Trang chủ / Văn hóa / Tin tức

Ứng xử với di sản không danh hiệu

Mộc Miên 29-05-2019 07:31
Kinhtedothi - Những tranh cãi xung quanh việc giữ hay phá dỡ nhà thờ Bùi Chu (Nam Định) - một công trình kiến trúc di sản đã hình thành hơn 100 năm lại một lần nữa khiến các chuyên gia văn hóa lại tranh luận nảy lửa. Không chỉ có ở Nam Định, mà ở Hà Nội hay nhiều TP lớn trên cả nước đều vướng phải những mâu thuẫn bảo tồn với các công trình di sản “không danh hiệu” - chưa được xếp hạng di tích.

 Nhà thờ Bùi Chu (Nam Định). Ảnh: Giang Huy

Sau khi các nhà lãnh đạo giáo phận Bùi Chu đưa ra công bố hoãn hạ giải nhà thờ, những vướng mắc về việc bảo tồn công trình này vẫn còn đó. Một mặt, nhiều chuyên gia văn hóa và kiến trúc kêu gọi giữ nguyên tính toàn vẹn của công trình. Mặc khác, nhu cầu thực hành nghi lễ của giáo dân đang đòi hỏi phải có cuộc trùng tu cấp thiết. Phía bảo tồn nguyên trạng có phần thắng thế, nếu không có sự lên tiếng của Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam Michael Croft. Đối với một công trình chưa được công nhận di sản cấp quốc gia hoặc được UNESCO công nhận, thì hiếm khi phía đại diện UNESCO lên tiếng. Nhưng với trường hợp đặc biệt của Bùi Chu, ông Michael Croft cho rằng: Các quyết định được đưa ra có sự điều chỉnh để đảm bảo hài hòa các yếu tố như sự an toàn của giáo dân, quyền được hành lễ và bảo tồn di sản. Tuy nhiên, truyền thông và mạng xã hội khi bàn luận về vấn đề này lại ít nói tới yếu tố quan trọng hàng đầu là an toàn của giáo dân và quyền thực hành tín ngưỡng của họ. Chính vì vậy, theo ông Michael Croft, không nhất thiết phải bảo tồn nguyên trạng nhà thờ Bùi Chu, bảo tồn di sản phải quan tâm đến cả yếu tố vật thể và phi vật thể. Cụ thể ở đây một bên là công trình hiện hữu và nhu cầu thực hành văn hóa, tín ngưỡng gắn với cộng đồng địa phương. Hơn nữa, nhà thờ đã được xây dựng từ năm 1884, trong bối cảnh kinh tế, xã hội Việt Nam còn lạc hậu nên khó có thể đặt mục đích công trình sẽ trường tồn mãi theo thời gian. Với việc bày tỏ quan điểm của Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam Michael Croft sẽ có yếu tố ảnh hưởng đến các quyết định bảo tồn nhà thờ Bùi Chu của giáo hội Bùi Chu và các cơ quan quản lý.
Thực tế, trước đây đã có hàng loạt vụ việc, cũng chỉ vì ba chữ “không danh hiệu” mà bị phá bỏ hoặc trước nguy cơ bị phá bỏ. Hẳn nhiều người còn nhớ cách đây mấy năm, từng có dự án đề xuất dỡ cầu Long Biên - có lịch sử hơn một thế kỷ, gắn với một phần ký ức của Hà Nội, đặt xuống bãi giữa sông Hồng để trưng bày. Hay như chuyện di sản kiến trúc đô thị - trường Đại học Dược ở phố Lê Thánh Tông do KTS nổi tiếng Ernest Hébrard thiết kế, vì không có danh hiệu nên cũng bị xâm hại nghiêm trọng. Phần khuôn viên - vốn là nơi tiêu biểu cho phong cách kiến trúc Ðông Dương đã bị phá bỏ hoàn toàn khi một phòng thí nghiệm được xây trong sân hồi đầu năm 2013. Một thí dụ khác cũng điển hình không kém là di tích Vườn Chuối thuộc huyện Hoài Ðức (Hà Nội) - một trong rất ít di chỉ có niên đại hàng nghìn năm từ thời tiền Ðông Sơn đến Ðông Sơn đang đứng trước nguy cơ biến mất bởi một dự án xây dựng khu đô thị mới.
Theo PGS.TS Nguyễn Văn Huy - Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và phát huy giá trị di sản văn hóa, rất nhiều công trình có từ thế kỷ XVI - XVII bị phá đi, làm cái mới to hơn để đáp ứng nhu cầu người dân nhưng Nhà nước không thể áp đặt là di tích văn hóa. Nguyên do cũng bởi người dân không đăng ký bởi họ biết đăng ký sẽ bị ràng buộc. Trong khi, cũng đã có những di tích sau khi khoác áo “danh hiệu” thì lại gặp khó khăn trong vấn đề trùng tu, sửa chữa và chịu nhiều ràng buộc từ Luật Di sản. Nhà thờ họ Nguyễn Khả Trạc ở quận Cầu Giấy xin nâng nền di tích không được chấp nhận hoặc nhiều người dân Ðường Lâm ở thị xã Sơn Tây của Hà Nội... xin trả danh hiệu di tích quốc gia là những thí dụ điển hình. Câu chuyện quản lý, bảo tồn di tích đòi hỏi cách ứng xử thận trọng, linh hoạt. PGS.TS Nguyễn Văn Huy cho rằng, cần tạo ra cơ chế dân chủ, tạo ra những cuộc đối thoại giữa chủ sở hữu di sản với cơ quan chính quyền. Có thế, mới tránh được những mâu thuẫn tồn đọng chưa được giải quyết giữa chủ thể văn hóa và công tác bảo tồn di tích kéo dài trong những năm qua.

