Trang chủ / Văn hóa / Hà Nội thanh lịch văn minh

Văn hóa xếp hàng - bài học vỡ lòng chưa ăn sâu

Phương Anh 07-03-2020 07:37
Kinhtedothi - Nhìn cảnh chen lấn đi lễ hội, mua hàng trong thời gian gần đây; hay cảnh phụ huynh chen nhau đón con ở cổng trường vào mỗi giờ tan học.

Nhiều người cho rằng, lỗi của văn hóa xếp hàng nằm ở môi trường giáo dục đang dạy theo kiểu học một đằng làm theo một nẻo.

Lộn xộn từ cổng trường

Dạo trước, vào giờ đến trường và tan học, khi phóng viên khảo sát một vòng tại các cổng trường Tiểu học Nam Thành Công B (đường Nguyên Hồng), Tiểu học Phan Chu Trinh (đường Nguyễn Thái Học), đến trường Nguyễn Trường Tộ (Láng Hạ)… dễ dàng bắt gặp cảnh xe lớn xe bé chen chúc các khoảng không trước cổng trường, chắn hết lối qua lại của người đi đường.

Trường Tiểu học Nam Thành Công B còn kẻ các ô quy định xếp xe tạm thời của từng lớp cho phụ huynh trong giờ chờ đón con. Nhưng hiếm ai dựng đúng vị trí của mình. Ai cũng cố chen gần đến cổng trường, để ngóng gọi con trong sân trường.

 Người dân xếp hàng chờ rút tiền tại cây ATM ở Khu công nghiệp Thăng Long, Hà Nội. Ảnh: Phạm Hùng

Phụ huynh Minh Thiện cho biết: Nhiều người quan niệm, thời gian đón đưa chỉ diễn ra trong vòng vài phút, nên đứng gần cho tiện, cho nhanh. Nhưng chính vì ai cũng muốn tiện, muốn nhanh nên thường xuyên diễn ra cảnh ùn ứ giao thông trước cổng trường Nam Thành Công B. Từ 7 giờ 15 đến 8 giờ mỗi ngày trong tuần, khi mà xe ô tô phụ huynh đỗ thoải mái dưới lòng đường, nơi đây cần đến 7 - 10 lực lượng bảo vệ, công an đứng dẹp đường, cố tạo những khe hở nhỏ bé để giao thông có thể lưu thông.

Tuy là con phố một chiều, nhưng từ 7 giờ đến 8 giờ hoặc từ 16 giờ đến 17 giờ, đi qua đường Nguyễn Thái Học trước cổng trường Tiểu học Phan Chu Trinh là nỗi ám ảnh của người tham gia giao thông. Người đi đường nhích từng bước, len lỏi từng đoạn để thoát khỏi các phương tiện đã đỗ kín vỉa hè, tràn lòng đường trong lúc chờ đón con. Còi xe inh ỏi, phương tiện nối đuôi nhau vì tắc nghẽn, nhưng vẫn không ngăn được những chiếc xe máy, ô tô đỗ chờ.

Chưa có văn hóa xếp hàng của phụ huynh đã lan đến con trẻ. Đứng quan sát giờ ra chơi của tất cả các trường học ở 3 cấp, sau tiếng trống giòn giã vang lên, học sinh từ các lớp ùa ra như bầy ong vỡ tổ vây kín căn tin để mua hàng. Em nào cũng muốn mua được trước. Thế là ra sức chen lấn, xô đẩy, giành giật nhau, tiếng la hét, đôi khi là tiếng chửi bới, đôi co vì ai đó bị giẫm lên chân, bị giành mất chỗ “cứ gọi là ồn ã đến náo nhiệt”.

Cảnh tranh giành chen lấn chỉ diễn ra trong vòng mươi lăm phút là xong, thế rồi hàng quán lại vắng tanh. Dẫu thế, chẳng ai chịu nán lại chờ bạn mua xong rồi đến lượt mình. Ai có thể dám chắc những đứa trẻ này lớn lên lại biết xếp hàng từ tốn chờ tới lượt?

