Trang chủ / Văn hóa / Hà Nội thanh lịch văn minh

Văn hóa nhường nhịn xuống dốc

Linh Anh 01-06-2019 09:17
Kinhtedothi - Có thể nói, mấy chục năm trở lại đây, văn hóa nhường nhịn của người Việt đang xuống dốc.

Đã đến lúc cần có những chấn chỉnh từ phía gia đình và nhà trường để những người hiện đại học được ưu điểm trong đức tính nhường nhịn của cha ông.

Hàng ngày trên khắp nẻo đường ở các đô thị lớn, chúng ta không ít lần chứng kiến cảnh tắc đường, nhiều người vẫn cố chen lấn giành đi trước. Đèn tín hiệu chưa bật xanh, đã inh ỏi tiếng còi hối thúc. Một vài va chạm nhỏ qua câu nói giao tiếp cũng có thể là nguyên nhân của những vụ ẩu đả, thậm chí là chém giết.

Thường trực câu… chửi thề

Trên đường phố Hà Nội một ngày đầu hè 2019, một thanh niên đi xe máy tay ga đời mới buông câu chửi thề một phụ nữ đứng tuổi (có lẽ là giáo viên vì mặc áo dài) giữa chỗ rất đông người. Nguyên nhân chỉ vì người phụ nữ ấy chưa kịp sang số cho xe chạy khi đèn xanh vừa bật qua được… 2 giây.

 Người dân chen lấn xô đẩy tại lễ hội Đền Hùng 2019. Ảnh: Phạm Hùng 

Hoặc mới đây, trên các phương tiện thông tin đại chúng liên tục chia sẻ về những vụ án một lúc giết 3 mạng người ở Lâm Đồng và Bình Dương. Nguyên nhân cũng đều xuất phát từ việc kém nhường nhịn nhau trong lời ăn tiếng nói hàng ngày. Thiết nghĩ truyền thống văn hóa người Việt rất coi trọng việc nhường nhịn, chia sẻ lẫn nhau không chỉ trong cơn hoạn nạn mà có khi là rất đời thường đang ngày càng bị xem nhẹ.

Nhà sử học Dương Trung Quốc chia sẻ câu chuyện lịch sử: Cách đây ngót hai thế kỷ, năm 1835, đời Minh Mạng có một vụ “tai nạn giao thông đường bộ” được ghi trong chính sử (thực lục). Đó là một vị hoàng tử (con vua) bị bạn rủ đi chơi cưỡi ngựa trong kinh thành Huế, người bạn nhỡ phóng (ẩu) ngựa để va vào một bà cụ khiến người này chết tươi.

Được tin vụ “tai nạn” ấy có liên quan đến hoàng tử, đích thân Vua Minh Mạng triệu tập những quần thần có trách nhiệm trong triều đình phán xử: người trực tiếp gây nạn bị xử nghiêm rồi đày đi nơi xa (gọi là “hiệu lực qua Ai Lao”), hoàng tử tuy không trực tiếp gây án nhưng là a tòng với kẻ gây án phải chịu 3 năm “cấm cố” trong cung để đèn sách và bị tước bớt bổng lộc.

Vua cũng yêu cầu phải chép vụ này vào sử để tỏ rõ luật lệ nghiêm khắc “bất vị thân”. Nói vậy để thấy với người xưa cho dù việc đi lại còn đơn giản nhưng đã có những lề luật hoặc dân gian hoặc quốc gia “điều chỉnh” thành những tập quán vừa tự nhiên lại vừa nghiêm khắc mà việc giáo dục, trao truyền những lệ luật này đã được thực hiện nghiêm chỉnh, trong đó có ca ngợi sự gương mẫu của người đứng đầu quốc gia.

Trong một hội thảo về văn hóa nhường nhịn, nhiều chuyên gia cho rằng, cách đây khoảng vài chục năm, lối sống, cách ứng xử của con người cũng thân ái hơn. Một đại biểu nhắc lại câu chuyện xảy ra một ngày tháng 9/1969, ông chứng kiến tại một địa điểm cụ thể trong lòng Hà Nội một vụ va chạm liên hoàn do những nguyên nhân ngoài ý muốn của những người trong cuộc.

Nhưng sau đó ông thuật lại việc mọi người trong và ngoài cuộc đều xúm lại cùng nâng đỡ nhau dậy với những lời xin lỗi hay thăm hỏi thân ái để mọi thứ trở lại bình thường. Chuyện của cách đây mấy chục năm, nhưng áp trong bối cảnh hiện nay thì như đã là truyện… dã sử.