TAG: di sản không danh hiệu nhà thờ Bùi Chu Nam Định bảo tồn di sản\r\n
 
Tin khác
VFF hoãn Đại hội thường niên, ghế Phó Chủ tịch tài chính vẫn vô chủ
VFF hoãn Đại hội thường niên, ghế Phó Chủ tịch tài chính vẫn vô chủ
Kinhtedothi - Ban Chấp hành VFF đã thống nhất ý kiến hoãn thời gian tổ chức Đại hội thường niên VFF năm 2020 do ảnh hưởng của dịch bệnh Covid-19.
Bóng đá Việt Nam tạm hoãn vì Covid-19: Dừng lại được chưa?
Bóng đá Việt Nam tạm hoãn vì Covid-19: Dừng lại được chưa?
Kinhtedothi - Trước diễn biến phức tạp của dịch bệnh Covid-19, tất cả các giải đấu của bóng đá Việt Nam đã phải tạm hoãn chưa hẹn ngày trở lại. Tuy nhiên, đã đến lúc Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) cũng như Công ty cổ phần bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam (VPF) phải nghĩ đến những phương án cụ thể, thậm chí hủy cả giải đấu.
Tại Phủ Dầy, Nam Định: Thủ nhang đến từ Đồ Sơn - Hải Phòng quát nạt, xé áo cô đồng
Tại Phủ Dầy, Nam Định: Thủ nhang đến từ Đồ Sơn - Hải Phòng quát nạt, xé áo cô đồng
Kinhtedothi - Ngày 4/8, trên mạng xã hội lan truyền đoạn clip ghi lại hình ảnh một thủ nhang ở Hải Phòng xô xát với cô đồng đến từ TP Hồ Chí Minh. Sự việc diễn ra tại Phủ Dầy (Nam Định) đã gây xôn xao dư luận, khiến cộng đồng người thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu lên tiếng, bức xúc.
“Tình yêu và tham vọng” tập 40: Tuệ Lâm và Linh cãi nhau căng thẳng
“Tình yêu và tham vọng” tập 40: Tuệ Lâm và Linh cãi nhau căng thẳng
Kinhtedothi - Mâu thuẫn của Tuệ Lâm và Linh được đẩy lên cao trào khi Tuệ Lâm cho rằng, Linh là người tiến thân bằng cách quyến rũ đàn ông.
“Lựa chọn số phận” tập 33: Cường bảo vệ phụ nữ, hạ đo ván nhóm côn đồ
“Lựa chọn số phận” tập 33: Cường bảo vệ phụ nữ, hạ đo ván nhóm côn đồ
Kinhtedothi - Để bảo vệ một người phụ nữ khỏi sự uy hiếp của một nhóm côn đồ, Cường đã sử dụng biện pháp tự vệ hạ đo ván 3 đối tượng xấu có ý định hành hung.
Câu chuyện “vừa bồng em, vừa xay lúa” của đội tuyển Indonesia
