Trang chủ / Văn hóa / Tin tức

Sự ảnh hưởng sâu đậm đến ý thức xã hội

Minh An 24-08-2019 09:12
Kinhtedothi - 100 năm trước, khoa thi Tiến sĩ cuối cùng diễn ra, đánh dấu sự kết thúc của nền khoa cử Nho học Việt Nam kéo dài suốt 844 năm (1075 - 1919). Tuy nhiên, trên thực tế, ảnh hưởng của nền Khoa cử truyền thống ấy vẫn còn sâu đậm trong ý thức xã hội Việt Nam sau này.

Trong hơn 800 năm tồn tại, khoa cử Nho học Việt Nam đã khẳng định vị trí, vai trò trong việc đào tạo đội ngũ trí thức quan lại Nho học, có đóng góp to lớn trong suốt tiến trình lịch sử trung đại Việt Nam.

Đã có gần 3.000 nhà khoa bảng được tuyển chọn từ các kỳ thi cấp quốc gia. Nền khoa cử cũng để lại một hệ thống văn miếu, văn bia, văn từ, văn chỉ… phong phú, đa dạng và đặc sắc từ T.Ư đến các thôn, xã. Giáo dục khoa cử tạo nên những “gia đình khoa bảng”, “dòng họ khoa bảng” với đặc điểm nổi bật là có nhiều người theo đuổi việc học hành và nối đời đỗ đạt, nhiều người cũng trở thành tấm gương tiêu biểu về tinh thần học tập.

 Tranh vẽ khoa thi cử thời nhà Nguyễn.

Những thập niên đầu tiên của thế kỷ 20, sự thay đổi của lĩnh vực giáo dục đã gây ra những tác động sâu sắc nhất đến thượng tầng kiến trúc xã hội. Khoa cử Nho học với lịch sử 844 năm bắt rễ trong xã hội Việt Nam đã mất đi địa vị độc tôn của nó để thay thế bằng một hệ thống giáo dục kiểu mới, kéo theo sự lay chuyển của nền tảng tư tưởng, đạo đức, triết lý xã hội, và thực tiễn khoa học.

TS Nguyễn Tuấn Cường - Viện trưởng Viện Hán Nôm cho biết: “Bản thân các nhà Nho cấp tiến của Việt Nam lúc đó đã nhận thấy sự lỗi thời của Khoa cử Nho học. Từ đó, họ chủ trương một phong trào Duy tân dựa trên những nguyên tắc giáo dục mới và ủng hộ những cải cách giáo dục sâu rộng diễn ra vào đầu thế kỷ 20 nhằm xóa bỏ lối cử nghiệp Nho học.

Năm 1919 kỳ thi Hội cuối cùng diễn ra ở Trung Kỳ và Dụ ngày 14/7/1919 của vua Khải Định tuyên bố về việc áp dụng Luật giáo dục mới đã chính thức đặt dấu chấm hết cho Khoa cử Nho học truyền thống để chuyển sang hệ thống giáo dục kiểu mới, sau bước đệm là chương trình cải lương giáo dục khoa cử từ năm 1906”.

Trên thực tế, ảnh hưởng của nền khoa cử truyền thống ấy vẫn còn sâu đậm trong ý thức xã hội Việt Nam sau này. Việc trở lại với những giá trị Nho giáo từ đạo đức học đường tới tư tưởng quản trị xã hội vẫn thường xuyên được đặt ra, ngay cả khi nền giáo dục hiện đại đã tìm được chỗ đứng vững chắc của nó trong xã hội.

Năm 2019 đánh dấu 100 năm khép lại khoa cử truyền thống. GS.TS Vũ Minh Giang - Chủ tịch Hội đồng khoa học Đại học quốc gia Hà Nội chia sẻ: Sự kết thúc của khoa cử Nho học 100 năm trước và sự thay thế chữ Hán (văn tự chính thức) là một tất yếu lịch sử nhưng đã để lại những hệ lụy. 75 - 80% chữ người Việt Nam đang dùng như Độc lập, Tự do, Hạnh phúc… đều viết dưới mỗi từ câu một chữ Hán, nghĩa là có gốc từ nguyên. Nghĩa từ nguyên của nó là từ chữ Hán”.

Theo GS.TS Vũ Minh Giang: “Từng từ ấy, có lẽ phải thống kê ra một số lượng nào đó để chúng ta dạy cho học sinh biết rằng từ này có nghĩa gốc sâu xa để học sinh dùng chuẩn hơn; hay là tìm ra những từ hay dùng nhầm mà người ta dùng lẫn âm mà không hiểu nghĩa".

Vì vậy, GS.TS Vũ Minh Giang cho rằng, muốn cải cách giáo dục, có thể rất nhiều biện pháp, học nước ngoài, học trong nước nhưng phải tìm hiểu cái nguồn gốc của giáo dục đi tới hôm nay là thế nào.

Nhiều chuyên gia khác cho rằng, ngành giáo dục Việt Nam cần đầu tư hơn nữa việc dạy cho giới trẻ nghĩa của từ nguyên (chữ Hán). Các nghiên cứu về Khoa cử Nho học Việt Nam hiện nay chủ yếu dựa trên các tài liệu ghi chép lịch sử, do đó tập trung nhiều vào nghiên cứu thể chế khoa cử.

Tuy nhiên, còn hai nguồn tài liệu rất phong phú khác là Sách giáo khoa cho sĩ tử và bài thi của các sĩ tử còn chưa được đầu tư khai thác.

