Trang chủ / Văn hóa / Hà Nội thanh lịch văn minh

Hài hòa giữa bảo tồn và phát triển

Lại Tấn (thực hiện) 06-07-2019 09:25
Kinhtedothi - Cần phải có quan điểm, thái độ ứng xử ra sao để TP đồng thời làm tốt được hai nhiều vụ: Bảo tồn tối đa các giá trị truyền thống và sáng tạo được nhiều nhất những giá trị mới cho tương lai?

TS Phạm Quang Nghị - nguyên Bí thư Thành ủy Hà Nội đã dành cho Kinh tế & Đô thị cuộc trao đổi về vấn đề này.

Xin ông cho biết, thời gian qua, công tác bảo tồn, phát huy giá trị di tích lịch sử của Hà Nội có những ưu điểm, hạn chế như thế nào?

- Đối với quá trình phát triển hiện nay, di sản văn hóa cha ông để lại không chỉ có giá trị về văn hóa mà nếu biết kế thừa, phát huy còn đem lại giá trị về kinh tế. Chính vì thế, lãnh đạo TP Hà Nội qua các thời kỳ luôn ý thức điều đó, bên cạnh đó là sự tham gia về nhiều mặt của các cơ quan quản lý Nhà nước, cơ quan nghiên cứu của T.Ư và TP.

Nhờ đó, chúng ta đã làm khá tốt công tác bảo tồn, phát huy giá trị các di sản văn hóa trên địa bàn Thủ đô. Mặt khác, số lượng di sản, di tích lớn cũng đặt ra những khó khăn không chỉ về nguồn lực, nguồn vốn, kiến thức chuyên môn.

Sự tham gia của đông đảo Nhân dân (ví dụ trước nhu cầu phát triển nóng bỏng như Hà Nội, không chỉ nhà đầu tư mà người dân cũng khó thực hiện việc ưu tiên cho bảo tồn, cần ưu tiên cho sự phát triển) mà còn đặt ra vấn đề mâu thuẫn giữa vấn đề ưu tiên cho bảo tồn hay phát triển.

 Bí thư Thành ủy Phạm Quang Nghị thăm di tích làng cổ Đường Lâm năm 2013. Ảnh: Hải Linh

Trên thực tế bảo tồn hay phát triển đều cần. Đôi khi nói chuyện với các nhà chuyên môn về lịch sử, văn hóa, khảo cổ học họ sẽ nói sâu sắc, nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác bảo tồn. Ngược lại, khi chúng ta nói chuyện với người làm công tác xây dựng và phát triển (đường giao thông, xây dựng đô thị, công trình phục vụ quốc tế, dân sinh) họ lại nói cần ưu tiên cho phát triển; và lập luận, lý lẽ của họ cũng rất có sức thuyết phục.

Chính vì thế, bảo tồn, phát triển như thế nào là 2 mặt của một vấn đề, tưởng đối lập nhưng lại không. Không có sự phát triển nào phủ định sạch trơn di sản, quá khứ - và không có sự bảo tồn cực đoan nào ngăn cản sự phát triển. Kết hợp hài hòa điều này cả trong nhận thức và xử lý thực tiễn là khó. Hiện nay, hay vừa qua nhiều lúc cũng xảy ra tình trạng cực đoan như vậy ngay cả tại Hà Nội.

Cái khó khăn đã và đang đặt ra thời điểm này và sắp tới là nhu cầu xây dựng và phát triển, quá trình đô thị hóa diễn ra với quy mô lớn, tốc độ nhanh nên trong nhiều trường hợp có sự va chạm, tranh chấp, chồng lấn giữa yêu cầu bảo tồn và phát triển; kết hợp chọn một trong 2 thứ đều rất khó.

Ví dụ một khu đô thị đã được quy hoạch, bản vẽ đã được phê duyệt, đến lúc thi công đụng lòng đất có hiện vật văn hóa, phải yêu cầu người ta sửa lại thiết kế, quy hoạch xây dựng khi ấy phát sinh rất nhiều vấn đề, yêu cần phải xử lý, không chỉ về tiến độ, kinh tế, tài chính mà cả vấn đề liên quan đến kinh tế, kỹ thuật của công trình đang xây dựng.

Từ thực tiễn đó, những nhà quản lý, lãnh đạo của Hà Nội không thể tuyệt đối hóa yêu cầu của bên này hay bên kia được. Ví dụ như trường hợp tại đàn Xã Tắc, đê La Thành và tiêu biểu nhất là khu 18 Hoàng Diệu.

