Trang chủ / Du lịch / Ẩm thực

Tết về nhớ bánh mật xưa

Nguyễn Minh Hoa 26-01-2020 07:52
Kinhtedothi - Có nhiều người nói và nghe nhắc “nước da bánh mật” nhưng mấy người biết đến “bánh mật”, thứ bánh quê mùa này.

Xưa nay, quà quê có nhiều loại bánh trái, như bánh nếp, bánh tẻ, bánh sắn, bánh khoai, bánh gai, bánh rán… cùng những thứ bánh thông dụng kia, từ cầu chợ cho đến quán hàng còn phải kể đến bánh mật. Bánh mật, tên gọi đã dễ hiểu, là làm từ mật mía. Trước kia, đường không có hoặc khan hiếm chỉ có mật từ các làng nghề đem về bán ở chợ phiên mà thôi.

Quê ngoại tôi ở ven sông Đáy, bao đời trồng mía nên có nghề làm mật mía từ lâu. Những xe bò kéo chất ngất mía xuống dốc đê đến sợ, mà những con bò u vai thản nhiên vừa đi vừa chóp chép miệng. Mía theo xe về nhà, xếp đống trên sân. Con bò khác vẫn đi vòng tròn quanh cái máy ép, hai bánh răng nghiến dần cây mía đã chặt gốc, chặt ngọn chảy ra dòng nước mật loãng. Nước mật ấy được hứng đổ ngay vào cái chảo gang to đùng đặt trên 3 chân kiềng gạch vững chắc, bã mía khô đã nhóm bén lửa, sẵn sàng cho việc nấu mật. Nước mía đun to lửa cho sôi, rồi bớt lửa cho mật cạn dần.

Nếu là nấu thành “chè hai” thì không cần đun lâu, chỉ đến khi nước mía sánh, mang màu cánh gián là được. Còn để nấu thành mật tảng phải đun kỹ hơn nhiều. Khi mật đặc quánh lại mới đổ ra các khuôn như khuôn gạch, tảng bé cũng chừng 2 cân, tảng to 4 - 5 cân cũng có.

Bánh mật có nguyên liệu từ gạo nếp ngon, xay khô hay xay nước thành bột. Đậu tằm xay vỡ, ngâm đãi sạch, nấu chín vàng. Nhân bánh chính là đậu thổi chín ấy, trộn lạc rang giã dập, chút chè hai thắng cho đủ ngọt. Vỏ bánh là bột nếp thắng nước chè hai thành màu cánh gián bao lấy nhân. Bánh nặn nhỏ, vuông vắn, ngón tay dấp nhẹ vào bát mỡ nước rồi nhúng vào bát vừng rang cho dính một lượng vừng nhỏ, rồi phết lên mặt bánh. Lá chuối khô lau sạch, vuốt phẳng phiu, miếng mỡ khổ nhỏ vuốt đều lên mặt lá chuối ấy xong mới đặt vuông bánh vào gói, sợi lạt giang buộc ngang nhẹ nhàng, chia thành hai nửa.

Advertisement

Bánh mật làm không khó, nguyên liệu cũng đơn giản nhưng cần người biết áng lượng, bánh phải dẻo thơm, không ngọt đớ, cũng không nhạt hoét. Bánh gói xong được đem hấp trong chõ chừng hai tuần hương là được, dỡ ra xảo cho bay hơi.

Cầm cái bánh trên tay, hưởng vị thơm của bánh trước, sau bỏ lớp vỏ áo để bóc lớp trong. Vì có khẩu mỡ lau lá khi gói bánh mà tuyệt nhiên bánh không dính lá tí nào. Ăn miếng bánh dẻo, ngọt, với đậu thơm, lạc bùi sao mà thấy quý.

Xưa, bánh mật thường được làm trong dịp Tết ở nhiều vùng quê xứ Bắc. Bánh làm để thờ trên ban thờ cùng với bánh chưng, bánh gai, hay chè kho. Nhiều khi tiễn cụ xong mới dỡ bánh xuống, bánh không còn mềm mà bị cứng. Trẻ con đợi nấu cơm xong là vùi vào than trấu. Lá chuối cháy thơm, bánh cũng mềm lại, đôi khi cháy xém, mùi thơm ngọt lan khắp sân bếp.

