Trang chủ / Quốc tế / Tin tức

UNCLOS: Cơ sở pháp lý quốc tế thiết lập trật tự pháp lý trên biển, thúc đẩy phát triển và hợp tác biển

PV 09-08-2019 10:48
Kinhtedothi - Năm 2019 đánh dấu 25 năm ngày UNCLOS chính thức có hiệu lực và 25 năm Việt Nam phê chuẩn UNCLOS.

Bài viết của TS. Lê Thị Tuyết Mai, Vụ trưởng Vụ Luật pháp Quốc tế, Bộ Ngoại giao về "Công ước của Liên hợp  quốc về Luật biển năm 1982 (UNCLOS): Cơ sở pháp lý quốc tế  thiết lập trật tự pháp lý trên biển, thúc đẩy phát triển và hợp tác biển". 

Năm 2019 đánh dấu 25 năm ngày UNCLOS chính thức có hiệu lực và 25 năm Việt Nam phê chuẩn UNCLOS. Việc Việt Nam tích cực tham gia và thực thi UNCLOS thể hiện thiện chí, sự coi trọng và kỳ vọng của Việt Nam vào trật tự pháp lý công bằng về biển. Nghị quyết ngày 23/6/1994 của Quốc hội về việc phê chuẩn UNCLOS nêu rõ: “Bằng việc phê chuẩn Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển 1982, nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam biểu thị quyết tâm cùng cộng đồng quốc tế xây dựng một trật tự pháp lý công bằng, khuyến khích sự phát triển và hợp tác trên biển”.

 Ảnh minh họa. 

