Trang chủ / Đô thị / Giao thông

Khơi nguồn lực cho hạ tầng giao thông

Quý Nguyễn 21-01-2020 12:57
Kinhtedothi - Nhiều dự án giao thông trọng điểm quốc gia đã và đang trong quá trình triển khai xây dựng nhưng lại vấp phải rào cản không nhỏ về vốn đầu tư. Phát huy được nguồn lực nội tại chính là giải pháp để sớm đưa những dự án giao thông lớn về đích đúng như kỳ vọng.
Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng giúp phát triển giao thương kinh tế. Ảnh: Phạm Hùng
Điều dễ nhận thấy, phần lớn các dự án giao thông trọng điểm hiện nay đều có một điểm chung là đầu tư theo hình thức đối tác công – tư (PPP). Với những quy định hiện nay của PPP, các dự án sẽ rất khó thu hút được vốn đầu tư.
Nhiều dự án chờ vốn
Có lẽ trong lịch sử ngành GTVT chưa bao giờ bức tranh đầu tư hạ tầng lại sôi động đến thế. Tuy nhiên, Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Ngọc Đông thừa nhận, khó khăn trong việc vay vốn tín dụng là tình hình chung của nhiều dự án giao thông ở nước ta hiện nay. Đặc biệt, với các dự án lớn như cao tốc Bắc – Nam, khó khăn về tín dụng càng lớn hơn. “Trước đây, các gói vay chỉ rơi vào khoảng từ vài trăm đến 3.000 tỷ đồng. Còn các dự án cao tốc thì vốn vay tương đối lớn, khoảng 7.000 – 8.000 tỷ đồng trở lên nên huy động vốn tín dụng sẽ gặp khó khăn” – Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Đông cho biết.
Lường trước được những khó khăn về vốn, Bộ GTVT đã làm việc với Ngân hàng Nhà nước Việt Nam về con số cụ thể của vốn tín dụng có thể huy động để các ngân hàng nghiên cứu và kiến nghị giải pháp. Về phía Ngân hàng Nhà nước dù ủng hộ cao, song mối lo vẫn chưa phải đã hết bởi còn phụ thuộc vào các quy định của pháp luật về vay vốn tín dụng và cả tính khả thi của từng dự án.
Theo số liệu báo cáo của Bộ GTVT, trong giai đoạn 2016 – 2020, toàn ngành cần khoảng 952.731 tỷ đồng vốn đầu tư. Thế nhưng, trên thực tế theo kế hoạch vốn ngân sách Nhà nước được giao chỉ cân đối, bố trí khoảng 292.416 tỷ đồng, đáp ứng 30,6% nhu cầu.
Có thể nói, câu chuyện “đói vốn” đang diễn ra phổ biến ở nhiều dự án giao thông. Điển hình tại dự án cao tốc Trung Lương – Mỹ Thuận, theo yêu cầu của Chính phủ, dự án này phải thông tuyến vào cuối năm 2020 và khánh thành vào 30/4/2021 nhưng đến thời điểm hiện tại mới đạt được khoảng 27% khối lượng. Việc tiến độ bị chậm trễ ở dự án này không có nguyên nhân nào khác ngoài khó khăn về vốn. Bất chấp việc DN dự án là Công ty CP BOT Trung Lương - Mỹ Thuận cam kết tăng vốn của nhà đầu tư từ 2.500 tỷ đồng lên 3.400 tỷ đồng nhưng phía ngân hàng tài trợ vốn đưa ra một số điều kiện nằm ngoài khả năng đáp ứng khiến việc ký kết hợp đồng kéo dài.
Trước tình trạng này, Thủ tướng Chính phủ đã phải vào cuộc và yêu cầu Ngân hàng Nhà nước chỉ đạo các ngân hàng thương mại sớm đàm phán để ký lại hợp đồng tín dụng, giải ngân nguồn vốn để tạo điều kiện cho DN dự án đẩy nhanh tiến độ thi công. Bi đát hơn, tại dự án Cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng, trước nguy cơ “đói vốn”, UBND tỉnh Lạng Sơn đã buộc phải đưa ra đề nghị giảm quy mô đầu tư để sớm đưa dự án về đích.
Rào cản đến từ cơ chế
Một trong những động thái bất ngờ nhất của Bộ GTVT trong năm 2019 là quyết định hủy đấu thầu quốc tế, chuyển sang đấu thầu rộng rãi trong nước đối với 8 dự án thành phần theo hình thức PPP thuộc Dự án Cao tốc Bắc – Nam. Động thái trên cho thấy, 8 dự án BOT cao tốc Bắc - Nam đã không thực sự hấp dẫn nhà đầu tư, tính cạnh tranh không cao. Trên thực tế, từ khi Nghị định 15/2015 của Chính phủ về đầu tư theo hình thức đối tác công – tư được sửa đổi bằng Nghị định 63/2018 của Chính phủ về đầu tư theo hình thức đối tác công – tư đến nay gần như không có một dự án BOT giao thông mới nào được đầu tư. Đây chính là dấu hiệu rõ ràng nhất về việc sửa đổi luật làm mất đi sức hút nhà đầu tư đối với các dự án BOT giao thông. Nhiều chuyên gia đánh giá, giải pháp huy động vốn cho dự án đầu tư theo phương thức PPP nói chung, BOT nói riêng trong bối cảnh ngân sách Nhà nước hạn hẹp, vốn tín dụng ngân hàng cho vay trung, dài hạn chạm trần, trong khi chưa thu hút được các tổ chức tài chính quốc tế, là bài toán khó.
