Trang chủ / Du lịch / Hà Nội: Độc và Lạ

Đền Ngọc Sơn: Biểu tượng văn hóa của kẻ sĩ Bắc Hà

Kinhtedothi - Hầu hết bất cứ du khách nào đến Hồ Gươm (Hoàn Kiếm, Hà Nội) cũng phải ghé thăm đền Ngọc Sơn, nhưng không phải ai cũng biết rằng, từ lâu, công trình liên hoàn gồm “đền Ngọc Sơn - cầu Thê Húc - tháp Bút - đài Nghiên” được coi như một biểu tượng văn hóa của kẻ sĩ Bắc Hà.

 Đã mấy trăm năm qua, câu những câu ca dao cổ: Rủ nhau xem cảnh Kiếm hồ/ Xem cầu Thê Húc, xem chùa Ngọc Sơn/ Đài Nghiên, tháp Bút chưa mòn/  Hỏi ai gây dựng nên non nước này… được nhiều người dân Hà thành thuộc nằm lòng. Bởi lẽ, công trình liên hoàn đền Ngọc Sơn - cầu Thê Húc - tháp Bút - đài Nghiên là niềm tự hào của họ.

 Đảo Ngọc Sơn xưa được gọi là Tượng Nhĩ (tai voi). Vua Lý Thái Tổ dời đô ra Thăng Long đặt tên đảo là Ngọc Tượng và đến đời Trần thì đảo được đổi tên là Ngọc Sơn. 

 Tại đây đã có một ngôi đền được dựng lên để thờ những người anh hùng liệt sĩ đã hy sinh trong kháng chiến chống quân Nguyên Mông. Về sau lâu ngày ngôi đền bị sụp đổ. 

 Đến thời Vĩnh Hựu nhà Lê (1735 - 1739), chúa Trịnh Giang đã dựng cung Thuỵ Khánh và đắp hai quả núi đất ở trên bờ phía đông đối diện với Ngọc Sơn gọi là núi Đào Tai và Ngọc Bội. Cuối đời Lê, cung Thuỵ Khánh bị Lê Chiêu Thống phá huỷ. 

 Một nhà từ thiện tên là Tín Trai đã lập ra một ngôi chùa gọi là chùa Ngọc Sơn trên nền cung Thuỵ Khánh cũ. 

 Năm Thiệu Trị thứ ba (1843), một hội từ thiện đã bỏ gác chuông, xây lại các gian điện chính, các dãy phòng hai bên, đưa tượng Văn Xương đế quân vào thờ và đổi tên là đền Ngọc Sơn (Văn Xương là nhân vật đời Kiến Vũ, năm 25 - 55 sau công nguyên bên Trung Quốc, sau khi chết được phong là thần chủ về văn chương khoa cử). 

 Theo sách Hà Thành linh tích cổ lục thì ngay từ đời Lê, trên đảo Ngọc Sơn đã có đền thờ Quan Công, người nổi tiếng trung nghĩa đời Tam Quốc (Trung Quốc). Khi vua Lê và chúa Trịnh dùng hồ là nơi duyệt thuỷ quân thì đền được coi như một võ miếu. 

 Dân Hà thành đã đem tượng Đức thánh Trần thờ phối hưởng bên cạnh Quan Công. Nhưng Khâm định Việt sử thông giám cương mục lại cho đó là tượng Lê Lai, công thần khai quốc đời Lê đã xả thân cứu chúa. 

 Năm Tự Đức thứ mười tám (1865), nhà nho Nguyễn Văn Siêu đứng ra tu sửa lại đền. Đền mới sửa được đắp thêm đất và xây kè đá xung quanh, xây đình Trấn Ba, bắc một cây cầu từ bờ đông đi vào gọi là cầu Thê Húc. 

 Trên núi Ngọc Bội cũ, ông cho xây một tháp đá, đỉnh tháp hình ngọn bút lông, thân tháp có khắc ba chữ Tả Thanh Thiên (viết lên trời xanh), ngày nay thường gọi đó là tháp Bút. 