UNCLOS là khuôn khổ pháp lý toàn diện về biển và đại dương
1. UNCLOS bao gồm các quy định toàn diện xác lập các vùng biển, điều chỉnh mọi hoạt động trên biển và đại dương ở cấp độ quốc gia, khu vực và toàn cầu. UNCLOS có giá trị cao hơn so với các Công ước và hiệp định/ thỏa thuận quốc tế khác, và các nguồn khác của luật quốc tế trong đó có luật tập quán quốc tế về biển. UNCLOS nêu rõ: hiệp định/ thỏa thuận giữa hai hay nhiều quốc gia thành viên UNCLOS về bất kỳ vấn đề nào được quy định tại UNCLOS thì phải phù hợp với UNCLOS; chỉ có các quyền, nghĩa vụ hình thành từ các quy tắc của pháp luật quốc tế không trái với UNCLOS là được công nhận và áp dụng bởi toà án hay toà trọng tài có thẩm quyền theo Phần XV Công ước.
2. Việc giải thích theo hướng UNCLOS không phải là khuôn khổ pháp lý duy nhất và còn có các khuôn khổ khác như luật tập quán quốc tế hình thành trước UNCLOS điều chỉnh các vấn đề về biển là đi ngược lại với mục tiêu của UNCLOS, nhằm hạ thấp giá trị của UNCLOS. Do có tầm quan trọng chiến lược, tính thống nhất, toàn vẹn của UNCLOS cần tiếp tục được duy trì.
UNCLOS quy định rõ quy chế pháp lý của các vùng biển, quyền và nghĩa vụ của các quốc gia
3. UNCLOS là cơ sở để xác lập phạm vi các vùng biển thuộc chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán quốc gia ven biển, kể cả quốc gia quần đảo (gồm nội thuỷ, vùng nước quần đảo của quốc gia quần đảo, lãnh hải, vùng tiếp giáp, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa); các vùng biển ngoài phạm vi tài phán quốc gia (gồm Biển cả hay còn gọi là biển quốc tế, Vùng đáy biển quốc tế và tài nguyên khoáng sản ở đó là di sản chung của nhân loại). UNCLOS còn quy định cụ thể quyền và nghĩa vụ của các quốc gia. Theo UNCLOS, mọi hoạt động liên quan đến thăm dò, khai thác tài nguyên thiên nhiên tại vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của quốc gia ven biển phải được phép của quốc gia đó; mọi hoạt động không được cấp phép đều là bất hợp pháp, vi phạm một cách rõ ràng các quy định của Công ước.
Điều 121 UNCLOS quy định tiêu chí xác định “đảo” là vùng đất tự nhiên có nước bao bọc và luôn ở trên mặt nước khi thuỷ triều lên; các đảo có khả năng duy trì điều kiện cho con người đến ở và có đời sống kinh tế riêng thì sẽ có đầy đủ các vùng lãnh hải, tiếp giáp, đặc quyền kinh tế và thềm lục địa như lãnh thổ đất liền. Các đá không có đáp ứng hai điều kiện nêu trên thì chỉ có lãnh hải 12 hải lý, không vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa. Các bãi cạn lúc nổi, lúc chìm nói chung không có lãnh hải riêng (và do đó cũng không có vùng đặc quyền về kinh tế và thềm lục địa) và sự có  mặt của chúng không ảnh hưởng đến việc xác định ranh giới lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế hay thềm lục  địa.
Căn cứ quy chế đảo tại UNCLOS, trong một vụ gần đây Tòa trọng tài theo Phụ lục VII UNCLOS đã kết luận, không một cấu trúc địa lý nào tại quần đảo Trường Sa có khả năng tạo ra vùng biển ĐQKT, thềm lục địa; các đảo của quần đảo Trường Sa không thể cùng nhau tạo ra các vùng biển như một thực thể thống nhất. 
UNCLOS thiết lập các cơ quan, cơ chế để bảo đảm thực thi Công ước, trong đó có cơ chế giải quyết tranh chấp về giải thích và áp dụng Công ước
4. Để bảo đảm thực thi Công ước đầy đủ và nhất quán, UNCLOS thành lập các cơ quan, cơ chế với vai trò và chức năng khác nhau, có tính chất bổ sung cho nhau. UNCLOS cũng quy định cơ chế giải quyết tranh chấp trong việc giải thích và áp dụng Công ước (Phần XV), bao gồm các tiến trình ngoại giao và pháp lý. Khi có tranh chấp, các quốc gia thành viên có nghĩa vụ nhanh chóng trao đổi quan điểm về giải quyết tranh chấp thông qua đàm phán hoặc các biện pháp hòa bình khác. Nếu việc trao đổi, đàm phán trong một thời gian hợp lý không đạt được giải pháp, các bên có thể thỏa thuận đưa tranh chấp ra giải quyết tại cơ quan tài phán quốc tế để có phán quyết ràng buộc, đó là Tòa án Công lý quốc tế (ICJ), Tòa án Luật Biển quốc tế (ITLOS - được thành lập theo Phụ lục VI của UNCLOS) hoặc Tòa trọng tài (theo Phụ lục VII UNCLOS), Tòa trọng tài đặc biệt (theo Phụ lục VIII UNCLOS). Tranh chấp nếu không được giải quyết thông qua trao đổi, đàm phán trong thời gian hợp lý thì có thể đưa ra cơ chế bắt buộc – Tòa trọng tài theo Phụ lục VII UNCLOS (với những điều kiện nhất định), hoặc đưa ra Uỷ ban hòa giải (được thành lập theo Phụ lục V của UNCLOS), trên cơ sở các khuyến nghị của Uỷ ban hòa giải tuy không có giá trị ràng buộc pháp lý, các bên tranh chấp có nghĩa vụ phải đàm phán để đạt giải pháp giải quyết tranh chấp, và nếu không đàm phán được, các bên có nghĩa vụ giải quyết thông qua cơ quan tài phán.
Phán quyết của các cơ quan tài phán theo quy định của UNCLOS góp phần giải thích đúng đắn các quy định của UNCLOS, làm rõ một số vấn đề còn chưa rõ hoặc gây tranh cãi, hoặc yêu sách và hành động trái với quy định của UNCLOS. Hiệu quả thực thi UNCLOS, cũng giống như việc thực thi các điều ước quốc tế khác, trên thực tế không chỉ thể hiện ở quan điểm của quốc gia tại các diễn đàn khu vực và quốc tế thảo luận về biển mà phụ thuộc vào hành động của mỗi quốc gia thành viên trong việc sử dụng biển, đại dương và các tài nguyên biển, đòi hỏi thiện chí và quan tâm đúng mức của mỗi quốc gia.
5. Là quốc gia ven biển, thành viên của UNCLOS, Việt Nam đã và đang nỗ lực kiên trì giải quyết một cách hòa bình các vấn đề Biển Đông, phù hợp với luật pháp quốc tế trong đó có UNCLOS. Việt Nam đồng thời đã và đang thực thi đầy đủ UNCLOS kể từ khi chấp nhận sự ràng buộc của UNCLOS và trở thành một quốc gia thành viên của UNCLOS 25 năm trước, nỗ lực thực hiện bảo tồn biển và đại dương và các nguồn lợi biển một cách bền vững, phù hợp với các tiêu chí của Mục tiêu phát triển bền vững số 14 về bảo tồn và sử dụng bền vững biển, đại dương và tài nguyên biển (SDG14) thuộc Chương trình nghị sự 2030 của LHQ. Việt Nam cần tiếp tục nỗ lực cùng với các nước thành viên khác thúc đẩy tôn trọng UNCLOS, đồng thời bảo vệ tính toàn vẹn và giá trị pháp lý của khuôn khổ pháp lý toàn cầu này

