Trang chủ / Văn hóa / Hà Nội thanh lịch văn minh

Thói quen thời bao cấp

Kinhtedothi - Thật ra “Văn hóa xếp hàng” không phải là điều gì xa lạ với người Việt. Đối với thế hệ chúng tôi đã từng trải qua thời bao cấp cách đây nửa thế kỷ, việc “nơi nơi xếp hàng, người người xếp hàng, nhà nhà xếp hàng, ngày ngày xếp hàng” đã trở thành một thói quen thường nhật ở mọi nơi, mọi chỗ.

Thời bao cấp mọi thứ được phân phối qua tem phiếu, đến tất cả mọi cửa hàng, mọi khu chợ, đều diễn ra cảnh người người xếp hàng “rồng rắn lên mây” để chờ mua mọi thứ thực phẩm, nhu yếu phẩm cho đời sống. Và, thói quen xếp hàng, kiên trì xếp hàng, nhẫn nại xếp hàng, bền bỉ xếp hàng diễn ra mờ mịt suốt ngày dài tới đêm sâu.

Thời ấy, nhiều khi nghe được tin cửa hàng bán lương thực của khu phố có gạo về là bà con khối phố lại rủ nhau đi xếp hàng từ 3 - 4 giờ sáng tinh mơ, nào gạch vỡ, nào rổ giá, nào bìa giấy vụn… nhân danh người xếp hàng nối đuôi nhau ở mọi cửa hàng.

Thời gian ấy, chỉ những người thuộc gia đình thương binh, liệt sĩ, có công với cách mạng là có thẻ ưu tiên (còn gọi vui là “thẻ chen ngang”) được vào mua trước, không phải xếp hàng. Nhưng rồi người có thẻ thương binh, liệt sĩ khá nhiều nên họ cũng phải xếp hàng. Chỉ có những gia đình cán bộ cấp trên có sổ mua ưu tiên ở các cửa hàng cung cấp đặc biệt như Tôn Đản là ít khi phải xếp hàng.

 Xếp hàng mua chất đốt thời bao cấp (ảnh tư liệu).

“Ôn nghèo nhớ khổ” như trên để thấy, hóa ra thời bao cấp, dân Việt ta đã quá quen thuộc với việc xếp hàng và “Văn hóa xếp hàng” một cách tự nguyện, tự giác và những người thích chen ngang, thích “đến sau mua trước” đều bị mọi người phản đối, khinh thị.

Sau khi đất nước chuyển mình thoát khỏi cảnh nghèo khó thời bao cấp, chúng ta không còn phải thấy cảnh xếp hàng “rồng rắn lên mây” ở mọi loại cửa hàng như xưa nữa. Mọi thứ nông sản, thực phẩm, nhu yếu phẩm thiết yếu phục vụ đời sống con người hàng ngày đều được người dân “tự sản, tự cung, tự cấp” ở mọi nơi mọi lúc.

Có thể nói việc đưa đất nước thoát khỏi thời bao cấp là một cuộc cách mạng lớn không kém gì các cuộc cách mạng trước đó. Và, anh em nhà văn chúng tôi thường nói vui “Đây là cuộc cách mạng vĩ đại của những nhà cách mạng chán cảnh xếp hàng”.

Và cho đến hôm nay, nhất là với lớp người trẻ sinh ra sau thời bao cấp, cảnh xếp hàng ngày xưa chỉ còn là những kỷ niệm trong ký ức của ông, bà, cha, mẹ họ; không phải là những ấn tượng thuộc về thói quen của ý thức họ. Vậy, phải chăng ở một số lớp người trẻ hôm nay, thói “bon chen, sống gấp” đã thể hiện ngay trong sự giao tiếp xã hội ở những dịch vụ công cộng trong sự bừa bãi chen ngang, xô đẩy để được đến trước, có được trước, nhận được trước, mua được trước… bất cần dòng người đang lặng lẽ xếp hàng bên cạnh họ.

