Trang chủ / Văn hóa / Tin tức

Loay hoay bảo tồn cây di sản

Trọng Tùng 26-04-2017 09:23
Kinhtedothi - Theo thống kê của Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam, cả nước hiện có gần 2.245 cây cổ thụ niên đại trên 100 tuổi được công nhận là cây di sản, phân bố trên địa bàn 45 tỉnh, thành.

Tuy nhiên thực tế cho thấy, việc bảo tồn những quần thể này đang đặt ra nhiều vấn đề đối với không ít địa phương, trong đó có Hà Nội.

Bài 1: Giá trị trường tồn của những “lão cây”

Trải qua hàng trăm năm, quần thể cây di sản vẫn trường tồn với thời gian, gắn bó mật thiết với đời sống của cộng đồng dân cư Bắc Bộ và được xem như những chứng nhân cho mỗi đổi thay lịch sử, phát triển của mảnh đất ngàn năm văn hiến. 

Đi cùng tháng năm lịch sử

Chúng tôi tìm về làng cổ Đường Lâm (thị xã Sơn Tây) vào một chiều trời nắng nóng như đổ lửa. Dưới tán xanh mát của rặng duối cổ 18 cây, nhiều cụ ông cụ bà đang ngồi hóng mát. Theo sử sách còn lưu lại tại khu di tích đền - đình lăng vua Ngô Quyền nằm cách đó không xa, khu vực rặng duối cổ là nơi vua Ngô Quyền buộc voi, ngựa chiến sau những cuộc tập trận cùng nghĩa quân trước khi tiến về vùng cửa sông Bạch Đằng đánh quân Nam Hán. Ông Phạm Hùng Sơn - Trưởng ban quản lý di tích làng cổ Đường Lâm cho biết: các nhà khoa học từng khảo sát và nhận định, cả 18 cây duối cổ đều có kích thước cao to rất hiếm gặp với tuổi thọ trên dưới 1.000 năm. Không chỉ có ý nghĩa về mặt lịch sử, nhiều cụ ông, cụ bà thôn Cam Lâm còn chia sẻ, rặng duối cổ đã trở thành “báu vật” của làng. Họ luôn tôn kính, coi rặng duối như vị thần bao bọc, chở che cho lăng Ngô Vương và cư dân làng cổ. Xưa, rặng duối là nơi nghỉ chân của bà con sau những giờ đồng áng, là nơi trai gái hò hẹn nhau những đêm trăng thanh, gió mát. Ngày nay, rặng duối cổ tiếp tục đóng vai trò quan trọng, trở thành điểm đến thăm quan du lịch thú vị của du khách trong hành trình khám phá làng cổ Đường Lâm.

Cây bồ đề trước đình Vĩnh Quỳnh (huyện Thanh Trì) gắn liền với nhiều câu chuyện lịch sử về cuộc đấu tranh cách mạng. Ảnh: Trọng Tùng

Nằm giữa làng Vạn Phúc (quận Hà Đông) có một ngôi miếu cổ với niên đại hàng trăm năm, hiện thờ Thành hoàng làng Lã Thị Nga - người tương truyền có công truyền dạy nghề dệt lụa tơ tằm cho người dân địa phương. Ngôi miếu được trùng tu dịp Đại lễ 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội, nhưng vẫn giữ được nét uy nghi, cổ kính. Trong khuôn viên ngôi miếu, cây đa tía có niên đại hàng trăm năm ngự sừng sững. Cụ Nguyễn Duy Diễm - Thủ từ miếu Vạn Phúc tâm sự, trải qua nhiều năm tháng, cây đa tía vẫn đứng hiên ngang như một chứng nhân gắn liền với nhiều giai đoạn thăng trầm của lịch sử. Theo ghi chép còn lưu lại tại miếu, những năm 1967 - 1968, nơi đây là địa điểm cư trú, hoạt động của bộ đội pháo binh. Sau là nơi đóng quân của Trạm 21 (Quân khu 3). Vào những năm kháng chiến chống Mỹ, miếu Vạn Phúc được sử dụng làm lớp bình dân học vụ. Đến nay, dãy phòng học năm xưa vẫn còn và hiện được sử dụng làm phòng đọc sách, báo cho người dân…

Không chỉ rặng duối làng cổ Đường Lâm hay cây đa tía làng Vạn Phúc, mà hầu hết những quần thể cây di sản trên địa bàn TP Hà Nội mà chúng tôi có dịp ghé thăm, nghe người xưa, người nay kể lại, đều lưu dấu những câu chuyện lịch sử gắn liền với công cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, xây dựng và phát triển Thủ đô.