TAG: UNCLOS Biển đông chủ quyền Việt Nam Trung Quốc
 
Tin khác
Thủ tướng Canada xin lỗi sau bê bối “khuôn mặt nâu”
Thủ tướng Canada xin lỗi sau bê bối “khuôn mặt nâu”
Kinhtedothi - Bức ảnh Thủ tướng Canada Justin Trudeau hóa trang với khuôn mặt màu nâu gây tranh cãi về nạn phân biệt chủng tộc nổi lên.
Những thách thức đối với đô thị hiện đại
Những thách thức đối với đô thị hiện đại
Kinhtedothi - Cuối tháng 8, đầu tháng 9 vừa qua, tại thành phố Duesseldorf của Đức đã diễn ra hội nghị quốc tế Living Together (tạm dịch là cùng chung sống) lần thứ hai của các đô thị trên thế giới.
Moscow kêu gọi điều tra công bằng vụ tấn công các cơ sở dầu mỏ của Ả Rập Saudi
Moscow kêu gọi điều tra công bằng vụ tấn công các cơ sở dầu mỏ của Ả Rập Saudi
Kinhtedothi - Bộ Ngoại giao Nga hối thúc tiến hành một cuộc điều tra công bằng về cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm các nhà máy lọc dầu của Ả Rập Saudi cuối tuần trước.
Giá dầu tăng do Mỹ - Iran vẫn căng thẳng vì vụ tấn công nhà máy lọc dầu của Aramco
Giá dầu tăng do Mỹ - Iran vẫn căng thẳng vì vụ tấn công nhà máy lọc dầu của Aramco
Kinhtedothi - Giá “vàng đen” quay đầu đi lên trong phiên 19/9 trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại Trung Đông sau vụ tấn công các cơ sở dầu của Ả Rập Saudi.
Tân cố vấn an ninh Mỹ - bản sao nâng cấp của ông John Bolton?
Tân cố vấn an ninh Mỹ - bản sao nâng cấp của ông John Bolton?
Kinhtedothi - Ông Robert O'Brien thậm chí còn từng làm dưới quyền cựu cố vấn an ninh Mỹ John Bolton.
Ấn Độ sẽ tăng cường nhập dầu thô từ Nga sau các cuộc tấn công dầu mỏ Saudi
Ấn Độ sẽ tăng cường nhập dầu thô từ Nga sau các cuộc tấn công dầu mỏ Saudi
Kinhtedothi - Ấn Độ - nước tiêu thụ dầu thô lớn thứ 3 thế giới, đang tìm cách tăng nhập khẩu dầu từ Nga sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào các cơ sở dầu mỏ của Ả Rập Saudi.
Ông Trump tiếp tục chỉ trích nặng lời Chủ tịch FED
Ông Trump tiếp tục chỉ trích nặng lời Chủ tịch FED
Kinhtedothi - Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 18/9 chỉ trích Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) và Chủ tịch Jerome Powell là người thiếu can đảm và không có tầm nhìn.
Malaysia hướng đến khu vực Biển Đông 'phi quân sự hóa'
Malaysia hướng đến khu vực Biển Đông "phi quân sự hóa"
Kinhtedothi - Đó là điểm nổi bật trong chính sách đối ngoại chính quyền Malaysia mới đưa ra.
Nga: Chưa cần điều chỉnh giá dầu năm 2019-2020 sau vụ tấn công cơ sở dầu của Aramco
Nga: Chưa cần điều chỉnh giá dầu năm 2019-2020 sau vụ tấn công cơ sở dầu của Aramco
Kinhtedothi - Bộ trưởng Kinh tế Nga cho rằng tác động của các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu Aramco của Ả Rập Saudi đối với thị trường ngoại hối của Nga chỉ trong ngắn hạn.
Chứng khoán châu Á trái chiều sau đợt cắt giảm lãi suất lần 2 trong năm 2019 của FED
Chứng khoán châu Á trái chiều sau đợt cắt giảm lãi suất lần 2 trong năm 2019 của FED
Kinhtedothi - Thị trường cổ phiếu châu Á diễn biến trái chiều trong phiên ngày 19/9 sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) thông báo cắt giảm lãi suất 0,25% đúng như dự báo trước đó.
Iran trước Mỹ, không phải là 'châu chấu đá xe' ?
Iran trước Mỹ, không phải là "châu chấu đá xe" ?
Kinhtedothi - Quốc gia dầu mỏ bị Mỹ trừng phạt trong nhiều năm qua có bản lĩnh của riêng mình.