Mỗ, La, Canh, Cót - “tứ danh hương”) xưa đều thuộc xứ Đoài, chuyên cung cấp lụa cho phố Hàng Gai, Hàng Đào - phố tơ lụa nổi tiếng Kinh kỳ.
Đến lịch sử hiện đại, trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp, Hồ Chủ tịch viết lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến cũng ở trên mảnh đất Hà Tây. Rồi rất nhiều mối tương đồng về văn hóa lịch sử của 2 mảnh đất này. Hai vùng văn hóa lớn, cùng có bề dày khi hội nhập vào, không tạo ra cú sốc, sự vênh về văn hóa, nên cũng không kéo theo cú sốc khác về kinh tế và xã hội. 10 năm sau khi hợp nhất, văn hóa không thể hiện sự biến đổi không theo ý muốn. Xứ Đoài vẫn vậy, Thăng Long vẫn vậy. Nét đặc sắc của văn hóa mỗi vùng vẫn giữ được như xưa, có sự hòa nhập nhưng không hòa tan.
Sau khi hợp nhất, phân tích kỹ lưỡng thì cũng thừa nhận sự thay đổi nhất định, về môi trường và cảnh quan văn hóa. Đường làng ngõ xóm có sự “thay da đổi thịt”. Huyện Mê Linh điện đường sáng trưng, khác biệt với sự u sầu của thời kỳ trước. Kinh tế quyết định sự đổi thay của văn hóa. Hoạt động văn hóa phong phú sôi nổi hơn. Đồng thời văn hóa hội nhập ở vùng trung tâm tạo nên số lượng, chất lượng các hoạt động văn hóa đều nâng lên so với trước. Việc mở rộng địa giới hành chính Thủ đô đem lại nhiều lợi thế.

Nhiều tuyến giao thông huyết mạch như Ðại lộ Thăng Long, quốc lộ 32, quốc lộ 21A, 21B được xây mới, cải tạo khang trang, nhiều tuyến xe buýt được kết nối, việc đi lại thuận tiện, dễ dàng hơn trước rất nhiều. Nhờ thế, từ trung tâm TP, chỉ đi hơn một giờ đồng hồ là có thể đến thăm làng cổ Ðường Lâm, hay những quần thể di tích ở huyện Ba Vì… Những tiềm năng du lịch văn hóa của xứ Ðoài dần được “đánh thức”. Ngược lại, người dân xứ Đoài có điều kiện thuận lợi hơn để đến với các di sản văn hóa Thăng Long.

 Du khách trẩy hội chùa Hương. Ảnh Công Hùng
Tránh bất cập trong quản lý
Tuy nhiên, sau khi hợp nhất, Hà Nội có địa bàn rộng lớn, đồng nghĩa với việc số lượng di sản cũng lớn theo, đặc biệt là những di sản có giá trị đặc biệt của Việt Nam, cả vật thể và phi vật thể. 2 địa bàn hành chính sau khi hợp nhất đã có độ “vênh” về cung cách quản lý. Đặc biệt là trình độ năng lực của các đơn vị cũng như cá nhân ngành văn hóa chưa đáp ứng được so với bề dày của di sản nghìn năm. Chính vì vậy, những sự vụ hạ giải chùa Trăm Gian (Chương Mỹ), người dân làng cổ Đường Lâm (Sơn Tây) làm đơn xin trả lại danh hiệu… là bài học trong công tác quản lý.

Vì số lượng lớn nên đầu tư cho văn hóa bị dàn trải, ảnh hưởng đến công tác bảo tồn, như sự lên tiếng của các nhà khoa học về trường hợp phá vỡ cảnh quan di sản ở Cổ Loa (Đông Anh) là một điển hình.
Sau khi hợp nhất, quá trình đô thị hóa “quá nóng”, đặc biệt các vùng ngoại thành, dẫn tới cú sốc cục bộ về văn hóa. Đất để canh tác được sử dụng vào phát triển đô thị, cư dân nông nghiệp được đền bù nguồn tiền lớn, nhưng đồng nghĩa với việc mất đất. Quản trị đồng tiền không hợp lý dẫn đến những hệ lụy về tệ nạn xã hội. Hơn nữa, nhiều lễ hội gắn với nông nghiệp nay cũng phai nhạt. Điều này đòi hỏi Nhà nước phải có chiến lược an sinh xã hội, chiến lược bảo tồn các di sản văn hóa trong đời sống, để ngăn cản hay hạn chế cú sốc về văn hóa ở vùng đô thị hóa.
Văn hóa luôn chịu ảnh hưởng của tình hình chính trị kinh tế và xã hội. Nhìn về mặt tổng quan, sau khi hợp nhất, văn hóa đón nhận sự biến đổi cả tích cực và tiêu cực, đòi hỏi cơ quan quản lý Nhà nước phải có những giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác của đội ngũ cán bộ những người làm văn hóa từ cơ sở đến TP. Tranh thủ trí tuệ của giới trí thức trên địa bàn Thủ đô để quan tâm phát huy, làn tỏa nền văn hóa vùng trung tâm. Vùng đô thị hóa phải được quản lý chặt chẽ để chấm dứt dự án “treo” phản cảm về văn hóa.

Dành nguồn đầu tư ngân sách tương xứng trong việc bảo tồn các giá trị văn hóa của Thủ đô. Và Hà Nội phải xác định là địa phương luôn sáng tạo đi đầu trong văn hóa đặc biệt là hoạt động văn hóa trong thời đại hiện đại, phải tìm cách để hoạt động văn hóa không làm mất đi bản sắc của vùng văn hóa nghìn năm nhưng đồng thời tiếp thu văn hóa thế giới, công nghệ mới của thời kỳ 4.0.

