Trang chủ / Văn hóa / Tin tức

Về đâu làng thuốc Đại Yên?

Trọng Tùng 13-09-2018 09:40
Kinhtedothi - Từng là làng thuốc Nam nức tiếng trong “Thập Tam Trại” (tên gọi chung của 13 làng nghề truyền thống ở phía Tây kinh thành Thăng Long xưa), thế nhưng nhịp sống đô thị đã và đang khiến nghề trồng cây thuốc Nam ở làng Đại Yên (nay thuộc phường Ngọc Hà, quận Ba Đình), đứng trước nguy cơ mai một.

Ông Hoàng Văn Thược bên cây hàn the. Ảnh: Trọng Tùng

Vườn thuốc Nam cuối cùng
Nằm yên bình trong một connngõ nhỏ thuộc phường Ngọc Hà, làng Đại Yên từ ngàn năm nay được biết đến như là vựa thuốc Nam trù phú cung cấp dược liệu cho không chỉ HàNội, mà toàn vùng Đồng bằng Bắc Bộ.
Nếu như nhiều năm trở về trước, đặt chân tới làng thuốc Nam Đại Yên, người ta có thể dễ dàng bắt gặp cảnh sắc thanh bình. Dạo quanh những con đường nhỏ, sẽ thấy thoang thoảng mùi thuốc Nam thơm, cay, vương vấn khắp làng, thì nay, ký ức đó đã không còn. Làng Đại Yên đến nay chỉ còn duy nhất một khu vườn thuốc Nam - “gia sản” của ông Hoàng Văn Thược, năm nay đã bước qua tuổi 86.

Sử làng Đại Yên có ghi, vào thời nhà Lý (thế kỉ XI), có một cô gái tên là Trần Ngọc Tường mới 9 tuổi, đã rất giỏi chữa bệnh bằng các loại lá cây thuốc Nam. Ông Hoàng Phú Cường - Thủ từ Đình Đại Yên cho biết, cứ đúng dịp 13 - 15 tháng Giêng âm lịch, làng Đại Yên lại tổ chức hội làng linh đình, tưởng nhớ công lao vĩ đại của thành hoàng làng Ngọc Hoa công chúa, thay cho lời nhắc nhớ thế hệ sau tiếp tục gìn giữ cái nghề truyền thống tôn quý mà cha ông để lại.
Tuổi cao khiến việc đi lại của ông Thược giờ đã rất khó khăn, nhưng những câu chuyện về ngôi làng thuốc Nam và cái nghiệp mà cả đời ông đeo đuổi, thì vẫn được ghi nhớ như in. Ngôi nhà cấp bốn là nơi ông và những người thân trong gia đình đã sống qua nhiều thế hệ. Trong khi các hộ gia đình xung quanh đều bán đất, xây nhà lầu, mua xe hơi, ông Thược vẫn giữ ngôi nhà cũ, đặc biệt là khu vườn rộng gần 1.000m2 với rất nhiều loại cây thuốc quý như: Đinh lăng, cối xay, khổ sâm, đơn tướng quân…
Ông Thược kể, ông sinh hạ được tất thảy 10 người con, dù cuộc sống không lấy gì làm khấm khá, nhưng vẫn quyết định giữ đất để trồng cây thuốc Nam vì không muốn bỏ cái nghiệp mà ông cha để lại. May mắn hơn khi tất thảy những người con đều ủng hộ quyết định của cha…
Theo lời kể của ông Thược, nghề thuốc Nam ở làng Đại Yên đã có từ khoảng 1.000 năm nay. Cho đến thế hệ của ông, nghề thuốc Nam vẫn rất thịnh ở làng. “Ngày còn bé, tôi thường theo cha mẹ mang lá thuốc đi bán khắp các chợ. Đến trưa lại đổi gạo, mắm, muối mang về. Người dân làng Đại Yên không chỉ sống khỏe nhờ nghề bốc thuốc Nam, mà nhờ biệt tài trị bệnh từ cây dược liệu, còn được cư dân khắp nơi coi trọng, tìm đến…” - ông Thược trầm ngâm.
Nhưng thời gian thay đổi, con người cũng đổi thay. Giờ đây, ngôi làng đã không còn như trước nữa. Đô thị hóa đã khiến Đại Yên như khoác lên mình một tấm áo mới, hiện đại và phồn hoa hơn, nhưng cũng không khỏi khiến những người thuộc thế hệ của ông Thược day dứt tiếc nuối cho một làng nghề vang danh một thời.