Những cảnh tượng này vẫn thường xuyên diễn ra từng ngày ở trường học trước mặt các thầy cô nhưng vẫn không được nhắc nhở hoặc có biện pháp nào để giáo dục các em. Ai cũng cho đó là chuyện bình thường khi muốn mua hàng. Mặc dù hằng ngày thầy cô giáo luôn dạy các em phải biết xếp hàng khi mua bán, không được chen lấn xô đẩy nhau nơi đông người, người nọ phải biết nhường người kia…

Chuyện không mới mà khó

Văn hóa xếp hàng vốn là câu chuyện không mới, ở đất nước chúng ta chỉ cần bước ra đường, đi vào chợ hoặc đến sân bay, ga tàu, bến xe sẽ tha hồ mục sở thị cảnh chen lấn, xô đẩy, í ới. Xung quanh vấn đề này, có nhiều ý kiến được đưa ra phân tích mổ xẻ, có người quy trách nhiệm cho ngành văn hóa, giáo dục, có ý kiến cho rằng do tâm lý đám đông…, cũng có lập luận chỉ trích không thương tiếc ý thức nơi công cộng của người Việt… Ai đúng, ai sai đó là câu hỏi còn bỏ ngỏ.

Chúng ta thường nhìn Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore… như là hệ quy chiếu để so sánh những thói hư tật xấu của người Việt. Tuy nhiên phải nhìn nhận, văn hóa xếp hàng được cha ông ta xây dựng từ xa xưa. Ai đã từng trải qua cấp 1 trường làng chắc chắn sẽ không bao giờ quên quy định trước khi vào lớp học tiết đầu tiên phải xếp hàng, hồi đó lớp được chia làm 4 hoặc 5 tổ theo số thứ tự, thành viên của tổ nào đứng theo hàng của tổ ấy, lớp trưởng “đọc lệnh” cho từng tổ lần lượt đi vào.

Và có hình phạt rất hay là tổ nào đứng lộn xộn, gây mất trật tự hay các thành viên đứng “nhầm” hàng thì bị phạt vào sau so với các tổ khác. Mặc dù việc vào lớp là điều hiển nhiên nhưng lũ trẻ “cay cú” lẫn nhau hễ hàng nào vào trước là hàng còn lại “nóng mặt” có khi còn ngáng chân thằng bạn hàng bên cạnh.

Cứ như vậy thói quen xếp hàng dường như đã được “lập trình” sẵn, hễ nghe tiếng trống là cả lớp không ai bảo ai xếp ngay ngắn trước cửa vào lớp đợi lệnh xuất phát của lớp trưởng. Tuy nhiên, việc xếp hàng sẽ lộn xộn nếu không có giáo viên chủ nhiệm.

Lên các cấp học cao hơn tuy không còn xếp hàng khi vào lớp nhưng mỗi khi học môn thể dục, học sinh, sinh viên vẫn phải đứng theo hàng, lối ngay ngắn. Ai không tuân thủ quy định này sẽ bị thầy phạt chạy quanh sân hoặc chống đẩy.

Văn hóa xếp hàng rõ ràng đã được đưa vào rèn luyện từ rất sớm nhưng lên cấp học càng cao quy định này càng nhạt dần và khi con người trưởng thành đi ra xã hội không mấy ai còn thiết tha đến thói quen này.

Giáo dục khiên cưỡng

Văn hóa xếp hàng đã từng được dạy khá bài bản nhưng tại sao đến nay dường như đã trở về số không? Có lẽ đây là câu hỏi thú vị đối với các nhà nghiên cứu văn hóa và là chủ đề tranh luận hấp dẫn cho tất cả chúng ta. Có phải vì mất niềm tin về sự công bằng nên ai cũng phải lao lên giành giật?

