Trang chủ / Hà Nội: Độc và Lạ

Khám phá trấn Bắc Thăng Long xưa

Bài và ảnh: Hồ Hạ 26-11-2017 08:29
Kinhtedothi - rnĐền Quán Thánh (đường Thanh Niên, Hà Nội) là một trong bốn "Thăng Long Tứ Trấn" của Thăng Long xưa. Di tích văn hóa hơn 300 năm tuổi này hiện thu hút rất nhiều khách du lịch trong nước và quốc tế.

 Đền Quán Thánh là một trong những ngôi đền cổ kính nhất ở Hà Nội.

Đền Quán Thánh được xây dựng vào năm 1010 dưới triều vua Lý Thái Tổ. Sau khi dời Đô về Thăng Long, vua cho rước bài vị của thần về ở phía tây bắc thành, gọi là Huyền Thiên Trấn Vũ Đại Đế Quán – phúc thần của kinh thành. Đền là một trong Thăng Long tứ trấn (4 vị thần trấn thành Thăng Long): Thần Huyền Thiên trấn phía bắc, thần Bạch Mã trấn phía đông (đền Bạch Mã), thần Linh Lang trấn phía tây (đền Voi Phục), thần Cao Vương trấn phía nam (đền Kim Liên).

 Phía trước cổng Tam quan đền Quán Thánh.

Trải qua đời Trần, đền có tu sửa nhiều lần. Năm 1677, đời vua Lê Hy Tông, chúa Trịnh Tạc sai đình thần là Nguyễn Đình Luân trùng tu đền. Năm 1842, vua Thiệu Trị đến thăm và tặng một đồng tiền vàng cùng với một số vàng do các hoàng thân dâng cúng để đúc lại thành một cái vòng treo ở cổ tay tượng thần. Năm 1856, bố chánh Sơn Tây, bố chánh Hà Nội, tri huyện Vĩnh Thuận đã tổ chức quyên góp trùng tu, sửa lại chính điện, đình điều hương, bái đường và gác chuông, làm thêm hai dãy hành lang bên phải và bên trái, đắp lại 4 pho tượng đại nguyên soái. Năm 1893 đền được tu sửa lớn như diện mạo ngày nay.

 Sau cổng Tam quan có hai tượng voi quỳ gối.

Đền Quán Thánh gồm các hạng mục: Tam quan, sân, ba lớp nhà tiền đế, trung đế, hậu cung. Cổng ngoài của đền nằm trên lề đường Thanh Niên. Cổng có bốn cột trụ với tượng bốn con phượng hoàng đấu lưng với nhau và con nghê trên đỉnh. Ở hai bên là hai bức bình phong đắp nổi hình mãnh hổ hạ sơn. Phía trên là tượng đắp nổi hình cá hóa rồng. Ở các mặt trước và sau của bốn cột trụ được trang trí bởi những cặp câu đối đỏ trông rất nổi bật.

  1. Văn bía tại đền Quán Thánh.

Sau cổng ngoài là tam quan có cấu tạo như một phương đình. Điều đặc biệt, phía trên cổng giữa của tam quan đắp nổi tượng thần Rahu. Đây là vị thần trong thần thoại Ấn Độ, đã nuốt Mặt Trăng và Mặt Trời nên gây ra hiện tượng nhật thực và nguyệt thực. Một số đền ở Hà Nội cũng có sự hiện diện của thần Rahu bên ngoài cổng như đền Bạch Mã. Điều này nói lên phần nào sự hội nhập tín ngưỡng của người Việt Nam.

  1. Phía trước ba lớp nhà tiền đế có đắp hòn núi non bộ.

Tam quan của đền có ba cửa và hai tầng. Trên gác tam quan có quả chuông đồng cao 1.5m, nặng 1 tấn, được đúc vào năm 1677, triều đại vua Lê Hy Tông. Tiếng chuông này đã đi vào ca dao với những câu thơ đậm chất trữ tình: “Gió đưa cành trúc la đà/ Tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà Thọ Xương”.

  1. Tượng Huyền Thiên Trấn Vũ trong đền Quán Thánh là một công trình nghệ thuật độc đáo.

Qua tam quan, du khách sẽ đến với nhà bia bên trong đền. Nhà bia có lưu văn bia do Tiến sĩ Lê Hy Vinh (nguyên Học chính tỉnh Thanh Hóa) soạn, Nguyễn Văn Ninh (Lệ mục huyện Thọ Xương) trông coi việc khắc bia. Nội dung bia nói về các thời điểm trùng tu đền. Trong đó có câu: “… Có thể làm cho giang sơn này đẹp hơn lên phải chăng chỉ có người Hà Nội? Dân khí đã hòa thì thần ban phúc cho. Điềm lành không đợi phải nói. Nay viết để khắc vào bia đá. Năm Tự Đức thứ 10 (1857) tháng 5, ngày tốt”.

  1. Đền Quán Thánh có nhiều cấu kiện chạm khắc rồng tinh xảo.