Xưa, quê tôi có vài làng bên bãi thạo làm bánh mật. Cùng với bánh chưng, bánh nếp người ta làm bánh mật giao cho các quán hàng cả năm. Bà cụ bán hàng nước nơi bến sông sáng nào cũng lấy đôi chục bán lẻ. Nhiều người qua đường dừng chân uống chén nước chè và ăn cái bánh mật. Thấy ngon lại mua cả chục đem về làm quà. Gần Tết cũng nhiều nhà làm thúng lớn, thúng bé bánh mật đi bán phiên chợ xa, gần. Đi chúc Tết có thời gian thì sắp mâm nếm bánh chưng, nếu không thì pha trà nếm bánh mật nhà nhau.

Bẵng đi bao năm, mật hiếm dần, bánh trái nhiều loại khắp các chợ và cửa hàng trong xã, bánh mật dần vắng bóng và mất dần. Bác cả tôi nhà bên bãi đã già cũng không còn làm bánh mật được nữa. Có bận gần Tết về tôi hỏi, bác buồn buồn trả lời: “Tết bác cũng nhớ, cũng thèm ăn bánh mật nhưng các anh các chị bảo mẹ già rồi làm gì cho khổ, con mua bánh về đây, các cháu nó cũng không thích ăn bánh mật”.

Bác tôi nhìn ra xa xăm, mấy cây quýt tháng Chạp chín đỏ, cây cỗi, quả nhỏ hơn nhiều các vụ trước. Bao giờ cũng vậy, quà bác gói cho tôi mang về có quất vàng, quýt đỏ, chuối xanh, lại bưởi vàng, thêm trứng gà và hồng xiêm cả cành để về bày mâm ngũ quả, tất cả đều hái từ vườn nhà, nhiều năm đã không còn một đôi chục bánh mật buộc lạt hồng điều nữa.

Bãi quê không còn trồng mía, nghề làm mật, nấu chè hai cũng mất từ đó. Người làng bên, xã khác vẫn thồ chuối, thồ lá chuối khô, chuối tươi đi chợ. Nhìn thấy lá chuối khô, tôi lại nhớ bánh mật. Nhớ vị ngọt thơm, phảng phất vị chua của mật mía (chè hai), nhớ màu bánh mật nâu nhạt, nhớ cái bánh buộc ngang bằng sợi lạt hồng, đúng là thắt đáy lưng ong…