Hay nói cách khác chúng ta chỉ biết “ép” học sinh phải xếp hàng mà không rèn cho học sinh thói quen tự nguyện xếp hàng như một quyền lợi, nghĩa vụ cần có và đáng có. Cách giáo dục khiên cưỡng khiến chúng ta chỉ thực hiện để đối phó là chủ yếu, vậy nên khi đến nơi công cộng cần sự tự giác thì rất nhiều người không thể thực hiện được gây ra tình trạng hỗn loạn, chen lấn, xô đẩy.

Tâm lý đám đông là một nguyên nhân không nhỏ gây nên tình trạng này, có lẽ loại tâm lý này xuất phát từ việc thiếu độc lập trong suy nghĩ và hành động, thấy người khác làm mình cũng làm theo mà bất chấp hậu quả. Giá như mỗi cá nhân nán dừng chân lại một chút, đứng yên một chút thì sẽ không có hình ảnh xấu xí xảy ra.

Câu chuyện xếp hàng tuy không lớn nhưng lại đặt ra những câu hỏi lớn về việc dạy và học, học và hành như thế nào cho hiệu quả, trong trường hợp này học không đi đôi với hành đây là vấn đề lớn của ngành giáo dục. Thật sự không chỉ riêng bài học xếp hàng, hiện nay đào tạo một đằng làm một nẻo hoặc học xong không đủ kiến thức và kỹ năng để đáp ứng yêu cầu công việc đang là nguyên nhân hàng đầu khiến hàng trăm nghìn cử nhân thất nghiệp.

Văn hóa xếp hàng đã từng được dạy khá bài bản nhưng tại sao đến nay dường như đã trở về số không? Có lẽ đây là câu hỏi thú vị đối với các nhà nghiên cứu văn hóa và là chủ đề tranh luận hấp dẫn cho tất cả chúng ta. Có phải vì mất niềm tin về sự công bằng nên ai cũng phải lao lên giành giật?


"Có thể nói phong thái lịch sự nhường nhịn của người Hà Nội đang đến hồi xuống cấp không? Đây là câu hỏi còn bỏ ngỏ. Vì hành vi chen lấn khi xếp hàng cho đến giờ này vẫn chỉ là do những người đang xếp hàng thứ tự phản đối mà thôi." - Nhà văn Đỗ Phấn


Xây dựng văn hóa xếp hàng để xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh

"Người Việt không có thói quen xếp hàng, chỉ thích chen lấn, xô đẩy. Trong đó có rất nhiều nguyên nhân. Thứ nhất, xã hội ta đi lên từ một xã hội nông nghiệp, ai cũng muốn tranh hơn về lợi ích. Thứ hai, do yếu tố lịch sử của thời kỳ chiến tranh để lại. Trong chiến tranh, nếu ai không nhanh sẽ gặp rủi ro. Vì các thói quen đó nên trong xã hội hiện tại vẫn còn nhiều người muốn nhanh nên đã tranh giành để đạt được mục đích của mình.

Để sửa thói quen xấu này không dễ và phải có thời gian. Theo tôi, một trong những giải pháp để xây dựng văn hóa xếp hàng, đồng thời từng bước loại bỏ thói quen xấu trên, là cần đẩy mạnh công tác giáo dục. Mỗi công dân từ khi là học sinh, nếu được dạy cách xếp hàng trật tự, không chen lấn thì khi lớn lên thói quen ấy sẽ được duy trì.

Phải khẳng định rằng, xếp hàng không có gì là xấu và thời bao cấp chúng ta đã làm rất tốt. Vì vậy, trong bối cảnh Việt Nam ngày càng hội nhập sâu rộng với thế giới, việc xây dựng văn hóa xếp hàng, tạo thói quen tốt là việc cần làm thường xuyên nhằm xây dựng hình ảnh người Hà Nội văn minh, thanh lịch trong mắt bạn bè quốc tế." - PGS.TS Trịnh Hòa Bình - nguyên Giám đốc Trung tâm điều tra xã hội học - Viện Xã hội học Việt Nam



