Trang chủ / Văn hóa / Hà Nội thanh lịch văn minh

Giữ hồn nơi phố chợ

Chi Mai 16-10-2019 08:38
Kinhtedothi - Những tên chợ xưa kia của đất Thăng Long như chợ Cửa Đông, chợ Cửa Nam, chợ Huyện, chợ Đình Ngang, chợ Bà Đá, chợ Văn Cử, chợ Bác Cử, chợ Ong Nước…, cái còn cũng đã chuyển đổi công năng, cái khác thì xóa sổ trên bản đồ địa lý nhưng lại lưu lại trong tâm trí người Kẻ Chợ.

Chợ cũ Hà Nội không chỉ là nơi giao thương mua bán mà còn là một phần diện mạo và bản sắc văn hóa TP.

Nét văn hóa Kẻ Chợ

Kẻ Chợ chưa bao giờ được coi là một xưng danh chính thức chỉ người Hà Nội nhưng lại là cách xưng danh rất quen thuộc bởi mô hình chợ xuất hiện rất sớm ở đất Thăng Long. Theo sử liệu cũ, từ năm 1035, vua Lý Thái Tông đã cho mở chợ Tây Nhai và chợ Đông (tại các khu vực chợ Ngọc Hà và phố Hàng Buồm hiện nay).

 Một tiết mục văn nghệ tại chợ đêm Đồng Xuân.  Ảnh: Hạ Hoa

Theo nhà sử học Dương Trung Quốc bày tỏ “Thông thường, từ “kẻ chợ” là cách gọi nôm na, dân dã. Nhưng khi được nâng lên thành cái tên “Kẻ Chợ” (viết hoa), đó không chỉ là một cái tên về nơi buôn bán sầm uất mà còn chứa đựng những hàm lượng văn hóa đã tạo nên bản sắc của vùng đất này”.

Bởi vì, chợ, bên cạnh việc trao đổi, mua bán, thưởng thức những thú vui, thú ẩm thực dân dã, còn là nơi giao lưu tình cảm anh em, bạn bè, gia đình, chòm xóm… Nói đến chợ là nói đến một nét văn hóa dân gian, là biểu trưng của sự hội tụ và chắt lọc; vừa dung dị, hồn hậu lại vừa mới mẻ, tươi vui bởi sự sôi động, ồn ào.

Cũng vì vậy mà chợ dân sinh truyền thống luôn có sức hút không chỉ với cư dân địa phương mà còn với cả du khách trong, ngoài nước. Nhiều người đi du lịch thường tranh thủ ghé vào các chợ địa phương, có khi mua bán thì ít mà thăm thú thì nhiều. Ra chợ là cách nhanh nhất để cảm nhận một không khí mang đậm bản sắc của vùng, miền.

Trong tiểu thuyết “Hà Nội 36 phố phường” của nhà văn Thạch Lam có câu: “Tất cả của ngon vật lạ các nơi đều đem đến đây, để đáp ứng cho sự thưởng thức sành sỏi của người Hà Nội”. Nơi đó là chợ.

Trong “Lịch triều hiến chương loại chí”, Phan Huy Chú đã kể ra 8 chợ ở Thăng Long gồm: Chợ Cửa Đông, chợ Cửa Nam, chợ Huyện, chợ Đình Ngang, chợ Bà Đá, chợ Văn Cử, chợ Bác Cử và chợ Ong Nước. Đến thế kỉ XIX, sách “Đại Nam nhất thống chí” do Quốc sử quán biên soạn dưới triều vua Tự Đức ghi thêm: Chợ Mới (tương ứng với phố Hàng Chiếu), chợ Đông Thành (tương ứng với phố Hàng Vải - Hàng Gà), chợ Yên Thọ (Ô Cầu Dền), chợ Yên Thái (Bưởi). Đến nay nhiều chợ đã không còn.