Lay lắt giữ nghề
Không chỉ giảm về quy mô diện tích khi đến nay chỉ còn duy nhất một khu vườn thuốc Nam của gia đình ông Thược, mà giờ đây, dân làng Đại Yên cũng không còn trông vào nghề thuốc Nam như là cái nghiệp ổn định về lâu dài. Ở làng bây giờ, số lượng người còn gắn bó với nghề chỉ đếm trên đầu ngón tay.
Bà Hoàng Thị Nhung năm nay đã 83 tuổi kể lại: Vào giai đoạn cực thịnh của nghề (những năm 1960 - 2010), ở làng Đại Yên, dù là gái hay trai, từ nhỏ đã được làm quen, rồi lớn lên chừng 15 tuổi là có thể tự tay cắt lá, bốc thuốc. Lá thuốc không chỉ được bán tại cổng làng, mà còn được người dân gồng gánh đi bán tại nhiều khu chợ ở đất kinh kỳ xưa như: Ngọc Hà, Nghĩa Tân, Hữu Tiệp, Hàng Da, Đồng Xuân…
“Nghề hái thuốc thoáng nghe có vẻ tao nhã an nhàn, nhưng thực tế lại rất vất vả, tỉ mẩn, dày công. Chưa nói tới những cây thuốc quý khó trồng, việc sáng sớm phải lên rừng, xuống núi thu thập cây thuốc, chiều tối lại gánh hàng thuốc đi chợ bán, bận rộn quanh năm suốt tháng.
Vậy nhưng những đồng tiền kiếm được lại chẳng đáng là bao. Thêm vào đó là sự phát triển phổ biến của các loại thuốc Tây đa dạng, tiện lợi đã làm cho cái nghề trồng thuốc Nam truyền thống của làng dần dà mất đi vị thế…” - bà Nhung đưa ra cái lý cho sự mai một của làng nghề.
Nếu như nhiều năm về trước, cổng làng Đại Yên vẫn là nơi tụ họp, buôn bán lá thuốc Nam khá sầm uất, thì nay, hình ảnh đó không còn nữa. Dù vào một số buổi chiều trong tuần, hoạt động buôn bán lá thuốc tại cổng làng Đại Yên vẫn diễn ra, nhưng chỉ còn lác đác vài ba người, bóng người mua cũng ngày một thưa dần.
Từ khi lên 10 tuổi đã theo chân bố mẹ đi bán lá thuốc ở chợ Hôm, bà Nguyễn Hồng Phú, năm nay đã ngoài 81 tuổi, vẫn còn nặng lòng với nghề thuốc Nam ở Đại Yên. Dù tuổi đã cao, chân đã mỏi, nhưng thi thoảng bà vẫn mang lá thuốc ra chợ Hữu Tiệp ngồi bán. Không hẳn là để kiếm tiền mưu sinh, bởi như bà chia sẻ: Tiền lương hưu đã đủ để bà trang trải cuộc sống hiện tại. Nhưng điều bà mong muốn nhất là đến chợ để được gặp lại các cụ bà từng một thuở gánh gồng lá thuốc Nam đi bán tại khắp kinh thành Thăng Long xưa, hàn huyên đôi ba câu chuyện cũ. Đó là thú vui tao nhã mà bất cứ ai chưa từng được kinh qua những tháng năm gắn bó với cây thuốc Nam ở làng Đại Yên khó có thể cảm nhận được…

Bà Phú bảo, hiện có một cô cháu đang theo học nghề đông y. Trong khi cụ Thược cũng cố gắng để truyền dạy tất cả những “bí kíp” của nghề thuốc Nam cho người con dâu. Hơn ai hết, họ đang nỗ lực, âm thầm giữ ngọn lửa nghề truyền thống của làng. Dẫu vậy, không ai có thể lạc quan khi nghĩ về tương lai của nghề thuốc Nam ở làng Đại Yên trước cơn lốc đô thị hóa. Một ngày không xa, khi những cây thuốc Nam không còn bén rễ nơi phồn hoa đô hội, làng Đại Yên nức danh một thời cũng sẽ đi vào dĩ vãng cùng những ký ức về “Thập Tam Trại”.

