Trang chủ / Văn hóa / Tin tức

Ứng xử với di sản không danh hiệu

Mộc Miên 29-05-2019 07:31
Kinhtedothi - Những tranh cãi xung quanh việc giữ hay phá dỡ nhà thờ Bùi Chu (Nam Định) - một công trình kiến trúc di sản đã hình thành hơn 100 năm lại một lần nữa khiến các chuyên gia văn hóa lại tranh luận nảy lửa. Không chỉ có ở Nam Định, mà ở Hà Nội hay nhiều TP lớn trên cả nước đều vướng phải những mâu thuẫn bảo tồn với các công trình di sản “không danh hiệu” - chưa được xếp hạng di tích.

 Nhà thờ Bùi Chu (Nam Định). Ảnh: Giang Huy

Sau khi các nhà lãnh đạo giáo phận Bùi Chu đưa ra công bố hoãn hạ giải nhà thờ, những vướng mắc về việc bảo tồn công trình này vẫn còn đó. Một mặt, nhiều chuyên gia văn hóa và kiến trúc kêu gọi giữ nguyên tính toàn vẹn của công trình. Mặc khác, nhu cầu thực hành nghi lễ của giáo dân đang đòi hỏi phải có cuộc trùng tu cấp thiết. Phía bảo tồn nguyên trạng có phần thắng thế, nếu không có sự lên tiếng của Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam Michael Croft. Đối với một công trình chưa được công nhận di sản cấp quốc gia hoặc được UNESCO công nhận, thì hiếm khi phía đại diện UNESCO lên tiếng. Nhưng với trường hợp đặc biệt của Bùi Chu, ông Michael Croft cho rằng: Các quyết định được đưa ra có sự điều chỉnh để đảm bảo hài hòa các yếu tố như sự an toàn của giáo dân, quyền được hành lễ và bảo tồn di sản. Tuy nhiên, truyền thông và mạng xã hội khi bàn luận về vấn đề này lại ít nói tới yếu tố quan trọng hàng đầu là an toàn của giáo dân và quyền thực hành tín ngưỡng của họ. Chính vì vậy, theo ông Michael Croft, không nhất thiết phải bảo tồn nguyên trạng nhà thờ Bùi Chu, bảo tồn di sản phải quan tâm đến cả yếu tố vật thể và phi vật thể. Cụ thể ở đây một bên là công trình hiện hữu và nhu cầu thực hành văn hóa, tín ngưỡng gắn với cộng đồng địa phương. Hơn nữa, nhà thờ đã được xây dựng từ năm 1884, trong bối cảnh kinh tế, xã hội Việt Nam còn lạc hậu nên khó có thể đặt mục đích công trình sẽ trường tồn mãi theo thời gian. Với việc bày tỏ quan điểm của Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam Michael Croft sẽ có yếu tố ảnh hưởng đến các quyết định bảo tồn nhà thờ Bùi Chu của giáo hội Bùi Chu và các cơ quan quản lý.
Thực tế, trước đây đã có hàng loạt vụ việc, cũng chỉ vì ba chữ “không danh hiệu” mà bị phá bỏ hoặc trước nguy cơ bị phá bỏ. Hẳn nhiều người còn nhớ cách đây mấy năm, từng có dự án đề xuất dỡ cầu Long Biên - có lịch sử hơn một thế kỷ, gắn với một phần ký ức của Hà Nội, đặt xuống bãi giữa sông Hồng để trưng bày. Hay như chuyện di sản kiến trúc đô thị - trường Đại học Dược ở phố Lê Thánh Tông do KTS nổi tiếng Ernest Hébrard thiết kế, vì không có danh hiệu nên cũng bị xâm hại nghiêm trọng. Phần khuôn viên - vốn là nơi tiêu biểu cho phong cách kiến trúc Ðông Dương đã bị phá bỏ hoàn toàn khi một phòng thí nghiệm được xây trong sân hồi đầu năm 2013. Một thí dụ khác cũng điển hình không kém là di tích Vườn Chuối thuộc huyện Hoài Ðức (Hà Nội) - một trong rất ít di chỉ có niên đại hàng nghìn năm từ thời tiền Ðông Sơn đến Ðông Sơn đang đứng trước nguy cơ biến mất bởi một dự án xây dựng khu đô thị mới.
Theo PGS.TS Nguyễn Văn Huy - Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và phát huy giá trị di sản văn hóa, rất nhiều công trình có từ thế kỷ XVI - XVII bị phá đi, làm cái mới to hơn để đáp ứng nhu cầu người dân nhưng Nhà nước không thể áp đặt là di tích văn hóa. Nguyên do cũng bởi người dân không đăng ký bởi họ biết đăng ký sẽ bị ràng buộc. Trong khi, cũng đã có những di tích sau khi khoác áo “danh hiệu” thì lại gặp khó khăn trong vấn đề trùng tu, sửa chữa và chịu nhiều ràng buộc từ Luật Di sản. Nhà thờ họ Nguyễn Khả Trạc ở quận Cầu Giấy xin nâng nền di tích không được chấp nhận hoặc nhiều người dân Ðường Lâm ở thị xã Sơn Tây của Hà Nội... xin trả danh hiệu di tích quốc gia là những thí dụ điển hình. Câu chuyện quản lý, bảo tồn di tích đòi hỏi cách ứng xử thận trọng, linh hoạt. PGS.TS Nguyễn Văn Huy cho rằng, cần tạo ra cơ chế dân chủ, tạo ra những cuộc đối thoại giữa chủ sở hữu di sản với cơ quan chính quyền. Có thế, mới tránh được những mâu thuẫn tồn đọng chưa được giải quyết giữa chủ thể văn hóa và công tác bảo tồn di tích kéo dài trong những năm qua.