PGS.TS Trần Chủng - nguyên Cục trưởng Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng (Bộ Xây dựng) cho rằng, phương thức đầu tư PPP trong các dự án giao thông sau một thời gian triển khai đã bộc lộ nhiều nhược điểm và vướng mắc về mặt thể chế, chính sách. “Về mặt bản chất, phương thức PPP trong lĩnh vực đầu tư hạ tầng giao thông với loại hợp đồng BOT (Xây dựng – Kinh doanh – Chuyển giao) là mô hình mà ở đó, nhà đầu tư tư nhân đứng ra xây dựng và vận hành công trình, sau một thời gian nhất định chuyển giao toàn bộ cho Nhà nước. Điểm tích cực của phương thức này là huy động được nguồn vốn từ xã hội để xây dựng hạ tầng giao thông từ đó giảm gánh nặng cho ngân sách Nhà nước” – PGS.TS Trần Chủng nhận định. Đồng thời cũng liệt kê hàng loạt bất cập về cơ chế chính sách của phương thức đầu tư PPP từ công tác lựa chọn nhà đầu tư, quy định về quản lý vốn đầu tư đến vấn đề chia sẻ lợi ích cũng như rủi ro giữa Nhà nước và các nhà đầu tư. 
Chìa khóa đến từ Luật PPP
Nhìn nhận theo một khía cạnh khác, việc Bộ GTVT hủy đấu thầu quốc tế chuyển sang đấu thầu rộng rãi trong nước đối với 8 dự án thành phần theo hình thức PPP thuộc dự án Cao tốc Bắc – Nam cũng mang tới nhiều dấu hiệu tích cực. Động thái này không chỉ thể hiện sự tin tưởng của Nhà nước đối với nguồn lực nội tại mà còn là một cách tạo điều kiện cho các DN trong nước thể hiện khả năng đồng thời cũng giúp huy động được nguồn lực nội tại để xây dựng hạ tầng giao thông thay vì trông chờ vào nguồn đầu tư bên ngoài vốn ngày càng khó khăn và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Tuy nhiên, để có thể huy động được một cách tốt nhất nguồn lực nội tại trong đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông, ngoài đặt niềm tin vào DN nội cũng cần từng bước sửa đổi các văn bản luật liên quan đến đầu tư theo hình thức đối tác công – tư để cơ chế chính sách đối với phương thức đầu tư này hợp lý và sát với thực tiễn hiện nay hơn.
Mới đây, Dự thảo Luật Đầu tư theo hình thức đối tác công – tư đã được trình lên Quốc hội xem xét, cho ý kiến. Bản dự thảo luật này được kỳ vọng chính là phiên bản nâng cấp của Nghị định 63/2018 của Chính phủ về đầu tư theo hình thức PPP vốn lâu nay bị đánh giá là bộc lộ nhiều bất cập, vướng mắc. Đặc biệt, với những quy định mới được đưa ra, Dự thảo Luật đã phần nào giải đáp được các thắc mắc và yên tâm hơn đối với vấn đề bảo lãnh doanh thu và cách thức huy động vốn.
Sẽ vẫn còn nhiều vấn đề cần bàn thảo và sửa đổi cho đến khi được hoàn thiện nhưng có thể kỳ vọng sự ra đời của Luật PPP sẽ là chìa khóa tháo gỡ nhiều vướng mắc trong việc huy động vốn đầu tư trong xây dựng hạ tầng giao thông. Qua đó phát huy tối đa nguồn lực nội tại để hoàn thành các dự án giao thông trọng điểm trong thời gian tới.
TAG: Khơi nguồn lực hạ tầng giao thông Bộ Giao thông dự án giao thông
 
Tin khác
Đường sắt phải đặc biệt cảnh giác lũ quét, đất đá sạt lở do mưa bão
Đường sắt phải đặc biệt cảnh giác lũ quét, đất đá sạt lở do mưa bão
Kinhtedothi - Cơn bão số 5 đang gây mưa lớn trên diện rộng ở các tỉnh miền Trung. Nguy cơ lũ quét và sạt lở đất vùi lấp đường giao thông, trong đó có đường sắt Bắc – Nam đang rất thường trực.
Bão số 5 tan, miền Trung mưa lớn trên diện rộng
Bão số 5 tan, miền Trung mưa lớn trên diện rộng
Kinhtedothi - Sáng nay (18/9), bão số 5 đã đi vào đất liền các tỉnh Quảng Trị, Thừa Thiên Huế và suy yếu thành áp thấp nhiệt đới. Chiều nay (18/9), áp thấp nhiệt đới tiếp tục đi sâu vào đất liền và suy yếu thành một vùng áp thấp.