Hơn cả một “chứng nhân”

Bên cạnh ý nghĩa về mặt lịch sử, yếu tố quan trọng khiến những cây cổ thụ hiện được cộng đồng đánh giá cao và phong danh là cây di sản còn nằm ở khía cạnh giá trị kinh tế và bảo tồn nguồn gen hiện tại và trong tương lai.

Những năm gần đây, tour du lịch đền Và (thị xã Sơn Tây) có thêm một điểm đến thú vị, đó là quần thể 90 cây cổ thụ mới được VACNE công nhận là cây di sản. Đến nay, chưa có thống kê cụ thể về số lượng khách đến với đền Và trước và sau khi 90 cây cổ thụ nơi đây được VACNE vinh danh. Tuy nhiên, theo nhận định của ông Phùng Ngọc Vĩnh - Trưởng ban Quản lý di tích lịch sử đền Và, quần thể cây di sản trên là điểm nhấn quan trọng và có “giá trị thu hút du khách” rất lớn đối với tour du lịch đền Và. Không chỉ tại đền Và, nhóm cây di sản ở làng Vạn Phúc (quận Hà Đông), đền - đình lăng vua Ngô Quyền (thị xã Sơn Tây), hay tại đền Voi Phục (quận Tây Hồ)… cũng là những điểm đến tham quan thú vị trong hành trình tìm về với những giá trị di sản của du khách khi đến với Thủ đô Hà Nội.  

Bên cạnh vai trò là nhân tố kích cầu du lịch địa phương, cây di sản còn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong bảo tồn nguồn gen. GS.TSKH Đặng Huy Huỳnh - nguyên Viện trưởng Viện Sinh thái và tài nguyên sinh vật (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) cho biết, những cây di sản có niên đại hàng trăm năm cho thấy khả năng thích nghi rất tốt với điều kiện khí hậu vùng miền, hệ sinh thái, quá trình biến đổi khí hậu, cũng như tác động tiêu cực của con người. Đây là nguồn gen rất quý hiếm cho nghiên cứu khoa học. Thực tế hiện nay, việc nhân cấy các tổ hợp gen để tạo nên những chủng sinh vật có khả năng kháng sâu bệnh, sinh trưởng, phát triển và cho giá trị kinh tế vượt trội là điều hoàn toàn có thể.    

Dù ở bất cứ thời điểm nào, quần thể cây di sản vẫn đóng vai trò hết sức đặc biệt. Việc bảo tồn quần thể này cũng chính là hành động thiết thực gìn giữ cho mai sau một kho giá trị khó có thể đong đếm. Đây cũng là phương cách giáo dục thế hệ trẻ biết trân quý những giá trị lịch sử gắn liền với những bước chuyển của Thủ đô.

(còn nữa)