Câu chuyện “vừa bồng em, vừa xay lúa” của đội tuyển Indonesia
Kinhtedothi-Sự xuất hiện của HLV trưởng Shin Tae-Yong, đồng hương của ông Park đã khiến cho những cuộc đối đầu trong khu vực Đông Nam Á trở nên đáng xem hơn. Nhưng xem ra đội tuyển Indonesia đang gặp khá nhiều bất lợi trong cuộc đua với đội tuyển Việt Nam.
“Lựa chọn số phận” tập 32: Cường dằn mặt Quang vì bị vu oan
“Lựa chọn số phận” tập 32: Cường dằn mặt Quang vì bị vu oan
Kinhtedothi - Vì bị Quang vu oan có quan hệ trên mức đồng nghiệp với thư ký, Cường đã không giữ được bình tĩnh và có hành động bạo lực.
''Tình yêu và tham vọng'' tập 40: Minh đến bên Linh vì mệt mỏi với Tuệ Lâm
''Tình yêu và tham vọng'' tập 40: Minh đến bên Linh vì mệt mỏi với Tuệ Lâm
Kinhtedothi - Thất vọng về sự ghen tuông mù quáng của Tuệ Lâm, Minh cảm thấy mệt mỏi và tìm đến bên Linh.
Những hình ảnh đầu tiên của Văn Hậu trở về nước
Những hình ảnh đầu tiên của Văn Hậu trở về nước
Kinhtedothi - Hậu vệ Đoàn Văn Hậu chính thức có mặt tại Việt Nam sau khi đáp máy bay xuống sân bay Vân Đồn (Quảng Ninh) và thực hiện cách ly 14 ngày theo quy định.
Café cuối tuần: Luật “im lặng” và chiêu trò bóng đá
Café cuối tuần: Luật “im lặng” và chiêu trò bóng đá
Kinhtedothi-Liên đoàn bóng đá Việt Nam tuyên bố sẽ phạt nặng các cầu thủ và quan chức, HLV nếu công khai chỉ trích trọng tài hoặc Ban tổ chức V-League. Dư luận cổ động viên Quảng Ninh đang bất bình trước những “quyết định lạ” của CLB.
[Thông điệp từ lịch sử] Lý Thường Kiệt - công thần số một của nhà Lý
[Thông điệp từ lịch sử] Lý Thường Kiệt - công thần số một của nhà Lý
Kinhtedothi - Nếu thiền sư Vạn Hạnh là người có công đầu trong việc đưa Lý Công Uẩn lên ngôi thì không ai khác, Lý Thường Kiệt là người có công lao bậc nhất đối với triều đại nhà Lý và quốc gia Đại Việt. Một người đương thời với ông là Chu Văn Thường đã ca ngợi: “Riêng ông giúp vua thì nước nhà giàu thịnh nhiều năm. Đó chính là công tích rực rỡ của đạo làm tôi có thể lại nghìn đời sau”.