Bên phải, phía sau nhà bia, nằm sát đường Quán Thánh là đền thờ liệt sĩ. Đền được xây dạng phương đình (đình hình vuông), bên trong đặt bàn thờ với dòng chữ “Tổ quốc ghi công”; hai bên là hai cặp câu đối. Xung quanh tường treo ảnh của các liệt sĩ thuộc khu vực đền Quán Thánh. Điều này nói lên lòng biết ơn của nhân dân với các liệt sĩ đã hi sinh cho việc bảo vệ và xây dựng đất nước.

  1. Điêu khắc rồng trang trí bờ nóc nhà tiền đế.

Qua sân bái rộng – nơi sắp xếp đội ngũ chuẩn bị cho nghi thức lễ đền – là đến cửa bái đường. Ở bậc tam cấp trước bái đường có hai lư hương lớn. Tiếp đến là bàn để chuẩn bị đồ tế lễ. Ngoài hiên bái đường, bên trái đắp nổi tượng cọp xuống núi, bên phải đắp nổi tượng cá hóa rồng. Ngoài ra, ở bên phải có bảng giới thiệu lịch sử tượng đồng Huyền Thiên Trấn Vũ.

 Chiếc khánh bằng đồng (chiều 1,10 x 1,25m) đúc vào năm Cảnh Thịnh thứ hai vẫn còn được lưu giữ ở đền Quán Thánh.

Trước kia tượng Huyền Thiên Trấn Vũ được làm bằng gỗ, đến năm 1677 được đúc lại bằng đồng đen. Tượng cao 3,07m, chu vi 8m, nặng 4 tấn. Tượng thần được đặt ở hậu cung. Tượng có khuôn mặt vuông, râu dài, tóc xõa, mặc áo đạo sĩ, ngồi trên bục đá, tay trái bắt quyết, tay phải chống gươm có rắn quấn và chống lên lưng một con rùa. Tượng Trấn Vũ là một công trình nghệ thuật độc đáo duy nhất tại Việt Nam, khẳng định nghệ thuật đúc đồng và tạc tượng của người Hà Nội cách đây hơn ba thế kỷ.

  1. Cổng tam quan đền Quán Thánh được trang trí cầu kỳ.

Tại nhà bái đường còn một pho tượng nhỏ hơn, cũng bằng đồng đen, nhiều người cho rằng đây là tượng ông Trùm Trọng, người thợ cả đã chỉ huy việc đúc pho tượng Trấn Vũ. Tượng này do các học trò của ông đúc để ghi nhớ công ơn của thầy. Ngoài ra, trong đền còn có chiếc khánh bằng đồng được đúc vào thời chúa Trịnh (thế kỷ 17 – 18) do đô đốc Lê Văn Ngữ quyên tiền để đúc thành. Chiếc khánh có chiều ngang 1,25m, chiều cao 1,1m.

 Cổng tam quan đền Quán Thánh chụp từ phía trong.

Ngoài nghệ thuật đúc đồng, đền Quán Thánh còn có nhiều tác phẩm nghệ thuật được chạm khắc trên cửa, cột, xà và hơn 60 bài thơ hoành phi câu đối viết bằng chữ Hán. Tác giả của các bài thơ này là những người đạt khoa bảng cao như: Thám hoa, Bảng nhãn, Bố chánh, Đốc học,… trong đó có cả thơ của vua Minh Mạng. Trên các bộ phận kiến trúc bằng gỗ của ngôi đền, các đề tài như tứ linh, dơi, cá, tùng, trúc, cúc, mai, lẵng hoa, bầu rượu, thanh gươm, cảnh sinh hoạt của trần gian và thượng giới... được chạm khắc một cách tinh xảo, mang đậm phong cách nghệ thuật thời Lê.

  1. Đền Quán thánh được coi là một quần thể kiến trúc đẹp của Thủ đô Hà Nội hôm nay. 

Cũng như đền đình Kim Liên, đền Quán Thánh là nơi sinh hoạt tín ngưỡng văn hóa nổi tiếng của người dân Hà Nội xưa và nay. Đền Quán Thánh là một di tích có giá trị về văn hóa, nghệ thuật, kiến trúc và điêu khắc, nằm bên bờ Hồ Tây cùng với tiếng chuông Trấn Vũ đã hòa nhịp vào thiên nhiên, góp phần tô điểm cho cảnh đẹp cổ kính, thơ mộng của vùng du lịch Hồ Tây – Hà Nội.