 Tiếp đến là một cửa cuốn gọi là đài Nghiên, trên có đặt một cái nghiên mực bằng đá hình nửa quả đào bổ đôi theo chiều dọc, có hình ba con ếch đội. Trên nghiên có khắc một bài minh nói về công dụng của cái nghiên mực xét về phương diện triết học. Người đời sau ca ngợi là: Nhất đài Phương Đình bút. 

 Từ cổng ngoài đi vào có hai bức tường hai bên, một bên là bảng rồng, một bên là bảng hổ, tượng trưng cho hai bảng cao quý nêu tên những người thi đỗ, khiến cho các sĩ tử đi qua càng gắng công học hành.

 Tên cầu Thê Húc nghĩa là giữ lại ánh sáng đẹp của mặt trời. Cầu Thê Húc dẫn đến cổng đền Ngọc Sơn. 

 Đền chính gồm hai ngôi đền nối liền nhau, ngôi đền thứ nhất về phía bắc thờ Trần Hưng Đạo và Văn Xương.

 Tượng Văn Xương đứng, tay cầm bút được đặt ở hậu cung trên bệ đá cao khoảng 1m, hai bên có hai cầu thang bằng đá. Phía nam có đình Trấn Ba (đình chắn song - ngụ ý là cột trụ đứng vững giữa làn sóng không lành mạnh trong nền văn hoá đương thời).

 Đình hình vuông có tám mái, mái hai tầng có 8 cột chống đỡ, bốn cột ngoài bằng đá, bốn cột trong bằng gỗ. 

 Các nhân vật được thờ trong đền ngoài Văn Xương Đế Quân, Lã Động Tân, Quan Vân Trường, Trần Hưng Đạo, còn thờ cả phật A Di Đà. Điều này thể hiện quan niệm Tam giáo đồng nguyên của người Việt.

 Tất cả đã biến đảo Ngọc Sơn thành một biểu tượng văn hóa của kẻ sĩ Bắc Hà với công trình liên hoàn gồm: đền Ngọc Sơn - cầu Thê Húc - tháp Bút - đài Nghiên.

 Sự kết hợp giữa đền Ngọc Sơn và hồ Hoàn Kiếm đã tạo thành một tổng thể kiến trúc Thiên - Nhân hợp nhất, tạo vẻ đẹp cổ kính, hài hoà, đăng đối cho đền và hồ, gợi nên những cảm giác chan hoà giữa con người và thiên nhiên.

  Đền và hồ đã trở thành những chứng tích gợi lại những kỷ niệm xưa về lịch sử dân tộc, thức tỉnh niềm tự hào, yêu nước chính đáng cũng như tâm linh, ý thức mỗi người Việt Nam trước sự trường tồn của dân tộc.
TAG: đền Ngọc Sơn Hồ Gươm Hà Nội biểu tượng văn sĩ Bắc Hà
 