TAG: bánh mật Tết ẩm thực sông Đáy
 
Tin khác
Kết thúc cách ly 29 du khách tại khách sạn Vanda ở Đà Nẵng
Kết thúc cách ly 29 du khách tại khách sạn Vanda ở Đà Nẵng
Kinhtedothi - Sáng 22/3, các ngành chức năng quận Hải Châu đã trao giấy chứng nhận hoàn thành cách ly phòng, chống Covid-19 cho 29 du khách tại khách sạn Vanda. Những du khách nước ngoài trở về nước ngay trong ngày.
Tại sao thế giới thức dậy với cà phê Việt Nam?
Tại sao thế giới thức dậy với cà phê Việt Nam?
Kinhtedothi - Đó là tên bài báo đăng trên CNN mới đây. Dù dịch bệnh do corona virus đang khiến nhiều người lo lắng, nhưng bài báo khiến người đọc, nhất là người Việt Nam, có thể tự hào về một nền “văn hóa cà phê” hết sức đặc sắc của mình. Nền văn hóa, mùi thơm cà phê quyến rũ đó đang khiến cả thế giới thức giấc.
Phòng, chống dịch Covid-19: Quảng Ngãi dừng đón khách tham quan từ 20/3
Phòng, chống dịch Covid-19: Quảng Ngãi dừng đón khách tham quan từ 20/3
Kinhtedothi - Hoạt động đón khách tại các khu, điểm tham quan, du lịch, hệ thống bảo tàng, điểm du lịch cộng đồng, khu vui chơi giải trí ở Quảng Ngãi sẽ tạm dừng cho tới khi có thông báo mới.
[Video] Cách ăn uống lành mạnh tại nhà trong mùa dịch Covid-19
[Video] Cách ăn uống lành mạnh tại nhà trong mùa dịch Covid-19
Kinhtedothi - Những cách ăn uống lành mạnh giúp giữ sức khoẻ được đảm bảo, tăng sức đề kháng cho mỗi người trong gia đình trong mùa dịch Covid - 19 đang diễn ra.
Hà Nội: 7 khách sạn với 660 phòng thống nhất nhận khách cách ly chống dịch Covid-19
Hà Nội: 7 khách sạn với 660 phòng thống nhất nhận khách cách ly chống dịch Covid-19
Kinhtevadothi - Theo báo cáo mới nhất của Sở Du lịch Hà Nội, hiện nay đã có 7 khách sạn thống nhất phục vụ khách du lịch cách ly, với 660 phòng, 1.362 giường, đáp ứng cho 1.362 khách.
Khai báo y tế du lịch: Không làm khó du khách
Khai báo y tế du lịch: Không làm khó du khách
Kinhtedothi - Ngày 18/3, theo khảo sát của phóng viên Kinh tế & Đô thị, du khách nước ngoài đã thực hiện nghiêm túc việc khai báo y tế tại các cơ sở lưu trú trên địa bàn Hà Nội. Tuy nhiên, việc khai báo phần lớn vẫn được thực hiện thủ công, cách khai báo thông qua ứng dụng công nghệ chưa được áp dụng rộng rãi.
Cuộc sống lý tưởng trên những hòn đảo du lịch
Cuộc sống lý tưởng trên những hòn đảo du lịch
Kinhtedothi - Cuộc sống phóng khoáng giữa đại dương xanh thẳm, trong không gian ngập nắng, rực rỡ lá hoa với những buổi sáng ngắm cảnh thưởng trà, kinh doanh mặt hàng mình thích, tươi vui như cuộc sống của nhân vật chính trong những bộ phim Hollywood... luôn là mơ ước của rất nhiều người.
Huyện Ba Vì dừng đón khách tại các di tích, khu du lịch đến hết tháng 3/2020
Huyện Ba Vì dừng đón khách tại các di tích, khu du lịch đến hết tháng 3/2020
Kinhtedothi - Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid-19, UBND huyện Ba Vì đã có văn bản gửi đến các xã, thị trấn, phòng ban đơn vị chức năng, cơ sở giáo dục trên địa bàn huyện chỉ đạo tiếp tục tăng cường công tác phòng chống dịch.
[Ảnh] Hà Nội: Du khách ủng hộ việc đeo khẩu trang nơi công cộng
[Ảnh] Hà Nội: Du khách ủng hộ việc đeo khẩu trang nơi công cộng
Kinhtedothi - Người nước ngoài ở Hà Nội ủng hộ việc đeo khẩu trang tại các nơi công cộng khi đi du lịch dù họ chưa quen.
Việt Nam sẽ tạm dừng nhập cảnh khách du lịch từ Anh và khu vực Schengen
Việt Nam sẽ tạm dừng nhập cảnh khách du lịch từ Anh và khu vực Schengen
Kinhtedothi - Chính phủ Việt Nam quyết định tạm thời chưa cho nhập cảnh đối với khách du lịch đến từ các nước thuộc khu vực Schengen và Vương quốc Anh và Bắc Ai-len trong vòng 14 ngày trước ngày dự kiến đến Việt Nam.
TP Hồ Chí Minh: Nhiều du khách vẫn chủ quan với Covid-19
TP Hồ Chí Minh: Nhiều du khách vẫn chủ quan với Covid-19
Kinhtedothi - Trong bối cảnh tình hình dịch Covid-19 diễn biến phức tạp du khách đến TP Hồ Chí Minh vẫn chủ quan rất ít người đeo khẩu trang, cùng với đó lượng du khách sụt giảm, đường phố vắng vẻ.