TAG: đền Quán Thánh Thăng Long Hà Nội Huyền Thiên Trấn Vũ
 
Tin khác
Hồ Gươm lãng mạn mùa lộc vừng thay màu lá
Hồ Gươm lãng mạn mùa lộc vừng thay màu lá
Kinhtedothi - Những ngày này, bất cứ ai ngang qua Hồ Gươm cũng phải nán lại để ngắm nhìn vẻ đẹp lãng mạn khi cây lộc vừng đúng độ đổi màu lá từ xanh sang vàng và đỏ trước khi rời cành.
Mê đắm mùa hoa sưa Hà Nội
Mê đắm mùa hoa sưa Hà Nội
Kinhtedothi - Những ngày này, dạo khắp phố phường Thủ đô trong lất phất mưa xuân, vẻ đẹp tinh khôi cùng hương thơm nhẹ dịu của hoa sưa khiến bao người phải say lòng.
Chùm ảnh cây phong đâm chồi, nảy lộc trên phố Hà Nội
Chùm ảnh cây phong đâm chồi, nảy lộc trên phố Hà Nội
Kinhtedothi - Sau hơn 1 tháng trồng và chăm sóc, trong tiết xuân dịu dàng, những cây phong lá đỏ được trồng trên đường Trần Duy Hưng, Nguyễn Chí Thanh (Hà Nội) đã đâm chồi, nảy lộc, khoe vẻ đẹp của những chiếc lá đầu tiên.
Người Hà Nội trắng đêm xin lửa cầu may
Người Hà Nội trắng đêm xin lửa cầu may
Kinhtedothi - Đêm 26, rạng sáng 27/2, người dân thôn An Định (Yên Nghĩa, Hà Đông, Hà Nội) đã thức đêm xin lửa hay còn gọi là "lấy đỏ" từ đình làng về nhà, bởi theo quan niệm của họ, làm như vậy cả năm sẽ gặp nhiều may mắn.
Hoa bưởi ngát hương khắp phố phường Hà Nội
Hoa bưởi ngát hương khắp phố phường Hà Nội
Kinhtedothi - Như thường lệ, sau Tết Nguyên đán, những chùm hoa bưởi lại theo chân người bán hàng rong lang thang khắp phố phường Hà Nội tỏa ngát hương thơm.
Cận cảnh Lễ dâng hương Khai Xuân tại Hoàng thành Thăng Long
Cận cảnh Lễ dâng hương Khai Xuân tại Hoàng thành Thăng Long
Kinhtedothi - Ngày 24/2/2018 (tức ngày mùng 9 tháng Giêng năm Mậu Tuất), tại Thềm Rồng điện Kính Thiên khu di sản Hoàng thành Thăng Long, Trung tâm bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Hội di sản văn hóa Thăng Long - Hà Nội, Câu lạc bộ thờ Mẫu và hát văn Hà Nội tổ chức lễ dâng hương tưởng nhớ các bậc tiên đế, các bậc hiền tài có công với nước.
Gây dựng thương hiệu cho hoa đào Vân Tảo
Gây dựng thương hiệu cho hoa đào Vân Tảo
Kinhtedothi - Khoảng những năm 1990, những gốc đào đầu tiên được người dân xã Vân Tảo, huyện Thường Tín mua tại vùng đào truyền thống phường Nhật Tân (quận Tây Hồ) về trồng. Đến nay, diện tích hoa đào đang không ngừng được mở rộng, góp phần quan trọng nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống cho người nông dân nơi đây.
Ngày mai (21/2), Lễ hội đền Hai Bà Trưng nhận danh hiệu Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia
Ngày mai (21/2), Lễ hội đền Hai Bà Trưng nhận danh hiệu Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia
Kinhtedothi - Ngày mai (21/2/2018 – tức mùng 6 Tết), Lễ kỷ niệm 1978 năm khởi nghĩa Hai Bà Trưng và Lễ khai hội đền Hai Bà Trưng sẽ hứa hẹn nhiều hấp dẫn cho người dân, du khách trong nước và quốc tế khi Lễ hội đền Hai Bà Trưng được đón nhận Danh hiệu Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Văn Miếu – Quốc Tử Giám đón hơn 10 vạn lượt khách trong 4 ngày Tết
Văn Miếu – Quốc Tử Giám đón hơn 10 vạn lượt khách trong 4 ngày Tết
Kinhtedothi - Giám đốc Trung tâm Hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu – Quốc Tử Giám (Hà Nội) Lê Xuân Kiêu cho biết: Tính đến hết ngày mùng 4 Tết, Khu di tích Văn Miếu – Quốc Tử Giám đón hơn 10 vạn lượt khách đến tham quan và “xin chữ” đầu năm.
Hà Nội sâu lắng và yên bình trong sáng mùng 1 Tết
Hà Nội sâu lắng và yên bình trong sáng mùng 1 Tết
Kinhtedothi - Hà Nội đón ngày đầu tiên năm Mậu Tuất với tiết trời se lạnh, lất phất mưa phùn đặc trưng của Tết. Thời điểm này những vồn vã, lo toan ngày thường nhường chỗ cho những khoảnh khắc tĩnh mịch hiếm hoi, sâu lắng và bình yên của Hà Nội.
Phố đi bộ, phố chơi đêm
Phố đi bộ, phố chơi đêm
Kinhtedothi - Nếu như 4 tháng thí điểm năm 2016, phố đi bộ quanh Hồ Gươm và phố chơi đêm khiến nhiều người dân và du khách hình thành thói quen tìm về mỗi dịp cuối tuần; thì năm 2017, nơi đây đã thực sự trở thành không gian văn hóa, điểm nhấn ấn tượng của du lịch Thủ đô với tần suất dày đặc những chương trình văn hóa, nghệ thuật.