Trang chủ / Xã hội / Đời sống

Những đôi tay tài hoa dựng ký ức

Nguyễn Văn Học 10-02-2019 17:09
Kinhtedothi - Nghề mộc dân dụng ở nước ta ngày càng phát triển, nhưng có một công việc đòi hỏi sự tỉ mỉ, kỹ lưỡng hơn, đó là nghề dựng nhà cổ. Trong nhịp sống mới ngày càng tiện nghi, những nếp nhà dáng dấp cổ kính vẫn có đời sống riêng và rất nhiều người còn quan tâm.

Ông Nguyễn Chí Điền cần mẫn đục các họa tiết.

Thổi hồn vào từng tác phẩm

Từ Hà Đông, đi theo Quốc lộ 6, qua thị trấn Chúc Sơn, không khó để tìm thấy Nghề mộc - Hà Nội), ngôi làng nổi tiếng với nghề dựng nhà cổ. Ở nơi đây, có hàng chục “đại gia” có tiếng với nghề cha truyền con nối, như các ông Nguyễn Chí Điền, Nguyễn Chí Nguyên, Nguyễn Quảng Bình, Nguyễn Chí Mười, Nguyễn Chí Quân… Thậm chí, có nghệ nhân được ca ngợi là có đôi bàn tay siêu đẳng về chạm trổ, đục hoa văn và tính toán mức độ cân xứng cho mỗi bộ kèo, mỗi ngôi nhà.
Lúc chúng tôi đến, ông Nguyễn Chí Điền (72 tuổi) đang miệt mài cùng tốp thợ hoàn thành một số chi tiết cho ngôi nhà thờ họ ở trong khu vực xã. Gia đình ông Điền là một trong những hộ đầu tiên nhận công việc dựng nhà về cho người dân địa phương làm và gây dựng danh tiếng riêng trong nghề. “Đúng ra đây là nghề dựng nhà giả cổ. Ngôi nhà đầu tiên chúng tôi dựng là ở Từ Liêm - Hà Nội, cách đây đã mấy chục năm rồi” - ông Điền cho hay.

Những ngôi nhà cổ được làm từ các loại gỗ như xoan, lim, mít, gỗ nhập từ châu Phi hoặc các loại gỗ khác do chủ nhà tự chọn và đặt làm. Từng loại gỗ khác nhau cũng khiến giá của ngôi nhà dao động từ 700 – 800 triệu đồng cho đến cả chục tỷ đồng.

Tìm hiểu ra, trung bình một ngôi nhà cổ phải làm mất 6 tháng với trên 13 thợ đục. Một người thợ giỏi phải nắm bắt được kỹ thuật đục đẽo chuẩn xác, chi tiết để các mộng phải kín, khít. Nối nghiệp cha ông, anh Nguyễn Chí Ba đã rất nhanh nhạy trong công việc cũng như nhận việc cho thợ làm. Cái khó nhất của công việc, theo anh Ba không phải là đục, mà là lắp ráp. Một ngôi nhà có khoảng 1.500 cấu kiện. Lúc ráp nối đòi hỏi trí nhớ tốt và làm sao để các mộng kín, chắc. Khó như vậy mới cần đến những đôi bàn tay tài hoa.
Cách làng Phù Yên không xa, là làng Áng Phao, xã Cao Dương (huyện Thanh Oai), cũng đang duy trì cái nghề mà không phải ai cũng có thể gắn bó. Nghệ nhân Nguyễn Văn Quyết, thâm niên 42 năm trong nghề, chia sẻ: “Đây là nghề gia truyền. Ngày trước, bố tôi là thợ cả, trước khi mất, ông đã truyền lại cho tôi. Chục năm trở lại đây, nhiều người có điều kiện kinh tế nên nhu cầu làm những ngôi nhà cổ được ưa chuộng”.
Một địa phương khác là làng Hương Ngải (huyện Thạch Thất) cũng khá nổi tiếng với nghề dựng nhà cổ. Với tay nghề cao, những người thợ Hương Ngải đã tạo ra những đường đi tinh xảo trên thân gỗ, thổi hồn vào từng tác phẩm. Các nghệ nhân đã đến nhiều nơi như Thanh Hóa, Thái Bình, Nam Định, Bắc Ninh, nhiều huyện trên địa bàn Hà Nội, thậm chí vào cả TP Hồ Chí Minh để dựng nhà giả cổ. Đặc trưng của nhà cổ là mọi chi tiết gỗ được chạm trổ mềm mại, tinh tế và hầu như không dùng đến đinh vít, thay vào đó dùng mộng để lắp ghép.