Giáo dục học sinh hiểu về xếp hàng theo từng chuyên đề

"Cảnh tượng chen ngang vào dòng người đang xếp hàng mà tôi hay nhìn thấy nhất đó là khi vào một số bệnh viện, siêu thị. Trước đây, các bệnh viện áp dụng hình thức xếp sổ khám, chữa bệnh, hay nay cho người dân xếp theo hàng để vào lấy số khám, chữa bệnh thì tình trạng một bộ phận người dân cố tình chen ngang để được khám trước, khiến những người đang xếp hàng rất bất bình. Không ít người đã lên tiếng phê phán hiện tượng này nhằm bảo đảm sự công bằng, người mắc lỗi cũng xấu hổ và thực hiện xếp hàng theo tuần tự, nhưng cảnh chen lấn vẫn tái diễn.

Qua theo dõi tôi thấy, còn rất nhiều vụ việc liên quan đến văn hóa xếp hàng của người Việt bị lên án như vụ hàng nghìn người dân chen lấn, xô đẩy nhau rồi trèo rào vào Công viên nước Hồ Tây tắm miễn phí cách đây mấy năm; hay như xô đẩy nhau, leo qua rào khi mua vé xem đá bóng tại sân vận động Mỹ Đình...

Theo tôi, để xây dựng văn hóa xếp hàng, các nhà trường nên lồng ghép nội dung này vào bài giảng để giáo dục trẻ em từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, hoặc xây dựng chuyên đề giáo dục nếp sống thanh lịch, văn minh cho học sinh." - Cô giáo Vũ Thị Tuyết Nga - trường THCS - THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm (Hà Nội) (Hoàng Nguyên ghi)