TAG: làng thuốc Đại Yên phường Ngọc Hà quận Ba Đình\r\n
 
Tin khác
Văn Hậu trở về nước thi đấu
Văn Hậu trở về nước thi đấu
Kinhtedothi - Do việc thỏa thuận với đối tác Hà Lan không có được kết quả như mong đợi, CLB bóng đá Hà Nội quyết định sẽ gọi Văn Hậu trở về thi đấu cho đội bóng Thủ đô Hà Nội.
SHB.Đà Nẵng- Hà Nội: Rimario và đồng đội đứng trước “bão”
SHB.Đà Nẵng- Hà Nội: Rimario và đồng đội đứng trước “bão”
Kinhtedothi-“Cơn bão” chấn thương đã quét mất hơn nửa đội hình của HLV Chu Đình Nghiêm, khi 16 trong 28 cầu thủ đã dính chấn thương với các mức độ khác nhau. Điều này hứa hẹn một trận cầu khó khăn trên sân Hòa Xuân của SHB.Đà Nẵng.
Hà Nội đóng vai trò quan trọng tại SEA Games 31
Hà Nội đóng vai trò quan trọng tại SEA Games 31
Kinhtedothi - Theo kế hoạch, Việt Nam sẽ là chủ nhà của SEA Games 31 – 2021. Đây là kỳ đăng cai tổ chức SEA Games lần thứ 2 trong lịch sử thể thao nước nhà. Hiện tại, công tác chuẩn bị cho SEA Games 31 đang được gấp rút thực hiện. Phóng viên Kinh tế & Đô thị đã có cuộc trao đổi với Phó Tổng Cục trưởng Tổng Cục Thể dục thể thao Trần Đức Phấn.
Trưởng Ban Trọng tài VFF: 'Mong dư luận có cái nhìn cảm thông'
Trưởng Ban Trọng tài VFF: "Mong dư luận có cái nhìn cảm thông"
Kinhtedothi - Sau hàng loạt sai sót của các trọng tài tại V-League và hạng Nhất, trưởng Ban Trọng tài Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) đã lên tiếng mong nhận được sự cảm thông từ dư luận.
Kinh nghiệm “hạ đo ván” ban giám khảo của thí sinh Giọng hát hay Hà Nội
Kinh nghiệm “hạ đo ván” ban giám khảo của thí sinh Giọng hát hay Hà Nội
Kinhtedothi - Chiều 9/7, Sở Văn hóa và Thể thao (VH&TT) Hà Nội đã tổ chức họp báo về cuộc thi “Giọng hát hay Hà Nội 2020”.
Lễ hội EDM được mong chờ nhất trong mùa hè tại Hạ Long
Lễ hội EDM được mong chờ nhất trong mùa hè tại Hạ Long
Kinhtedothi - Halong Bazaar EDM Festival 2020 - Lễ hội âm nhạc điện tử lớn nhất trên vùng di sản từ trước đến nay, với sự góp mặt của nhiều nghệ sĩ và DJ tên tuổi như ca sĩ Lou Hoàng, DJ Trang Moon, DJ Huy DX… sẽ diễn ra tại Quảng trường Carnival thuộc Tổ hợp vui chơi giải trí Sun World Halong Complex vào 20h tối 10/7.
Tri ân Võ vương Nguyễn Phúc Khoát - người có công định chế áo dài Việt Nam
Tri ân Võ vương Nguyễn Phúc Khoát - người có công định chế áo dài Việt Nam
Kinhtedothi - Sáng 9/7, nhằm ngày húy kỵ lần thứ 255 (1765 - 2020) của Võ Vương Nguyễn Phúc Khoát, Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế phối hợp với Hội đồng trị sự Nguyễn Phúc Tộc, Hệ 9 Tiền biên tổ chức húy kỵ và tri ân Võ Vương Nguyễn Phúc Khoát tại lăng Trường Thái và Triệu Tổ Miếu.
“Hoa hậu đi hát” Tuyết Nga tốt nghiệp đại học thanh nhạc
“Hoa hậu đi hát” Tuyết Nga tốt nghiệp đại học thanh nhạc
Kinhtedothi - Từng được nhiều khán giả gọi bằng cái tên “hoa hậu đi hát”, Tuyết Nga đã vừa tốt nghiệp đại học thanh nhạc như để chứng minh cô là một ca sĩ chuyên nghiệp chứ không phải kiểu người đẹp lấn sân ca hát như là một trào lưu trong giới chân dài.
28 năm chờ ngày 'Sông Lam gọi Núi Hồng'
28 năm chờ ngày "Sông Lam gọi Núi Hồng"
Kinhtedothi-28 năm mới có cơ hội để chứng kiến trận derby của 2 đội bóng nằm bên 2 bờ Sông Lam. Nhưng quả thật với tình cảnh như hiện nay, người xứ Nghệ vừa mừng, vừa lo cho 2 đội bóng.
Nam Định- Quảng Ninh: Sóng ở đáy sông
Nam Định- Quảng Ninh: Sóng ở đáy sông
Kinhtedothi-Do điều lệ quy định bảo lưu điểm lượt đi, nên với cuộc đua trụ hạng không gì tốt hơn là “vật ngửa” những đội cạnh tranh trực tiếp ngay trên sân nhà. Đội bóng Nam Định đang nằm đúng thế đó khi tiếp Quảng Nam.
Ra mắt bản tiếng Việt “Báo cáo toàn cầu về Đổi mới sáng tạo trong báo chí 2020-2021”
Ra mắt bản tiếng Việt “Báo cáo toàn cầu về Đổi mới sáng tạo trong báo chí 2020-2021”
Kinhtedothi - Ngày 8/7, Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) chính thức ra mắt “Báo cáo toàn cầu về Đổi mới sáng tạo trong báo chí 2020 - 2021” bằng tiếng Việt - cuốn cẩm nang hữu ích dành cho các lãnh đạo, quản lý, các phóng viên, biên tập viên, cũng như những người làm truyền thông doanh nghiệp để thích ứng với môi trường báo chí đang thay đổi nhanh chóng.