Nhiều mẫu nhà cổ của làng nghề Trường Yên, Chương Mỹ được dựng đẹp mắt.
Nâng tầm thương hiệu
Anh Nguyễn Chí Ba tự tin chia sẻ, hiện cả nước cũng có một số nơi làm nhà cổ nhưng để có “đẳng cấp” thì khó đâu bì được người làng Phù Yên. “Chúng tôi nhận làm xa nhất đó là ở TP Hồ Chí Minh vào năm 2009. Khi đó, để dựng nhà cổ với 36 chân cột, gia đình phải thuê 3 xe container đóng gỗ từ xưởng ở Trường Yên chuyển vào” - anh Ba bày tỏ.
Là người có tâm với nghề, nghệ nhân Nguyễn Quý Bình, làng Phù Yên cho rằng, ngày trước, cả làng có 100% hộ theo nghề, nhưng đến nay làm nhà giả cổ chỉ còn 20%, còn lại các hộ chuyển sang làm đồ gia dụng. Ông Bình phân tích, làm nhà cổ là công việc vô cùng nặng nhọc, khi vận chuyển thì có khi rất xa, lắp ráp mất nhiều thời gian nên những thợ lớn tuổi tập trung làm các việc nhẹ nhàng hơn.
Để làm được ngôi nhà, phải cần đến “ba bên”, đó là bên thiết kế, “nhà thầu” là các nghệ nhân và gia chủ. Ban đầu, gia chủ sẽ gặp các nghệ nhân xin tư vấn. Sau đó sẽ thống nhất thuê kiến trúc sư thiết kế, đồng thời thống nhất cấu kiện chính, hình dáng ngôi nhà, kích thước, số cột, diện tích... Sau cùng các nghệ nhân sẽ thực hiện thi công, đục, làm họa tiết và lắp ráp. Ngày nay, những người thợ trẻ khá linh hoạt trong việc ứng dụng công nghệ mới, nâng tầm nghề của cha ông.
Nghệ nhân Nguyễn Chí Điền cho hay, để nâng tầm thương hiệu của nghề, người nghệ nhân phải dám nhận những công trình khó, đương đầu với thử thách. Hiện cha con ông Điền đang làm hai công trình tại chùa Ngọc Hồi (huyện Thanh Trì, Hà Nội). Đây là hai công trình phải tuân thủ khớp nối với mẫu cũ, hoa văn cũ đã có tuổi đời cả trăm năm mà nhà chùa yêu cầu phải… mười phân vẹn mười. “Công trình thực hiện từ tháng 6/2017 đến nay. Chúng tôi đã huy động toàn lực, nhờ thêm cả những người thợ có tay nghề cao trợ giúp. Đến nay công trình đã đạt 80% tiến độ” - ông Điền nói.
Nghề dựng lại những ngôi nhà, những ký ức là vô cùng khó. Một khi nghề chọn người, thì người đó hội tụ rất nhiều yếu tố về sức khỏe, kỹ thuật và cả đam mê. Theo thống kê của ông Vũ Minh Hải - Phó Chủ tịch UBND xã Hương Ngải (huyện Thạch Thất), toàn xã có hơn 2.500 hộ, trong đó có 500 hộ làm nghề, có nhiều gia đình 3 - 5 đời làm nghề. Hiện nay, thu nhập bình quân của người thợ làm nhà cổ khoảng 300.000 đồng/ngày. Cứ chiêm ngưỡng một số công trình mà người thợ Hương Ngải tham gia như phục dựng như Nhà Thái Học (Văn Miếu - Quốc Tử Giám), nhà cổ Đường Lâm, thiết kế chùa Triệu Khánh, chùa Tổng, đình Đông Lao, chùa Hòe Nhai ở Hà Nội… sẽ thấy được trình độ của người thợ nơi đây.
Những người thợ làm nhà cổ đã và đang miệt mài góp phần nâng tầm giá trị của làng nghề Thủ đô, tạo dựng nét tinh hoa cho hôm nay và mai sau.