Vì thế “Văn hóa xếp hàng” ngày nay đang được dư luận xã hội quan tâm, nhắc nhở đến như một nếp sống văn minh, một thói quen của văn minh - văn hóa trong cách xử sự, giao tiếp chốn đông người. Mỗi người chúng ta thời đi học, ngay từ bé dưới mái trường niên thiếu được sự chăm sóc, dạy bảo của thầy cô, việc xếp hàng vào học đã trở thành thói quen, trở thành nếp sống kỷ luật đến cả những cấp học cao hơn rồi vào đại học, cao đẳng.

Lớp người trẻ hôm nay được tiếp xúc, cập nhật nhiều với các nền văn minh nhân loại qua sách vở, báo chí, mạng điện tử… trong cách mạng công nghệ nghe - nhìn chắc chắn đã tiếp thu được những điều tốt đẹp của lối sống có văn hóa. Và họ lẽ ra phải hơn hẳn lớp người trưởng thành qua thời bao cấp khó khăn, thiếu thốn ngày xưa.

Nhưng rồi, hình ảnh không ít người trẻ hôm nay (cả những người có học) bị cuốn vào vòng quay thời gian hối hả của thời công nghiệp hóa đã bất chấp “Văn hóa xếp hàng” để được “nhanh hơn nữa, nhiều hơn nữa” thậm chí tranh giành, dẫm đạp lên nhau chỉ vì một chiếc vé xem phim, một chiếc vé xem đá bóng hay một suất ăn… đã gây phản cảm và phản ứng của dư luận xã hội.

Chắc hẳn chúng ta còn nhớ trận thảm họa động đất, sóng thần xảy ra vào ngày 11/3/2011 ở Nhật Bản đã xóa sổ nhiều thị trấn ven biển, gây sự cố rò rỉ hạt nhân và khiến khoảng 19.000 người thiệt mạng và mất tích, 160.000 người mất nhà cửa và hàng vạn người dân rơi vào cảnh tuyệt vọng.

Khi các hãng thông tấn truyền hình trên thế giới đưa hình ảnh về những người dân Nhật Bản trong thảm họa này, cả thế giới đã vô cùng xúc động và nghiêng mình, cảm phục trước cảnh trên hoang tàn đổ nát mênh mông, hàng vạn người phải tạm trú dưới những mái lều phong phanh và những dòng người lặng lẽ, kiên nhẫn, trật tự xếp hàng chờ xuất ăn miễn phí mà không hề hỗn loạn, và bên cạnh họ là các nghệ sĩ vĩ cầm chơi những bản nhạc lãng mạn như muốn sưởi ấm nỗi cô đơn và tuyệt vọng của con người trong thời khắc đau thương ấy.

Thiết nghĩ hình ảnh hàng vạn người dân ở Nhật Bản sau thảm họa động đất, sóng thần mất sạch tài sản, nhà cửa vẫn kiên nhẫn xếp hàng bên nhau dưới tuyết lạnh để cùng tồn tại qua đau thương đã đánh thức phần còn lại của trái đất bằng thông điệp của lẽ sống nhân văn, và cũng phần nào thức tỉnh người Việt chúng ta trong những tháng năm này nhất là giới trẻ mỗi khi nhắc đến “Văn hóa xếp hàng”.