TAG: xã hội nho học hiền tài Việt Nam Hán Nôm
 
Tin khác
 Europa League: Inter giành chiến thắng quan trọng trên sân của Ludogorets
Europa League: Inter giành chiến thắng quan trọng trên sân của Ludogorets
Kinhtedothi - Christian Eriksen và Romelu Lukaku đã cùng nhau ghi bàn để giúp Inter dễ dàng giành chiến thắng 2-0 trước chủ nhà Ludogorets.
Lượt đi vòng 1/16 Europa League: Quỷ đỏ may mắn thoát thua
Lượt đi vòng 1/16 Europa League: Quỷ đỏ may mắn thoát thua
Kinhtedothi - MU đã rất vất vả để cầm hòa 1-1 trước chủ nhà Club Brugge, tại lượt đi vòng 1/16 Europa League 2019/2020, nhờ bàn thắng của Anthony Martial.
“Sinh tử” tập 69: Giám đốc Thiệp tự tử, vụ án Thiên Thanh lại đi vào bế tắc?
“Sinh tử” tập 69: Giám đốc Thiệp tự tử, vụ án Thiên Thanh lại đi vào bế tắc?
Kinhtedothi - Đứng trước khả năng mất chức, bị bắt tạm giam để điều tra, Giám đốc Thiệp đã chọn cách treo cổ tự tử tại nhà. Đó là hình ảnh được giới thiệu trong tập 69 của phim “Sinh tử”.
Bảng xếp hạng FIFA 1/2020: Việt Nam bỏ xa Thái Lan, đứng đầu Đông Nam Á
Bảng xếp hạng FIFA 1/2020: Việt Nam bỏ xa Thái Lan, đứng đầu Đông Nam Á
Kinhtedothi - Đội tuyển Việt Nam vẫn giữ nguyên vị trí 94 thế giới và tiếp tục đứng số một khu vực Đông Nam Á và đứng thứ 14 châu Á.
TP Hồ Chí Minh chưa chính thức chiêu mộ Lee Nguyễn giá 1 triệu USD?
TP Hồ Chí Minh chưa chính thức chiêu mộ Lee Nguyễn giá 1 triệu USD?
Kinhtedothi - Theo Chủ tịch CLB TP Hồ Chí Minh Nguyễn Hữu Thắng, việc TP Hồ Chí Minh bỏ ra 1 triệu USD để chiêu mộ Lee Nguyễn chỉ là thông tin báo chí đưa, mọi thứ vẫn chỉ là đang nằm trên bàn đàm phán.
Các cựu danh thủ Văn Quyến, Quốc Vượng sẽ tái xuất sân cỏ
Các cựu danh thủ Văn Quyến, Quốc Vượng sẽ tái xuất sân cỏ
Kinhtedothi - ĐT nữ Việt Nam sẽ thi đấu giao hữu với các cựu danh thủ U23 Việt Nam tham dự SEA Games 2003 như: Văn Quyến, Quốc Vượng, Hồng Sơn...
“Thiên nga” Thu Huệ không ngừng bay cao
“Thiên nga” Thu Huệ không ngừng bay cao
Kinhtedothi - Lần đầu tiên, một diễn viên ballet Việt Nam dám đảm nhận hai vai (thiên nga đen và thiên nga trắng) trong vở “Hồ thiên nga” đã gây ngạc nhiên cho khán giả. Vì thế, Thu Huệ vừa được Forbes Việt Nam bình chọn trong Top 30 Under 30.
De Bruyne tỏa sáng giúp Man City giành trọn 3 điểm
De Bruyne tỏa sáng giúp Man City giành trọn 3 điểm
Kinhtedothi - Man City có màn trình diễn ấn tượng trước West Ham ở trận đấu tại sân nhà Etihad tại vòng 26 Premier League mùa này. Đây cũng là trận đấu đầu tiên của họ kể từ sau khi đội bóng này nhận án phạt của UEFA.
Hạ Tottenham, RB Leipzig đặt một chân vào tứ kết Champions League 2019/20
Hạ Tottenham, RB Leipzig đặt một chân vào tứ kết Champions League 2019/20
Kinhtedothi - Chơi nhỉnh hơn trong phần lớn thời gian, RB Leipzig xứng đáng có được bàn thắng duy nhất của Timo Werner trên chấm phạt đền, sau sai lầm ngớ ngẩn của Ben Davies.
Sinh tử tập 68: Chủ tịch Trần Nghĩa “bắt tay” với Mai Hồng Vũ
Sinh tử tập 68: Chủ tịch Trần Nghĩa “bắt tay” với Mai Hồng Vũ
Kinhtedothi - Chủ tịch Trần Nghĩa đã quyết định gạt doanh nghiệp Lâm Hồng ra khỏi “cuộc chơi” để giúp đỡ Mai Hồng Vũ.
[Video] Tiền đạo Nguyễn Văn Quyết mong muốn được thầy Park gọi lên tuyển?
[Video] Tiền đạo Nguyễn Văn Quyết mong muốn được thầy Park gọi lên tuyển?
Kinhtedothi - Chia sẻ với truyền thông trong buổi chiều 19/2, tiền đạo Nguyễn Văn Quyết của Hà Nội FC cho rằng, việc được gọi lên ĐTQG hay không vẫn phụ thuộc vào HLV trưởng Park Hang-seo.