TAG: văn hóa Thăng Long xứ Đoài 10 năm mở rộng địa giớirn
 
Tin khác
HLV Chu Đình Nghiêm tiếc nuối về trận thua trước Shandong Luneng
HLV Chu Đình Nghiêm tiếc nuối về trận thua trước Shandong Luneng
Kinhtedothi - Phát biểu trong buổi họp báo sau trận thua trước Shandong Luneng, HLV Chu Đình Nghiêm tỏ ra tiếc nuối khi lỡ hẹn với AFC Champions League.
Rằm tháng Giêng người dân Sài Gòn đổ về chùa Ngọc Hoàng cầu an
Rằm tháng Giêng người dân Sài Gòn đổ về chùa Ngọc Hoàng cầu an
Kinhtedothi - Chùa Ngọc Hoàng cò gọi là chùa Phước Hải, nằm trên đường Mai Thị Lựu, quận 1 (TP Hồ Chí Minh) có tuổi đời hơn một thế kỷ với kiến trúc theo phong cách đặc trưng của người Hoa.
HLV Park Hang-seo trở lại tìm nhân sự mới cho giải châu Á
HLV Park Hang-seo trở lại tìm nhân sự mới cho giải châu Á
Kinhtedothi - Kết thúc kỳ nghỉ tại quê nhà, HLV trưởng Park Hang-seo đã trở lại Việt Nam để chuẩn bị cho nhiệm vụ mới cùng ĐTQG và ĐT U23 QG.
Thua ngược Shandong Luneng, Hà Nội FC lỡ hẹn AFC Champions League
Thua ngược Shandong Luneng, Hà Nội FC lỡ hẹn AFC Champions League
Kinhtedothi - Chiều nay (19/2), Hà Nội FC đã bước vào trận đấu tại trong khuôn khổ trận play-off AFC Champions League trước CLB Shandong Luneng (Trung Quốc). Thầy trò HLV Chu Đình Nghiêm đã để đối thủ lội ngược dòng và chấp nhận thua với quả 1- 4.
Lệ Quyên và Quang Lê tái hiện bản “hit” gần 100 triệu view trên sân khấu
Lệ Quyên và Quang Lê tái hiện bản “hit” gần 100 triệu view trên sân khấu
Kinhtedothi - Lệ Quyên và Quang Lê sẽ cùng xuất hiện trong liveshow “Sầu tím thiệp hồng - Lệ Quyên, Quang Lê cùng những người bạn” diễn ra vào tối 8/3/2019 tại Nhà hát Hòa Bình, TP Hồ Chí Minh.
U22 Việt Nam tìm cách vượt khó khăn từ sân cỏ nhân tạo
U22 Việt Nam tìm cách vượt khó khăn từ sân cỏ nhân tạo
Kinhtedothi - Với nhiệt độ ở Phnom Penh (Campuchia) luôn ở ngưỡng 32 - 33 độ C cộng thêm sân cỏ nhân tạo không có được điều kiện tốt nhất khiến các cầu thủ U22 Việt Nam gặp khá nhiều khó khăn trong việc làm quen và thi đấu.
Độc đáo Lễ hội Cầu ngư Cảnh Dương
Độc đáo Lễ hội Cầu ngư Cảnh Dương
Kinhtedothi - Ngày 19/2 (tức 15 tháng Giêng), người dân xã biển Cảnh Dương (huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình) tổ chức Lễ cầu ngư truyền thống và phát động Lễ ra quân đánh bắt hải sản đầu năm mới 2019.
3 trọng tài Việt Nam bị loại trước thềm V-League 2019
3 trọng tài Việt Nam bị loại trước thềm V-League 2019
Kinhtedothi - Sau đợt tập huấn giai đoạn 1 để chuẩn bị cho V - League 2019, các trọng tài và trợ lý trọng tài đã trải qua các bài kiểm tra, đánh giá về thể lực.
U22 Việt Nam quyết tâm giành chiến thắng trước U22 Timor Lester
U22 Việt Nam quyết tâm giành chiến thắng trước U22 Timor Lester
Kinhtedothi - Chiều nay (19/02) đội tuyển U22 Việt Nam sẽ bước vào lượt trận thứ 2 bảng A gặp gặp đội tuyển U22 Timor Leste tại Giải U22 Đông Nam Á. Thầy trò HLV Nguyễn Quốc Tuấn cho thấy quyết tâm giành chiến thắng thứ 2 tại giải.
Biển người chen chúc, “mưa tiền lẻ” trong ngày khai ấn đền Trần
Biển người chen chúc, “mưa tiền lẻ” trong ngày khai ấn đền Trần
Kinhtedothi - Rạng sáng 19/2 (tức ngày 15 tháng Giêng năm Kỷ Hợi), đền Trần chính thức khai hội và tổ chức lễ phát ấn, hàng nghìn du khách và người dân địa phương đến dâng hương, lễ bái, du Xuân. Một lần nữa, nhiều hình ảnh phản cảm lại tiếp tục xảy ra tại ngày khai ấn.
Lễ hội Chử Đồng Tử - Tiên Dung: Tình yêu đẹp mang no ấm cho Nhân dân
Lễ hội Chử Đồng Tử - Tiên Dung: Tình yêu đẹp mang no ấm cho Nhân dân
Kinhtedothi - Sinh ra tại xã Văn Đức, huyện Gia Lâm cùng với mối duyên trời định với công chúa Tiên Dung – con gái Vua Hùng, Chử Đồng Tử là một nhân vật được ca ngợi như một vị Thánh cứu dân giúp nước, một trong Tứ bất tử của tín ngưỡng dân gian Việt Nam.