Thưa ông, trong trường hợp của đàn Xã Tắc, 18 Hoàng Diệu hay trong công tác bảo tồn di sản nói chung, TP Hà Nội đã có những giải pháp nào để hài hòa giữa bảo tồn và phát triển?

- Khi di tích 18 Hoàng Diệu được phát lộ, để đi tới quyết định và thực thi được những quyết định trên là vô cùng khó khăn. Cân nhắc nhiều mặt, chúng ta đã lựa chọn phương án kết hợp giữa bảo tồn và phát triển.

Ngoài ra, còn có rất nhiều di tích, di sản lịch sử, văn hóa có quy mô và giá trị nhỏ hơn, nhưng khi triển khai nhiệm vụ đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô, để đi tới đồng thuận (dù chỉ là tương đối) ngay trong các nhà khoa học cũng không hề dễ dàng.

Như việc xẻ đê La Thành để khai thông tuyến đường Văn Cao, hoặc khai thông đường Kim Liên - Ô Chợ Dừa, chúng ta buộc phải đi qua vùng đất di sản, nơi phát lộ những dấu ấn di tích Đàn Xã Tắc. Trong những trường hợp nêu trên, chủ trương quan điểm của TP là phải bảo tồn, kế thừa và phát huy tối đa giá trị lịch sử - văn hóa khi có thể. Vừa quan tâm đầy đủ cho yêu cầu bảo tồn, đồng thời cũng không coi nhẹ yêu cầu phát triển. Cho phép đường giao thông đi băng qua đoạn đê nơi cần phải đi qua chứ không san lấp, đào bới những nơi khác.

Đường Kim Liên - Ô Chợ Dừa ngoài việc dành riêng một đảo giao thông với diện tích trên 1.000m2 để trồng cây, trồng hoa, bên dưới cho lấp cát để bảo tồn nguyên trạng dấu tích dưới lòng đất. Khi đó, TP đã không tán thành những quan điểm, ý kiến cực đoan, một chiều không phù hợp với thực tiễn.

Những vấn đề TP Hà Nội xử lý trong thời gian qua, về cơ bản đã đáp ứng được cả hai yêu cầu bảo tồn và phát triển, được dư luận cũng như các nhà khoa học trên các lĩnh vực đồng tình. Tuy vậy, không phải mọi việc đều suôn sẻ.

Để bảo tồn di sản truyền thống, sáng tạo được nhiều giá trị trong tương lai, theo ông TP Hà Nội cần có những định hướng, giải pháp như thế nào?

- Bảo tồn và phát triển là hai mặt thống nhất chứ không phải đối lập với nhau. Bảo tồn có chọn lọc, với hình thức phương pháp phù hợp tương xứng với giá trị và điều kiện cụ thể; đáp ứng yêu cầu cần và có thể bảo tồn. Không thể dùng ý chí chủ quan, đòi hỏi sự bảo tồn cực đoan, bỏ qua yêu cầu phát triển hay ngược lại.

Từ xưa đến nay, không bao giờ có thứ bảo tồn nguyên trạng tất cả mọi thứ của quá khứ ở mọi lúc, mọi nơi. Trí tuệ và yêu cầu phát triển của nhân loại đã không cho phép làm như vậy. Trái lại với yêu cầu gìn giữ và kế thừa di sản của quá khứ, cũng không ai có thể nhân danh sự phát triển để hủy hoại di sản của cha ông để lại.

Một sự phát triển đem lại giá trị mới lớn hơn, không chỉ bù đắp, thay thế cho những giá trị cũ mà còn là sản phẩm sáng tạo mới của con người, bản thân nó sẽ trở thành đối tượng bảo tồn trong tương lai, thì trong trường hợp ấy, chúng ta cần ủng hộ cho yêu cầu phát triển.

Xin cảm ơn ông!