Bão số 5 sẽ đi vào đất liền với tâm bão từ Quảng Trị đến Thừa Thiên Huế
Bão số 5 sẽ đi vào đất liền với tâm bão từ Quảng Trị đến Thừa Thiên Huế
Kinhtedothi - Sáng ngày 18/9, Thường trực Ban chỉ đạo Trung ương về Phòng chống thiên tai tổ chức cuộc họp giao ban ứng phó với bão số 5, Phó Chánh Văn phòng thường trực, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Phòng chống thiên tai Vũ Xuân Thành chủ trì cuộc họp.
Quảng Ninh: Các trạm BOT sẽ thu phí tự động không dừng từ tháng 12/2020
Quảng Ninh: Các trạm BOT sẽ thu phí tự động không dừng từ tháng 12/2020
Kinhtedohti - Tất cả các trạm thu phí BOT tại Quảng Ninh sẽ tiến hành thu phí tự động không dừng vào tháng 12/2020.
Hãng hàng không nào mở lại đường bay quốc tế sớm nhất?
Hãng hàng không nào mở lại đường bay quốc tế sớm nhất?
Kinhtedothi - Hiện cả 3 hãng hàng không là Vietnam Airlines, Vietjet Air và Bamboo Airways đều đã công bố mở lại đường bay quốc tế.
Ảnh hưởng bão số 5, TP Vinh ngập nặng, Hà Tĩnh có lốc xoáy kéo dài 20 phút
Ảnh hưởng bão số 5, TP Vinh ngập nặng, Hà Tĩnh có lốc xoáy kéo dài 20 phút
Kinhtedothi - Sáng 18/9, mưa lớn do ảnh hưởng của hoàn lưu cơn bão số 5 đã làm nhiều tuyến phố ở TP Vinh (Nghệ An) ngập nặng. Xe cộ tắc cả giờ đồng hồ, đặc biệt là trước các cổng trường học.
Vinamilk và hành trình 9 năm trồng cây góp phần chống biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường
Vinamilk và hành trình 9 năm trồng cây góp phần chống biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường
Kinhtedothi - Trong nỗ lực chung để chống biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, hơn 9 năm qua, chương trình Quỹ 1 triệu cây xanh cho Việt Nam và Vinamilk đã bền bỉ trồng hàng trăm ngàn cây xanh tại nhiều địa phương trên cả nước.
Chương trình 06 - Ctr/TU của thành ủy Hà Nội: Gỡ nhiều nút thắt  giao thông trọng yếu
Chương trình 06 - Ctr/TU của thành ủy Hà Nội: Gỡ nhiều nút thắt giao thông trọng yếu
Kinhtedothi - Thực hiện Chương trình 06 - CTr/TU của Thành ủy Hà Nội cũng như nhiều chương trình, kế hoạch, nghị quyết của HĐND, UBND TP, các cấp ngành chức năng của Hà Nội đã nỗ lực cùng Nhân dân TP đạt được nhiều mục tiêu quan trọng trong cải thiện mạng lưới giao thông vận tải. Rất nhiều nút thắt thường xuyên xảy ra tình trạng ùn tắc giao thông (UTGT) trên địa bàn TP đã được giải quyết triệt để sau nhiều năm vướng mắc.
Điểm nóng nút giao thông Ngã Tư Sở: Tìm phương án hạ nhiệt
Điểm nóng nút giao thông Ngã Tư Sở: Tìm phương án hạ nhiệt
Kinhtedothi - Nhiều ý kiến lo ngại việc tổ chức giao thông tại nút Ngã Tư Sở sẽ còn khó khăn, phức tạp hơn khi đường Vành đai 2 trên cao được đưa vào sử dụng.
Thủ tục cấp phép xây dựng cấp độ 3, 4: Rõ trách nhiệm, giảm chi phí khi làm thủ tục
Thủ tục cấp phép xây dựng cấp độ 3, 4: Rõ trách nhiệm, giảm chi phí khi làm thủ tục
Kinhtedothi - Bộ Xây dựng vừa mới ký, ban hành văn bản số 4348/BXD-HĐXD gửi Sở Xây dựng các tỉnh, TP trực thuộc T.Ư về việc góp ý quy trình thực hiện thủ tục hành chính cấp giấy phép xây dựng theo dịch vụ công trực tuyến mức độ 4.
Bổ sung 63 quy hoạch được tích hợp vào quy hoạch cấp quốc gia, vùng, tỉnh
Bổ sung 63 quy hoạch được tích hợp vào quy hoạch cấp quốc gia, vùng, tỉnh
Kinhtedothi - Chính phủ ban hành Nghị quyết số 131/NQ-CP về việc bổ sung các quy hoạch tại Phụ lục Danh mục các quy hoạch được tích hợp vào quy hoạch cấp quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh theo quy định tại điểm c khoản 1 Điều 59 của Luật Quy hoạch ban hành kèm theo Nghị quyết số 110/NQ-CP ngày 2/12/2019.