TAG: Học sinh Tuân thủ Quy định Văn hóa xếp hạng
 
Tin khác
Tri ân Võ vương Nguyễn Phúc Khoát - người có công định chế áo dài Việt Nam
Tri ân Võ vương Nguyễn Phúc Khoát - người có công định chế áo dài Việt Nam
Kinhtedothi - Sáng 9/7, nhằm ngày húy kỵ lần thứ 255 (1765 - 2020) của Võ Vương Nguyễn Phúc Khoát, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế phối hợp với Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc, Hệ 9 Tiền biên tổ chức húy kỵ và tri ân Võ Vương Nguyễn Phúc Khoát tại lăng Trường Thái và Triệu Tổ Miếu.
“Hoa hậu đi hát” Tuyết Nga tốt nghiệp đại học thanh nhạc
“Hoa hậu đi hát” Tuyết Nga tốt nghiệp đại học thanh nhạc
Kinhtedothi - Từng được nhiều khán giả gọi bằng cái tên “hoa hậu đi hát”, Tuyết Nga đã vừa tốt nghiệp đại học thanh nhạc như để chứng minh cô là một ca sĩ chuyên nghiệp chứ không phải kiểu người đẹp lấn sân ca hát như là một trào lưu trong giới chân dài.
28 năm chờ ngày 'Sông Lam gọi Núi Hồng'
28 năm chờ ngày "Sông Lam gọi Núi Hồng"
Kinhtedothi-28 năm mới có cơ hội để chứng kiến trận derby của 2 đội bóng nằm bên 2 bờ Sông Lam. Nhưng quả thật với tình cảnh như hiện nay, người xứ Nghệ vừa mừng, vừa lo cho 2 đội bóng.
Nam Định- Quảng Ninh: Sóng ở đáy sông
Nam Định- Quảng Ninh: Sóng ở đáy sông
Kinhtedothi-Do điều lệ quy định bảo lưu điểm lượt đi, nên với cuộc đua trụ hạng không gì tốt hơn là “vật ngửa” những đội cạnh tranh trực tiếp ngay trên sân nhà. Đội bóng Nam Định đang nằm đúng thế đó khi tiếp Quảng Nam.
Ra mắt bản tiếng Việt “Báo cáo toàn cầu về Đổi mới sáng tạo trong báo chí 2020-2021”
Ra mắt bản tiếng Việt “Báo cáo toàn cầu về Đổi mới sáng tạo trong báo chí 2020-2021”
Kinhtedothi - Ngày 8/7, Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) chính thức ra mắt “Báo cáo toàn cầu về Đổi mới sáng tạo trong báo chí 2020 - 2021” bằng tiếng Việt - cuốn cẩm nang hữu ích dành cho các lãnh đạo, quản lý, các phóng viên, biên tập viên, cũng như những người làm truyền thông doanh nghiệp để thích ứng với môi trường báo chí đang thay đổi nhanh chóng.
Vòng 9 V.League 2020: “Dồn toa” và cơ hội của những đội cuối bảng xếp hạng
Vòng 9 V.League 2020: “Dồn toa” và cơ hội của những đội cuối bảng xếp hạng
Kinhtedothi-Vòng 8 được chốt lại bằng 2 sự kiện, SHB.Đà Năng đo ván Thanh Hóa bằng chính ngoại binh cũ của đội bóng xứ Thanh, cùng tiếng còi rất lạ ở sân Tam Kỳ. Không biết điều gì sẽ xẩy ra tại vòng đấu này?
SEA Games 31 tại Việt Nam sẽ không thành lập làng vận động viên
SEA Games 31 tại Việt Nam sẽ không thành lập làng vận động viên
Kinhtedothi - Theo ông Trần Đức Phấn - Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thể dục thể thao (TDTT), SEA Games 31 diễn ra tại Việt Nam sẽ không xây dựng mới hay thành lập làng vận động viên.
Hơn 100 vận động viên khuyết tật Hà Nội được khám sức khoẻ chuẩn bị cho ASEAN Paragames 11
Hơn 100 vận động viên khuyết tật Hà Nội được khám sức khoẻ chuẩn bị cho ASEAN Paragames 11
Kinhtedothi - Sáng 8/7, tại Hà Nội, Trung tâm Huấn luyện và Thi đấu thể dục - thể thao Hà Nội đã tổ chức khám sức khỏe cho 123 vận động viên khuyết tật thuộc đoàn thể thao khuyết tật Hà Nội.
Tiếng còi xe: Đừng làm khổ nhau
Tiếng còi xe: Đừng làm khổ nhau
Kinhtedothi - Bíp bíp… Bim… bim… Tiếng còi xe giục giã. Dòng xe máy chen kín phần mặt đường bên phải mà những chiếc ô tô không thể lấn làn thêm được nữa. Mới hơn 7 giờ sáng ngày 7/7, đường Trần Duy Hưng đã chật kín xe và người. Hôm nào cũng thế, dòng xe bên làn đường vào nội thành cũng đông, nhưng hôm nay dường như chật hơn, dòng người xe cứ nhích từng chút một. Mồ hôi vã trên mặt, thấm ướt lưng áo người đi đường.
[Infographic] Vĩnh biệt Nghệ sĩ ưu tú Hoàng Yến - diễn viên gạo cội của làng điện ảnh Việt Nam
[Infographic] Vĩnh biệt Nghệ sĩ ưu tú Hoàng Yến - diễn viên gạo cội của làng điện ảnh Việt Nam
Kinhtedothi - Nghệ sĩ Ưu tú Hoàng Yến qua đời chiều 4/7 tại nhà riêng, thọ 88 tuổi. Lễ viếng của bà được cử hành vào hồi 9 giờ sáng 9/7 tại Nhà tang lễ Quốc gia số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội.
NSƯT Hoàng Yến - “của để dành” của màn ảnh Việt
NSƯT Hoàng Yến - “của để dành” của màn ảnh Việt
Kinhtedothi - Là con gái phố cổ nhưng NSƯT Hoàng Yến thường được giao vào vai phụ nữ nông thôn, nghèo khổ, những bà mẹ Việt Nam đôn hậu, suốt đời tần tảo vì chồng, vì con... Sinh năm 1933 tại Hà Nội, bà từng công tác tại Đoàn kịch – điện ảnh của Hãng Phim truyện Việt Nam. Bà vừa qua đời chiều 4/7/2020, hưởng thọ 88 tuổi.