TAG: di sản không danh hiệu nhà thờ Bùi Chu Nam Định bảo tồn di sản\r\n
 
Tin khác
Bảng xếp hạng ATP tennis: Cơ hội Federer rút ngắn khoảng cách với Djokovic, Nadal
Bảng xếp hạng ATP tennis: Cơ hội Federer rút ngắn khoảng cách với Djokovic, Nadal
Kinhtedothi - Giải Australian Open, Grand Slam đầu tiên trong năm chính thức diễn ra từ ngày hôm nay 20/1, đây là cơ hội tốt để các tay vợt kiếm nhiều điểm.
Rộn ràng các chương trình  mừng Đảng, mừng Xuân
Rộn ràng các chương trình mừng Đảng, mừng Xuân
Kinhtedothi - Đến nay, hầu hết các chương trình nghệ thuật, điểm vui chơi chào đón Xuân Canh Tý đã được chuẩn bị, chỉ chờ giờ kéo màn sân khấu. Rộn ràng, truyền cảm hứng nhiều thông điệp ý nghĩa, là điểm chung của các chương trình mừng Đảng, mừng Xuân năm nay.
Sắc Xuân ở chợ Tết
Sắc Xuân ở chợ Tết
Kinhtedothi - Trong bức tranh ngày Tết ở Thủ đô, ngoài những hình ảnh về bánh chưng, thịt mỡ, dưa hành, câu đối đỏ thì những ký ức về chợ Tết là miền hoài niệm khó quên với nhiều người.
Không khí đón tết của đồng bào Mông tại xã Co Mạ, Sơn La
Không khí đón tết của đồng bào Mông tại xã Co Mạ, Sơn La
Khi cánh đào rừng khoe sắc trên khắp các triền núi cũng là lúc đồng bào dân tộc Mông ở tỉnh Sơn La bắt đầu vui xuân, đón Tết cổ truyền.
Độc đáo “Tết tạ ơn” của người Dao
Độc đáo “Tết tạ ơn” của người Dao
Kinhtedothi - Những ngày cuối tháng 12 âm lịch, khi đồng bào miền xuôi rộn ràng chuẩn bị đón Tết Nguyên đán Canh Tý 2020, chúng tôi có dịp ghé thăm và hòa mình vào không khí Tết Tạ ơn của đồng bào dân tộc Dao ở xã Ba Vì (huyện Ba Vì).
Thức dậy một tình yêu
Thức dậy một tình yêu
Kinhtedothi - Chiều. Chạy xe dọc con phố quen thuộc, ngán ngẩm bởi mưa bụi ướt nhèm, sương giăng mờ mờ. Chừng hơn 4 giờ mà như xâm xẩm tối.
Vòng chung kết U23 châu Á 2020: Những câu chuyện ngoài sân cỏ
Vòng chung kết U23 châu Á 2020: Những câu chuyện ngoài sân cỏ
Kinhtedothi - Vòng chung kết (VCK) U23 châu Á 2020 chính thức khép lại với U23 Việt Nam ngay từ vòng bảng, một mùa giải có thể nói là thất bại với thầy trò HLV Park Hang-seo.
Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố trao quà Tết cho các VĐV Hà Nội
Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố trao quà Tết cho các VĐV Hà Nội
Kinhtedothi - Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hà Nội đã trao quà cho một số vận động viên Hà Nội vượt khó, giành huy chương tại SEA Games 30 và một số giải quốc tế khác trong năm 2019 khi tới thăm, chúc Tết Nguyên đán Canh Tý 2020 tại Trung tâm Huấn luyện và thi đấu thể dục thể thao Hà Nội.
Sao Mai 2017 Mai Thương đón Xuân Canh Tý bằng MV đậm chất Kinh Bắc
Sao Mai 2017 Mai Thương đón Xuân Canh Tý bằng MV đậm chất Kinh Bắc
Kinhtedothi - Vào những ngày cận Tết Nguyên đán, nữ ca sĩ đoạt giải 3 cuộc thi Sao Mai dòng nhạc dân gian 2017 - Mai Thương giới thiệu đến khán giả sản phẩm đầu tay mang tên "Nợ duyên yếm đào". Đây là sản phẩm đậm chất Kinh Bắc - mảnh đất cô sinh ra và lớn lên.
Đến mai đi chợ Đồng Xuân...
Đến mai đi chợ Đồng Xuân...
Kinhtedothi - Chợ Đồng Xuân có lịch sử hàng trăm năm, đại diện cho chợ Hà Nội và là một trong những chợ lớn nhất ở Thủ đô.
Khám phá “đảo hoa đào” giữa lòng “thành phố biển hồ” Vinhomes Ocean Park
Khám phá “đảo hoa đào” giữa lòng “thành phố biển hồ” Vinhomes Ocean Park
Trước thềm xuân mới 2020, Vinhomes Ocean Park (Gia Lâm, Hà Nội) một lần nữa ghi dấu ấn, chứng tỏ tầm vóc của một đại đô thị đẳng cấp với lễ hội hoa đào truyền thống lớn nhất Việt Nam. Mở cửa xuyên Tết với vô số hoạt động hấp dẫn, “đảo hoa đào” giữa lòng “thành phố biển hồ” sẽ là điểm du Xuân không thể bỏ qua của người dân Thủ đô.