TAG: thời bao cấp Văn hóa xếp hàng
 
Tin khác
Phim Hoa hồng trên ngực trái đóng máy, kéo dài hết năm
Phim Hoa hồng trên ngực trái đóng máy, kéo dài hết năm
Kinhtedothi - Theo thông báo của một thành viên đoàn làm phim, phim Hoa hồng trên ngực trái đã chính thức đóng máy vào đêm 11/11.
[Sách trong tuần] Dấu ấn vượt thời gian của “Người thầy đầu tiên”
[Sách trong tuần] Dấu ấn vượt thời gian của “Người thầy đầu tiên”
Kinhtedothi - “Người thầy đầu tiên” là một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của đại văn hào Aitmatov. Tác phẩm này đã được đưa vào giảng dạy ở nhiều nước trên thế giới trong đó có Việt Nam.
Xét tặng danh hiệu nghệ sĩ Nhân dân, nghệ sĩ ưu tú: Điều chỉnh để không bỏ sót người tài
Xét tặng danh hiệu nghệ sĩ Nhân dân, nghệ sĩ ưu tú: Điều chỉnh để không bỏ sót người tài
Kinhtedothi - Ngày 11/11, Bộ VHTT&DL tổ chức Hội nghị tổng kết 5 năm thực hiện Nghị định 89/2014/NĐ-CP của Chính phủ quy định về xét tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân Dân (NSND), Nghệ sĩ Ưu tú (NSƯT).
Sinh tử tập 7: Tỵ khóc lóc, nhận tội trước phiên tòa xét xử
Sinh tử tập 7: Tỵ khóc lóc, nhận tội trước phiên tòa xét xử
Kinhtedothi - Trong phiên tòa xét xử vụ án liên quan đến vụ sập mỏ đá, bị cáo Tỵ đã nhận tội.
[Video] HLV Park Hang-seo 'cầm tay chỉ việc' trong ngày Công Phượng và Văn Hậu hội quân
[Video] HLV Park Hang-seo "cầm tay chỉ việc" trong ngày Công Phượng và Văn Hậu hội quân
Kinhtedothi - Công Phượng và Văn Hậu hội quân, đội tuyển Việt Nam tích cực luyện quân khi đầy đủ quân số.
Cựu sao U23 Việt Nam cho rằng UAE là đội bóng mạnh
Cựu sao U23 Việt Nam cho rằng UAE là đội bóng mạnh
Kinhtedothi - Trung vệ Lê Văn Đại đã có những đánh giá về đối thủ UAE của Việt Nam tại vòng loại World Cup 2022.
Hoa hồng trên ngực trái tập 29: Thái đe dọa luật sư Dung, muốn hạ màn kịch
Hoa hồng trên ngực trái tập 29: Thái đe dọa luật sư Dung, muốn hạ màn kịch
Kinhtedothi - Luật sư Dung đã biết chuyện Thái được Khang giúp đỡ để trả nợ.
[Ảnh] HLV Park Hang-seo tiếp tục rèn quân chuẩn bị cho trận đấu với UAE
[Ảnh] HLV Park Hang-seo tiếp tục rèn quân chuẩn bị cho trận đấu với UAE
Kinhtedothi - Tiền đạo Nguyễn Công Phượng và hậu vệ Đoàn Văn Hậu đã có buổi tập đầu tiên cùng đồng đội tại ĐT Việt Nam ngay sau khi về nước vào sáng 11/11.
Tết Vạn Lộc 2020 kể chuyện đời nghệ sĩ sau cánh màn nhung
Tết Vạn Lộc 2020 kể chuyện đời nghệ sĩ sau cánh màn nhung
Kinhtedothi - Có những góc khuất của đời nghệ sĩ sau cánh màn nhung mà nhiều người hâm mộ tò mò muốn biết - Vượng Râu sẽ kể câu chuyện đó bằng âm nhạc và kịch.
Tập đoàn FLC đồng hành cùng Lễ hội Oóc Om Bóc - Đua ghe Ngo Sóc Trăng 2019
Tập đoàn FLC đồng hành cùng Lễ hội Oóc Om Bóc - Đua ghe Ngo Sóc Trăng 2019
Kinhtedothi - “Lễ hội Oóc Om Bóc - Đua ghe Ngo Sóc Trăng lần thứ IV, khu vực Đồng bằng sông Cửu Long năm 2019” vừa diễn ra thành công với nhiều chương trình văn hóa, nghệ thuật đặc sắc từ ngày 5 đến 11/11/2019 vừa qua.
VĐV Nguyễn Trung Kiên góp mặt tại Giải bóng bàn các Câu lạc bộ Hà Nội mở rộng lần thứ 7
VĐV Nguyễn Trung Kiên góp mặt tại Giải bóng bàn các Câu lạc bộ Hà Nội mở rộng lần thứ 7
Kinhtedothi - Tay vợt Nguyễn Trung Kiên (Câu lạc bộ T&T, vô địch đồng đội nam Giải bóng bàn toàn quốc báo Nhân Dân năm 2019) sẽ tranh tài tại Giải bóng bàn các CLB Hà Nội mở rộng lần thứ 7.