TAG: Loay hoay bảo tồn cây di sản
 
Tin khác
“Hoa hậu đi hát” Tuyết Nga tốt nghiệp đại học thanh nhạc
“Hoa hậu đi hát” Tuyết Nga tốt nghiệp đại học thanh nhạc
Kinhtedothi - Từng được nhiều khán giả gọi bằng cái tên “hoa hậu đi hát”, Tuyết Nga đã vừa tốt nghiệp đại học thanh nhạc như để chứng minh cô là một ca sĩ chuyên nghiệp chứ không phải kiểu người đẹp lấn sân ca hát như là một trào lưu trong giới chân dài.
28 năm chờ ngày 'Sông Lam gọi Núi Hồng'
28 năm chờ ngày "Sông Lam gọi Núi Hồng"
Kinhtedothi-28 năm mới có cơ hội để chứng kiến trận derby của 2 đội bóng nằm bên 2 bờ Sông Lam. Nhưng quả thật với tình cảnh như hiện nay, người xứ Nghệ vừa mừng, vừa lo cho 2 đội bóng.
Nam Định- Quảng Ninh: Sóng ở đáy sông
Nam Định- Quảng Ninh: Sóng ở đáy sông
Kinhtedothi-Do điều lệ quy định bảo lưu điểm lượt đi, nên với cuộc đua trụ hạng không gì tốt hơn là “vật ngửa” những đội cạnh tranh trực tiếp ngay trên sân nhà. Đội bóng Nam Định đang nằm đúng thế đó khi tiếp Quảng Nam.
Ra mắt bản tiếng Việt “Báo cáo toàn cầu về Đổi mới sáng tạo trong báo chí 2020-2021”
Ra mắt bản tiếng Việt “Báo cáo toàn cầu về Đổi mới sáng tạo trong báo chí 2020-2021”
Kinhtedothi - Ngày 8/7, Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) chính thức ra mắt “Báo cáo toàn cầu về Đổi mới sáng tạo trong báo chí 2020 - 2021” bằng tiếng Việt - cuốn cẩm nang hữu ích dành cho các lãnh đạo, quản lý, các phóng viên, biên tập viên, cũng như những người làm truyền thông doanh nghiệp để thích ứng với môi trường báo chí đang thay đổi nhanh chóng.
Vòng 9 V.League 2020: “Dồn toa” và cơ hội của những đội cuối bảng xếp hạng
Vòng 9 V.League 2020: “Dồn toa” và cơ hội của những đội cuối bảng xếp hạng
Kinhtedothi-Vòng 8 được chốt lại bằng 2 sự kiện, SHB.Đà Năng đo ván Thanh Hóa bằng chính ngoại binh cũ của đội bóng xứ Thanh, cùng tiếng còi rất lạ ở sân Tam Kỳ. Không biết điều gì sẽ xẩy ra tại vòng đấu này?
SEA Games 31 tại Việt Nam sẽ không thành lập làng vận động viên
SEA Games 31 tại Việt Nam sẽ không thành lập làng vận động viên
Kinhtedothi - Theo ông Trần Đức Phấn - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thể dục thể thao (TDTT), SEA Games 31 diễn ra tại Việt Nam sẽ không xây dựng mới hay thành lập làng vận động viên.
Hơn 100 vận động viên khuyết tật Hà Nội được khám sức khoẻ chuẩn bị cho ASEAN Paragames 11
Hơn 100 vận động viên khuyết tật Hà Nội được khám sức khoẻ chuẩn bị cho ASEAN Paragames 11
Kinhtedothi - Sáng 8/7, tại Hà Nội, Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể dục - thể thao Hà Nội đã tổ chức khám sức khỏe cho 123 vận động viên khuyết tật thuộc đoàn thể thao khuyết tật Hà Nội.
Tiếng còi xe: Đừng làm khổ nhau
Tiếng còi xe: Đừng làm khổ nhau
Kinhtedothi - Bíp bíp… Bim… bim… Tiếng còi xe giục giã. Dòng xe máy chen kín phần mặt đường bên phải mà những chiếc ô tô không thể lấn làn thêm được nữa. Mới hơn 7 giờ sáng ngày 7/7, đường Trần Duy Hưng đã chật kín xe và người. Hôm nào cũng thế, dòng xe bên làn đường vào nội thành cũng đông, nhưng hôm nay dường như chật hơn, dòng người xe cứ nhích từng chút một. Mồ hôi vã trên mặt, thấm ướt lưng áo người đi đường.
[Infographic] Vĩnh biệt Nghệ sĩ ưu tú Hoàng Yến - diễn viên gạo cội của làng điện ảnh Việt Nam
[Infographic] Vĩnh biệt Nghệ sĩ ưu tú Hoàng Yến - diễn viên gạo cội của làng điện ảnh Việt Nam
Kinhtedothi - Nghệ sĩ Ưu tú Hoàng Yến qua đời chiều 4/7 tại nhà riêng, thọ 88 tuổi. Lễ viếng của bà được cử hành vào hồi 9 giờ sáng 9/7 tại Nhà tang lễ Quốc gia số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội.
NSƯT Hoàng Yến - “của để dành” của màn ảnh Việt
NSƯT Hoàng Yến - “của để dành” của màn ảnh Việt
Kinhtedothi - Là con gái phố cổ nhưng NSƯT Hoàng Yến thường được giao vào vai phụ nữ nông thôn, nghèo khổ, những bà mẹ Việt Nam đôn hậu, suốt đời tần tảo vì chồng, vì con... Sinh năm 1933 tại Hà Nội, bà từng công tác tại Đoàn kịch – điện ảnh của Hãng Phim truyện Việt Nam. Bà vừa qua đời chiều 4/7/2020, hưởng thọ 88 tuổi.
'Lời muốn nói' của người hâm mộ SLNA
'Lời muốn nói' của người hâm mộ SLNA
Kinhtedothi-Sau 3 trận thua liên tiếp, SLNA đang chìm dần xuống đáy bảng xếp hạng. Trên diễn đàn của cổ động viên xứ Nghệ đã xuất hiện tâm thư rất đáng suy ngẫm.