Học hỏi tinh thần kỷ luật của người Nhật

Có người cho rằng nguyên nhân sâu xa của việc văn hóa nhường nhịn xuống cấp, bắt nguồn từ nhịp sống công nghiệp, sôi động và tất bật. Hội nhập và phát triển đang tác động mạnh mẽ, khiến nhịp sống gấp gáp hơn theo hướng văn minh công nghiệp. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn chưa là nước công nghiệp.

Cũng có người kiến giải do nhiều người nhập cư từ nông thôn, trình độ học vấn không đồng đều nên cư dân TP bây giờ không “thuần” về văn hóa ứng xử. Hàng ngày trên phố không thiếu những người từ nông thôn nhập cư về TP kiếm sống điều khiển xe kéo, xe đẩy cồng kềnh, tỉnh bơ di chuyển ngược chiều trong dòng xe nghẽn cứng mà họ góp một phần nguyên nhân. Tuy nhiên, nếu quan sát rộng hơn, lý do này chỉ đúng một phần.

"Đã có sự thay đổi cơ bản về giá trị trong văn hóa ứng xử của số đông, mà cái gốc của vấn đề là giáo dục đạo đức, thẩm mỹ tồn tại quá lâu những khiếm khuyết?" - PGS.TS Trịnh Hòa Bình - Giám đốc Viện điều tra dư luận xã hội

Có lẽ ai trong chúng ta cũng không ít lần phiền lòng trước việc có những người - trong đó có cả dân nhập cư và dân TP - trong trang phục chỉ để mặc ở nhà, cố tình đi thẳng lên đầu hàng người đang xếp chờ thanh toán tiền trong siêu thị, hay chen lấn cố vượt lên trước hàng xe lúc đường chật như nêm.

Hà Nội đang vận động và xây dựng hình ảnh Người Hà Nội thanh lịch, văn minh. Qua thời gian, có thể thấy phần nào ý thức của người dân đã được khơi dậy, nhưng mục tiêu xây dựng TP đẹp cả về cảnh quan lẫn giao tiếp, ứng xử chỉ đạt được kết quả hạn chế. Điều này cho thấy những nỗ lực của TP chưa đủ làm thay đổi cơ bản hành vi, lối sống kém văn minh, lịch sự nơi công cộng, mà đòi hỏi ngành giáo dục phải có phương pháp giáo dục đạo đức, thẩm mỹ công dân phù hợp hơn.

Nhiều ý kiến từ các lãnh đạo, chuyên gia cho đến người dân bình thường đều thừa nhận người Nhật chấp hành pháp luật, kỷ luật rất nghiêm. Đặc biệt, họ luôn tuân thủ nguyên tắc, tôn trọng pháp luật, bình tĩnh, kiềm chế với ý thức, tinh thần tự giác rất cao, nhất là ý thức tôn trọng người khác. Câu hỏi đặt ra là, tại sao chúng ta không làm được như người Nhật, chí ít thì được 50 - 60% như họ?

Nhiều người tin rằng, nếu có quyết tâm, chúng ta cũng sẽ làm được như người Nhật, vì dưới góc độ văn hóa, nền tảng tinh thần quốc gia chúng ta không thua kém Nhật Bản, điển hình là nhiều biến cố, thăng trầm lịch sử mà đất nước ta đã vượt qua. PGS.TS Trịnh Hòa Bình - Giám đốc Viện điều tra dư luận xã hội cho rằng: Để cụ thể hóa mục tiêu này, cần có nhiều việc phải làm, cần sự quyết tâm, kiên trì của cả xã hội.

Trước mắt, ngay từ bây giờ, cần triển khai trong các trường học nhằm trang bị giúp các em học sinh, thế hệ trẻ có được ý thức tôn trọng pháp luật, chấp hành pháp luật, từ đó, hình thành nên nền tảng, hạt nhân lan rộng trong thế hệ trẻ và toàn xã hội. Hơn nữa, môi trường giáo dục của gia đình cũng rất quan trọng. Cha mẹ cần làm gương giáo dục tính thiện của con người, để từ đó uốn nắn, định hướng hành vi, lối sống và những ứng xử cho thế hệ cháu con. Có như vậy, văn hóa nhường nhịn mới không bị xuống dốc.