TAG: Nghề mộc dân dụng làng nghề truyền thống Trường Yên Chương Mỹ
 
Tin khác
Tấm gương mờ
Tấm gương mờ
Kinhtedothi - Sự việc tiêu cực trong kỳ thi THPT Quốc gia năm 2018 ở Hà Giang, Sơn La, Hòa Bình ngày càng “nóng” dư luận khi nhiều cán bộ liên quan bị khởi tố, hàng chục phụ huynh “mua điểm” cũng dần lộ diện qua tìm hiểu của các cơ quan đại chúng. Điều đáng buồn là trong số đó, được cho là có không ít cán bộ địa phương, giữ trọng trách trong ngành và chính quyền các cấp. Cũng bởi thế, câu hỏi về trách nhiệm nêu gương của người cán bộ, đảng viên ở đây lại được đặt ra.
Trường mầm non Ánh Sao (quận Cầu Giấy, Hà Nội): Sẻ chia cùng trẻ nhỏ không may mắn
Trường mầm non Ánh Sao (quận Cầu Giấy, Hà Nội): Sẻ chia cùng trẻ nhỏ không may mắn
Kinhtedothi - Chiều 18/4, Ban Giám hiệu trường Mầm non Ánh Sao cùng các cô giáo và đại diện cha mẹ học sinh nhà trường đã tổ chức buổi trao quà từ thiện với 20 em nhỏ mắc bệnh hiểm nghèo ở Viện huyết học truyền máu T.Ư.
Tăng cường kiểm soát, phòng, chống bệnh Dịch tả lợn Châu Phi
Tăng cường kiểm soát, phòng, chống bệnh Dịch tả lợn Châu Phi
Kinhtedothi - Ngày 16/4, Văn phòng UBND TP ban hành Văn bản số 3235/VP-KT về tăng cường kiểm soát buôn bán, giết mổ, vận chuyển lợn và sản phẩm lợn để phòng, chống bệnh Dịch tả lợn Châu Phi.
Hơn 1.000 thí sinh tham gia Hội thi tin học trẻ
Hơn 1.000 thí sinh tham gia Hội thi tin học trẻ
Kinhtedothi - Ngày 18/4, Thành đoàn Đà Nẵng phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo và các đơn vị liên quan tổ chức khai mạc Hội thi Tin học trẻ cấp thành phố lần thứ 22 năm 2019.
Giám đốc điều hành Bernama: Không nên đánh đổi sự thật để lấy tốc độ
Giám đốc điều hành Bernama: Không nên đánh đổi sự thật để lấy tốc độ
Bà Nurini Kassim, Giám đốc điều hành Hãng Thông tấn Bernama của Malaysia, cho rằng không nên đánh đổi sự thật, tính chính xác và trách nhiệm lấy tốc độ.
Cosmobeauté Vietnam 2019 thu hút 200 doanh nghiệp trong nước và quốc tế tham gia
Cosmobeauté Vietnam 2019 thu hút 200 doanh nghiệp trong nước và quốc tế tham gia
Kinhtedothi - Các doanh nghiệp trong lĩnh vực làm đẹp đã mang đến các sản phẩm và công nghệ làm đẹp đa dạng mới nhất tại Triển lãm quốc tế chuyên ngành thẩm mỹ, làm đẹp, mỹ phẩm, chăm sóc móng, tóc và spa Việt Nam lần thứ 12.
Phó Cục trưởng Cục Trẻ em nói gì về cựu Phó Viện trưởng VKS “nựng” bé gái trong thang máy?
Phó Cục trưởng Cục Trẻ em nói gì về cựu Phó Viện trưởng VKS “nựng” bé gái trong thang máy?
Kinhtedothi - Ngày 18/4, trao đổi với báo chí về vụ việc cựu Phó Viện trưởng VKS Đà Nẵng sàm sỡ bé gái trong tháng máy ở chung cư Galaxy 9 (quận 4, TP Hồ Chí Minh) chưa bị khởi tố, Phó Cục trưởng Cục Trẻ em - Bộ LĐTB&XH Nguyễn Thị Nga nhấn mạnh đây là hành vi dâm ô trẻ em.
Bổ sung vi chất vào sữa học đường dựa trên những nghiên cứu kỹ lưỡng
Bổ sung vi chất vào sữa học đường dựa trên những nghiên cứu kỹ lưỡng
Kinhtedothi - Hà Nội là địa phương có đông học sinh nhất cả nước, do vậy việc triển khai Chương trình Sữa học đường cũng đòi hỏi sự quan tâm, đầu tư rất lớn về công sức và ngân sách của TP. Dưới sự chỉ đạo quyết liệt, sát sao của UBND TP Hà Nội, đề án Sữa học đường Hà Nội đã được thực hiện quyết liệt, bài bản, chặt chẽ và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định ngay từ những ngày đầu.
Hà Nội và TP Hồ Chí Minh là nơi xảy ra nhiều vụ án xâm hại trẻ em nhất
Hà Nội và TP Hồ Chí Minh là nơi xảy ra nhiều vụ án xâm hại trẻ em nhất
Kinhtedothi-Ngày 18/4, Bộ LĐTB&XH tổ chức Hội thảo Xây dựng kế hoạch hành động quốc gia phòng, chống bạo lực, xâm hại trẻ em. Tại đây, trong bài tham luận gửi đến hội thảo, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam thông tin, theo số liệu của 63 tỉnh, TP, trong năm 2018, toàn quốc đã có 1.547 vụ xâm hại trẻ em với 1.669 đối tượng, xâm hại 1.579 em.
“Làng mắc cạn” trên sông Hồng
“Làng mắc cạn” trên sông Hồng
Kinhtedothi - Cuộc sống khó khăn đã kéo hàng trăm người dân huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc rời làng, rong ruổi trên những chiếc thuyền dọc sông Hồng, buôn bán đồ gốm sứ để mưu sinh.
“Hiệu trưởng nhỏ” trong lớp học
“Hiệu trưởng nhỏ” trong lớp học
Kinhtedothi - Đó là cách gọi về giáo viên chủ nhiệm với vai trò của họ được một đại biểu đưa ra tại Hội nghị đảm bảo an ninh, an toàn trường học và phòng, chống bạo lực học đường (BLHĐ) do Bộ GD&ĐT tổ chức ngày 17/4.