Tin khác
Gặp gỡ mùa vàng Mù Cang Chải
Gặp gỡ mùa vàng Mù Cang Chải
Kinhtedothi - Cứ mỗi độ Thu về, Mù Cang Chải (Yên Bái) lại được tô điểm bởi sắc vàng lúa chín như trải thảm.
Nghiên cứu giải pháp phù hợp phát triển du lịch vùng đồng bằng sông Cửu Long
Nghiên cứu giải pháp phù hợp phát triển du lịch vùng đồng bằng sông Cửu Long
Kinhtedothi - Thủ tướng Chính phủ giao các Bộ, ngành liên quan nghiên cứu thông tin Báo Thanh niên phản ánh để có giải pháp phù hợp phát triển ngành du lịch vùng đồng bằng sông Cửu Long.
Đêm hội trăng rằm - sắc màu cổ tích tại Sun World Danang Wonders
Đêm hội trăng rằm - sắc màu cổ tích tại Sun World Danang Wonders
Kinhtedothi - Một miền trung thu cổ tích tươi vui, rộn ràng với nhiều chương trình nghệ thuật hoạt náo hấp dẫn, tưng bừng, sôi động chính thức diễn ra tại Sun World Danang Wonders vào ngày 13/9.
Vũ điệu trên mây đã thổi sức sống vào văn hóa Tây Bắc như thế nào?
Vũ điệu trên mây đã thổi sức sống vào văn hóa Tây Bắc như thế nào?
Kinhtedothi - Thành công của “Vũ điệu trên mây” - show nghệ thuật đang làm mưa làm gió tại Sa Pa, Lào Cai - khi gắn du lịch với văn hóa, biến văn hóa thành “đặc sản tinh thần” riêng có đã gợi mở một hướng đi mới cho ngành “công nghiệp không khói” vùng Tây Bắc nói riêng và cả nước nói chung.
Không gian Trung thu độc đáo giữa lòng Hà Nội
Không gian Trung thu độc đáo giữa lòng Hà Nội
Kinhtedothi - Khi cái nắng chói chang của mùa hè được thay bằng sự dịu mát trong lành báo hiệu thu sang, khi phố phường bắt đầu tràn ngập sắc màu rực rỡ của những chiếc đèn lồng, ấy là khi người ta biết, một mùa trăng tháng Tám đã về.
Khám phá những 'cung đường sống ảo' của người nổi tiếng ở Nam đảo Phú Quốc
Khám phá những "cung đường sống ảo" của người nổi tiếng ở Nam đảo Phú Quốc
Kinhtedothi - Không chỉ hội tụ những trải nghiệm xa xỉ, các khu nghỉ dưỡng ở Nam đảo Phú Quốc đang là thiên đường mới cho những khung hình “sống ảo” đầy ấn tượng của các ngôi sao, hot blogger... Tất nhiên, bạn cũng có thể làm như họ, vì sao không chứ?
Đoàn Hà Nội thắng đậm tại Hội thi Bartender toàn quốc 2019
Đoàn Hà Nội thắng đậm tại Hội thi Bartender toàn quốc 2019
Kinhtedothi - Qua các ngày tranh tài, đoàn Hà Nội đã đạt 18 giải trong đó có: 1 giải tập thể xuất sắc cho toàn đoàn, 1 giải nhất, 2 giải nhì, 4 giải ba, 8 giải khuyến khích và 2 giải phụ khác - chiếm gần 1/2 tổng số giải thưởng và là đoàn có thành tích cao nhất tại Hội thi.
Khách đi máy bay chậm chuyến có thể được bồi thường 170 triệu đồng/người
Khách đi máy bay chậm chuyến có thể được bồi thường 170 triệu đồng/người
Kinhtedothi - Theo dự thảo mới của Bộ GTVT, khách đi máy bay thiệt hại do chậm huỷ chuyến bay là gần 170 triệu đồng/người.
Khách sạn Holiday Inn đầu tiên ở Việt Nam khai trường tại TP Hồ Chí Minh
Khách sạn Holiday Inn đầu tiên ở Việt Nam khai trường tại TP Hồ Chí Minh
Kinhtedothi - InterContinental Hotels Group một trong những tập đoàn khách sạn hàng đầu thế giới, công bố khai trương khách sạn 350 phòng Holiday Inn & Suites Saigon Airport, khách sạn Holiday Inn đầu tiên tại Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh.
Làng cổ Đường Lâm chính thức trở thành điểm du lịch Hà Nội
Làng cổ Đường Lâm chính thức trở thành điểm du lịch Hà Nội
Kinhtedothi - UBND TP Hà Nội vừa ban hành Quyết định số 4851/QĐ-UBND về việc công nhận điểm du lịch Làng cổ ở xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây.
Du lịch Quảng Nam nói không với rác thải nhựa
Du lịch Quảng Nam nói không với rác thải nhựa
Kinhtedothi - Ngày 9/9, tại TP Hội An, UBND tỉnh Quảng Nam và Hiệp hội Du lịch tỉnh này phối hợp với tổ chức UNESCO tại Việt Nam tổ chức Hội thảo Phát triển du lịch bền vững Quảng Nam 2019 - “Du lịch không rác thải nhựa”.