Những cái tên đã là chợ của người Kẻ Chợ như: Chợ Hàng Da, chợ Cửa Nam, chợ Hôm… dù vẫn mang tên chợ nhưng không còn là những dãy hàng kiot phân khu mà mang nửa dáng dấp của chợ truyền thống và trung tâm thương mại.

Bảo tồn và phát huy

Sự chuyển đổi học Tây hoàn toàn không phải là hay. Nhiều người vẫn mong muốn, ngoài phần vỏ là việc nâng cấp cơ sở vật chất, hoạt động của các nơi vốn được coi là chợ truyền thống cần phát huy yếu tố “không gian công cộng” sẵn có của mình, để thật sự trở thành một điểm đến của cộng đồng, để chợ không chỉ là nơi giao thương mà là nơi giao lưu văn hóa.

Cụ thể, khi cải tạo hoặc xây thêm, những quảng trường chợ cần được chú ý quy hoạch và lồng ghép với các hoạt động văn hóa phù hợp.

Thực tế, tại Hà Nội, chợ Đồng Xuân là một trong những nơi thực hiện khá tốt điều này. Vào các tối cuối tuần, khu vực quanh chợ đã thật sự trở thành một không gian mở, thu hút cộng đồng và khách du lịch với các hoạt động biểu diễn ca trù, xẩm, hát chèo hay bố trí các trò chơi dân gian.

Trong số các chợ nổi tiếng của Hà Nội có chợ Bưởi (vùng Kẻ Bưởi, nay thuộc quận Tây Hồ), là một trong những chợ cổ nhất Hà Nội vẫn duy trì hình thức họp chợ phiên. Chợ phiên Bưởi đã biến đổi nhiều so với trước nhưng những ai có nhu cầu mua cây cảnh, hạt giống rau, chó, mèo, chim... vẫn tìm đến nơi này.

Vào các ngày phiên, cứ tầm 6 giờ sáng là người ta rục rịch mang hàng ra đây bày la liệt trên vỉa hè. Các hàng cây cảnh là nhiều nhất, rồi chó mèo, chim cảnh, cá cảnh… Cánh bán chậu trồng cây cảnh thì chiếm cho mình những đoạn vỉa hè to nhất, rộng nhất để bày hàng…

Cứ thế, chợ rộn rã, lao xao đến giữa trưa thì tan, người chơi chợ về nhà, còn cánh bán hàng thì đủng đỉnh dọn dẹp đến tối mịt. Để rồi giữa ồn ào phố thị, người Hà Nội vẫn đến phiên chợ như một thú vui, một nét văn hóa còn lắng trong lòng nhiều người Hà Nội.