TAG: Văn hóa nhường nhịn người Nhât vụ án giết người
 
Tin khác
Vòng 6 Ngoại hạng Anh: Liverpool củng cố ngôi đầu bảng
Vòng 6 Ngoại hạng Anh: Liverpool củng cố ngôi đầu bảng
Kinhtedothi - Thắng 2-1, Liverpool củng cố ngôi đầu bảng với 18 điểm và hơn đội nhì bảng Man City 5 điểm. Chelsea trong khi đó có 8 điểm và xếp thứ 11, bằng điểm với Tottenham, MU, Burnley, Sheffield United và Crystal Palace nhưng chỉ hơn Palace về mặt hiệu số.
2 nữ tác giả 9x ra mắt sách “Rạng danh tài trí Việt năm châu”
2 nữ tác giả 9x ra mắt sách “Rạng danh tài trí Việt năm châu”
Kinhtedothi - Chiều 22/9, trong buổi ra mắt sách “Rạng danh tài trí Việt năm châu”, 2 nữ tác giả 9X Lệ Thu và Hạnh Nguyễn đã có những chia sẻ thú vị.
Không triệu tập Văn Quyết và Minh Vương, thầy Park có cái lý riêng của mình?
Không triệu tập Văn Quyết và Minh Vương, thầy Park có cái lý riêng của mình?
Kinhtedothi - Ngày 20/9, HLV Park Hang-seo chính thức công bố danh sách 32 cầu thủ chuẩn bị cho 2 trận đấu gặp Malaysia và Indonesia tại vòng loại World Cup 2022. Trong đó, những chân sút đang có phong độ tốt tại V-League 2019 như Văn Quyết, Minh Vương không có mặt.
Bế mạc Giải Bóng bàn Cup Hội Nhà báo Việt Nam lần thứ XIII
Bế mạc Giải Bóng bàn Cup Hội Nhà báo Việt Nam lần thứ XIII
Kinhtedothi - Chiều 22/9, tại Nhà thi đấu Trịnh Hoài Đức (Hà Nội) đã diễn ra lễ bế mạc Giải Bóng bàn Cup Hội Nhà báo Việt Nam lần thứ XIII năm 2019.
Khởi tranh vòng loại phía Nam giải FLC WAGC Vietnam 2019
Khởi tranh vòng loại phía Nam giải FLC WAGC Vietnam 2019
Kinhtedothi - Ngày 21/9, Lễ Khai mạc Vòng loại phía Nam giảiFLC WAGC Vietnam 2019 đã diễn ra tại FLC Golf Links Quy Nhon.
HLV Park Hang-seo gọi bổ sung tiền đạo cho đội tuyển Việt Nam
HLV Park Hang-seo gọi bổ sung tiền đạo cho đội tuyển Việt Nam
Kinhtedothi - HLV Park Hang-seo bất ngờ bổ sung cầu thủ Nguyễn Việt Phong của CLB Viettel lên tập trung đội tuyển quốc gia.
Hàng nghìn độc giả Thủ đô chen chân, xếp hàng xin chữ ký nhà văn Nguyễn Nhật Ánh
Hàng nghìn độc giả Thủ đô chen chân, xếp hàng xin chữ ký nhà văn Nguyễn Nhật Ánh
Kinhtedothi - 5 giờ sáng 22/9, Lương Nga (sinh viên năm thứ 2 Học viện Quân y) đã ở hồ Hoàn Kiếm để chờ đến lượt nhà văn Nguyễn Nhật Ánh giao lưu ký sách. Đến 10 giờ, hàng nghìn người vẫn cầm ô, đội mũ chờ đến lượt...
Khai mạc Tuần Văn hóa “Qua miền di sản ruộng bậc thang” Hoàng Su Phì
Khai mạc Tuần Văn hóa “Qua miền di sản ruộng bậc thang” Hoàng Su Phì
Tuần Văn hóa “Qua miền di sản ruộng bậc thang” Hoàng Su Phì năm 2019 được tổ chức nhằm tôn vinh những giá trị văn hóa, đồng thời bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống các dân tộc tỉnh Hà Giang.rn
Hà Đức Chinh sẽ hội quân cùng đội tuyển quốc gia
Hà Đức Chinh sẽ hội quân cùng đội tuyển quốc gia
Kinhtedothi - Tiền đạo Hà Đức Chinh sẽ hội quân cùng ĐTQG thay vì tập trung cùng các đồng đội tại ĐT U22 Việt Nam, do phải điều trị chấn thương.
Cây lộc vừng Hồ Gươm
Cây lộc vừng Hồ Gươm
Kinhtedothi - Cây lộc vừng bên Hồ Gươm có tới 9 gốc quanh năm rợp lá xanh tươi tỏa bóng. Hoa lộc vừng hằng năm một lần nở rộ về đêm từ cuối Hè sang Thu và một lần vào mùa Xuân năm sau.
Mong ước từ một cuộc thi
Mong ước từ một cuộc thi
Kinhtedothi - Mới đây, một sự kiện làm những người yêu sách, quan tâm đến văn hóa đọc cảm thấy phấn chấn. Đó là Lễ trao giải cho cuộc thi “Viết về cuốn sách yêu thích của em” năm 2019 do báo Phụ nữ Thủ đô tổ chức.