TAG: Thành ủy Hà Nội di tích lịch sử Di sản Văn hóa kinh tế chính trị
 
Tin khác
De Bruyne bùng nổ giúp Man City đè bẹp Arsenal trên Emirates
De Bruyne bùng nổ giúp Man City đè bẹp Arsenal trên Emirates
Kinhtedothi - Tâm điểm của vòng 17 Ngoại hạng Anh là cuộc chạm trán giữa Arsenal - Man City, trận đấu đã có một kịch bản không ngờ, kết liễu trong 40 phút
 'Quỷ đỏ
"Quỷ đỏ" lỡ cơ hội để áp sát Chelsea
KInhtedothi - Không ghi được bàn thắng vào lưới Everton, cầu thủ MU lại... ghi bàn vào lưới đội nhà. Phút 36, thủ môn De Gea mắc sai lầm trong pha cản phá quả phạt góc của Everton, bóng vô tình đập trúng người Lindelof đi vào lưới trong sự ngỡ ngàng của các fan "Quỷ đỏ".
Nguyễn Hồng Nhung hải ngoại tiết lộ lý do 15 năm mới dám trở về
Nguyễn Hồng Nhung hải ngoại tiết lộ lý do 15 năm mới dám trở về
Kinhtedothi - Với chủ đề “Sau cánh màn nhung” của chương trình Tết vạn lộc 2020, Nguyễn Hồng Nhung là lựa chọn trong mắt xích chuyện. 15 năm xa quê và trở về ca sĩ Nguyễn Hồng Nhung da diết thể hiện ca khúc “Kiếp nào cho nhau” để kể câu chuyện đời mình, khi ở đỉnh cao của sự nghiệp rồi phải xa xứ vì scandal.
Người đẹp Jamaica đăng quang Miss World 2019
Người đẹp Jamaica đăng quang Miss World 2019
Kinhtedothi - Đêm 14/12 theo giờ Hà Nội, tại vòng chung kết cuộc thi Hoa hậu Thế giới 2019 (Miss World 2019) diễn ra ở London (Anh), người đẹp Toni-Ann Singh của Jamaica đã vượt qua hơn 100 thí sinh để giành vương miện.
'Về nhà đi con' giành giải đặc biệt tại Liên hoan Truyền hình toàn quốc 2019
"Về nhà đi con" giành giải đặc biệt tại Liên hoan Truyền hình toàn quốc 2019
Kinhtedothi - Theo đánh giá của ban tổ chức, năm nay số lượng tác phẩm dự thi ít hơn so với năm trước nhưng chất lượng tăng lên rõ rệt ở nhiều thể loại.
'Cầu vồng trong tuyết' của Quang Hải là 1 trong những biểu tượng của VCK U23 châu Á
"Cầu vồng trong tuyết" của Quang Hải là 1 trong những biểu tượng của VCK U23 châu Á
Kinhtedothi - AFC nhận định khoảnh khắc tạo nên "Cầu vồng trong tuyết" xứng đáng là pha bóng biểu tượng của lịch sử giải đấu U23 châu Á tính đến thời điểm này.
Quảng Ninh chi 1,68 tỷ đồng thưởng HLV, VĐV SEA Games 30
Quảng Ninh chi 1,68 tỷ đồng thưởng HLV, VĐV SEA Games 30
Kinhtedothi - Lãnh đạo UBND tỉnh Quảng Ninh vừa tổ chức gặp mặt và chi 1,68 tỷ đồng tiền thưởng cho các VĐV, HLV đạt thành tích cao tại SEA Games 30.
Hoa hồng trên ngực trái tập 39: Khuê tiết lộ việc có con với Thái
Hoa hồng trên ngực trái tập 39: Khuê tiết lộ việc có con với Thái
Kinhtedothi - Biết được mình có con với Thái, Khuê đã rất bàng hoàng và bất ngờ vì đứa trẻ đến với cô trong lúc quan hệ vợ chồng đang căng thẳng nhất.
MC Thảo Vân diện áo dài cưới
MC Thảo Vân diện áo dài cưới
Kinhtedothi – Trong khuôn khổ triển lãm đặc biệt “Áo dài mùa cưới 2020” do Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam phối hợp cùng NTK Đỗ Trịnh Hoài Nam và CLB Áo dài Việt Nam tổ chức, NSND Lan Hương và MC Thảo Vân đã diện áo dài, trình diễn trên sàn catwalk.
[Video] HLV Vũ Ngọc Lợi: 'Bà mẹ một con Nguyễn Thị Huyền đã vươn tầm châu lục'
[Video] HLV Vũ Ngọc Lợi: "Bà mẹ một con Nguyễn Thị Huyền đã vươn tầm châu lục"
Kinhtedothi - Chia sẻ về 2 tấm HCV tại SEA Games 30 của VĐV điền kinh Nguyễn Thị Huyền, HLV trưởng Vũ Ngọc Lợi bày tỏ sự tự hào về cô học trò này.
Cột cờ Hà Nội
Cột cờ Hà Nội
Kinhtedothi - Cột cờ Hà Nội được xây dựng dưới triều nhà Nguyễn (1812). Cột cờ bao gồm ba tầng đế và một thân cột, với chiều cao 33m, hiện tọa lạc tại khuôn viên Bảo tàng Quân đội (28A Điện Biên Phủ). Cột cờ Hà Nội không chỉ là di tích lịch sử, mà còn là điểm danh lam, thắng cảnh của Thủ đô.