TAG: Văn hóa Hà Nội buôn bán bảo tồn Phát huy kẻ chợ Thăng Long
 
Tin khác
“Lựa chọn số phận” tập 36: Cường khẳng định tình yêu với Trang
“Lựa chọn số phận” tập 36: Cường khẳng định tình yêu với Trang
Kinhtedothi - Đối diện với những trắc trở trong chuyện tình cảm, Cường đã khẳng định mình luôn quan tâm, dành tình cảm với Trang.
Lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa lên tiếng, 'bầu' Đệ rút quyết định bỏ V-League 2020
Lãnh đạo tỉnh Thanh Hóa lên tiếng, "bầu" Đệ rút quyết định bỏ V-League 2020
Kinhtedothi - Chia sẻ với truyền thông Việt Nam chiều 6/8, Giám đốc Sở VH-TT&DL Thanh Hóa Phạm Nguyên Hồng cho biết UBND tỉnh Thanh Hóa không có chủ trương bỏ V-League 2020 trong bất kỳ hoàn cảnh nào.
Vòng loại World Cup 2022 khu vực châu Á: Việt Nam gặp Malaysia vào ngày 13/10
Vòng loại World Cup 2022 khu vực châu Á: Việt Nam gặp Malaysia vào ngày 13/10
Kinhtedothi - Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) đã ban hành lịch thi đấu các giải đấu cấp đội tuyển (ĐT) vào cuối năm 2020.
Phim Việt kỳ vọng vào những gương mặt mới
Phim Việt kỳ vọng vào những gương mặt mới
Kinhtedothi - Gần đây, nhiều diễn viên nổi tiếng được khán giả yêu thích như Bảo Thanh và Phương Oanh truyên bố dừng đóng phim.
“Lựa chọn số phận” tập 35: Cường ân ái với người yêu cũ, Trang nổi điên
“Lựa chọn số phận” tập 35: Cường ân ái với người yêu cũ, Trang nổi điên
Kinhtedothi - Trong preview tập 35 bộ phim “Lựa chọn số phận”, dù bà An ngăn cấm nhưng Cường vẫn để người yêu cũ ngủ tại nhà mình. Sau đó, hai người đã có những cử chỉ ân ái.
Cuộc chiến “HLV nội- ngoại” 15-4
Cuộc chiến “HLV nội- ngoại” 15-4
Kinhtedothi-19 mùa giải bóng đá chuyên nghiệp, các HLV ngoại chỉ có 4 lần được hưởng niềm vui nâng cao Cúp vàng. Ngay cả HLV Petrovic người Serbia đã từng vô địch Champions League nhưng cũng chỉ giành Á quân cùng Thanh Hóa mùa giải 2016.
Thanh Hóa kiến nghị bỏ V-League 2020
Thanh Hóa kiến nghị bỏ V-League 2020
Kinhtedothi - Chủ tịch CLB Thanh Hóa Nguyễn Văn Đệ đã có công văn gửi Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) và Công ty cổ phần bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam (VPF) tạm dừng không tham gia các trận đấu còn lại cùa V-League 2020.
Xử nghiêm hành vi cố tình ăn mặc phản cảm
Xử nghiêm hành vi cố tình ăn mặc phản cảm
Kinhtedothi - Sau khi tiến hành các bước xác minh vụ việc, lập biên bản vi phạm, cuối tháng 7/2020, Thanh tra Sở VH&TT Hà Nội ra quyết định xử phạt chủ cơ sở kinh doanh quán bar 40 triệu đồng và đình chỉ 4 tháng biểu diễn với 8 người mẫu, vũ công (trong đó có DJ Ngân 98) liên quan đến vụ ăn mặc phản cảm hôm 23/7. Theo nhận định của dư luận, đây được coi là mức phạt cao nhất trong các vụ việc vi phạm về hành vi ăn mặc phản cảm đã từng xảy ra ở Hà Nội.
“Tình yêu và tham vọng” tập 42: Minh muốn chia tay Tuệ Lâm
“Tình yêu và tham vọng” tập 42: Minh muốn chia tay Tuệ Lâm
Kinhtedothi - Minh muốn chia tay Tuệ Lâm vì cho rằng mối quan hệ giữa hai người làm ảnh hưởng đến nhiều người khác.
CLB Bóng đá TP Hồ Chí Minh chính thức chiêu mộ 2 tân binh từ Trung Mỹ
CLB Bóng đá TP Hồ Chí Minh chính thức chiêu mộ 2 tân binh từ Trung Mỹ
Kinhtedothi - Trang chủ của CLB Bóng đá TP Hồ Chí Minh chính thức xác nhận chiêu mộ thành công 2 tân binh đến từ Trung Mỹ, đều là tuyển thủ quốc gia Costa Rica.
“Lựa chọn số phận” tập 34: Cường khó xử với tình cảm của 3 người phụ nữ
“Lựa chọn số phận” tập 34: Cường khó xử với tình cảm của 3 người phụ nữ
Kinhtedothi - Trong preview tập 34 của bộ phim "Lựa chọn số phận", Trang bắt gặp Cường và Bích dành cho nhau nhiều lời nói quan tâm, chăm sóc. Đồng thời, khán giả cũng bất ngờ khi người phụ nữ được Cường giúp đỡ khi bị xã hội đen tấn công chính là người yêu cũ.