Trang chủ / Văn hóa / Tin tức

Về đâu làng thuốc Đại Yên?

Trọng Tùng 13-09-2018 09:40
Kinhtedothi - Từng là làng thuốc Nam nức tiếng trong “Thập Tam Trại” (tên gọi chung của 13 làng nghề truyền thống ở phía Tây kinh thành Thăng Long xưa), thế nhưng nhịp sống đô thị đã và đang khiến nghề trồng cây thuốc Nam ở làng Đại Yên (nay thuộc phường Ngọc Hà, quận Ba Đình), đứng trước nguy cơ mai một.

Ông Hoàng Văn Thược bên cây hàn the. Ảnh: Trọng Tùng

Vườn thuốc Nam cuối cùng
Nằm yên bình trong một connngõ nhỏ thuộc phường Ngọc Hà, làng Đại Yên từ ngàn năm nay được biết đến như là vựa thuốc Nam trù phú cung cấp dược liệu cho không chỉ HàNội, mà toàn vùng Đồng bằng Bắc Bộ.
Nếu như nhiều năm trở về trước, đặt chân tới làng thuốc Nam Đại Yên, người ta có thể dễ dàng bắt gặp cảnh sắc thanh bình. Dạo quanh những con đường nhỏ, sẽ thấy thoang thoảng mùi thuốc Nam thơm, cay, vương vấn khắp làng, thì nay, ký ức đó đã không còn. Làng Đại Yên đến nay chỉ còn duy nhất một khu vườn thuốc Nam - “gia sản” của ông Hoàng Văn Thược, năm nay đã bước qua tuổi 86.

Sử làng Đại Yên có ghi, vào thời nhà Lý (thế kỉ XI), có một cô gái tên là Trần Ngọc Tường mới 9 tuổi, đã rất giỏi chữa bệnh bằng các loại lá cây thuốc Nam. Ông Hoàng Phú Cường - Thủ từ Đình Đại Yên cho biết, cứ đúng dịp 13 - 15 tháng Giêng âm lịch, làng Đại Yên lại tổ chức hội làng linh đình, tưởng nhớ công lao vĩ đại của thành hoàng làng Ngọc Hoa công chúa, thay cho lời nhắc nhớ thế hệ sau tiếp tục gìn giữ cái nghề truyền thống tôn quý mà cha ông để lại.
Tuổi cao khiến việc đi lại của ông Thược giờ đã rất khó khăn, nhưng những câu chuyện về ngôi làng thuốc Nam và cái nghiệp mà cả đời ông đeo đuổi, thì vẫn được ghi nhớ như in. Ngôi nhà cấp bốn là nơi ông và những người thân trong gia đình đã sống qua nhiều thế hệ. Trong khi các hộ gia đình xung quanh đều bán đất, xây nhà lầu, mua xe hơi, ông Thược vẫn giữ ngôi nhà cũ, đặc biệt là khu vườn rộng gần 1.000m2 với rất nhiều loại cây thuốc quý như: Đinh lăng, cối xay, khổ sâm, đơn tướng quân…
Ông Thược kể, ông sinh hạ được tất thảy 10 người con, dù cuộc sống không lấy gì làm khấm khá, nhưng vẫn quyết định giữ đất để trồng cây thuốc Nam vì không muốn bỏ cái nghiệp mà ông cha để lại. May mắn hơn khi tất thảy những người con đều ủng hộ quyết định của cha…
Theo lời kể của ông Thược, nghề thuốc Nam ở làng Đại Yên đã có từ khoảng 1.000 năm nay. Cho đến thế hệ của ông, nghề thuốc Nam vẫn rất thịnh ở làng. “Ngày còn bé, tôi thường theo cha mẹ mang lá thuốc đi bán khắp các chợ. Đến trưa lại đổi gạo, mắm, muối mang về. Người dân làng Đại Yên không chỉ sống khỏe nhờ nghề bốc thuốc Nam, mà nhờ biệt tài trị bệnh từ cây dược liệu, còn được cư dân khắp nơi coi trọng, tìm đến…” - ông Thược trầm ngâm.
Nhưng thời gian thay đổi, con người cũng đổi thay. Giờ đây, ngôi làng đã không còn như trước nữa. Đô thị hóa đã khiến Đại Yên như khoác lên mình một tấm áo mới, hiện đại và phồn hoa hơn, nhưng cũng không khỏi khiến những người thuộc thế hệ của ông Thược day dứt tiếc nuối cho một làng nghề vang danh một thời.

Lay lắt giữ nghề
Không chỉ giảm về quy mô diện tích khi đến nay chỉ còn duy nhất một khu vườn thuốc Nam của gia đình ông Thược, mà giờ đây, dân làng Đại Yên cũng không còn trông vào nghề thuốc Nam như là cái nghiệp ổn định về lâu dài. Ở làng bây giờ, số lượng người còn gắn bó với nghề chỉ đếm trên đầu ngón tay.
Bà Hoàng Thị Nhung năm nay đã 83 tuổi kể lại: Vào giai đoạn cực thịnh của nghề (những năm 1960 - 2010), ở làng Đại Yên, dù là gái hay trai, từ nhỏ đã được làm quen, rồi lớn lên chừng 15 tuổi là có thể tự tay cắt lá, bốc thuốc. Lá thuốc không chỉ được bán tại cổng làng, mà còn được người dân gồng gánh đi bán tại nhiều khu chợ ở đất kinh kỳ xưa như: Ngọc Hà, Nghĩa Tân, Hữu Tiệp, Hàng Da, Đồng Xuân…
“Nghề hái thuốc thoáng nghe có vẻ tao nhã an nhàn, nhưng thực tế lại rất vất vả, tỉ mẩn, dày công. Chưa nói tới những cây thuốc quý khó trồng, việc sáng sớm phải lên rừng, xuống núi thu thập cây thuốc, chiều tối lại gánh hàng thuốc đi chợ bán, bận rộn quanh năm suốt tháng.
Vậy nhưng những đồng tiền kiếm được lại chẳng đáng là bao. Thêm vào đó là sự phát triển phổ biến của các loại thuốc Tây đa dạng, tiện lợi đã làm cho cái nghề trồng thuốc Nam truyền thống của làng dần dà mất đi vị thế…” - bà Nhung đưa ra cái lý cho sự mai một của làng nghề.
Nếu như nhiều năm về trước, cổng làng Đại Yên vẫn là nơi tụ họp, buôn bán lá thuốc Nam khá sầm uất, thì nay, hình ảnh đó không còn nữa. Dù vào một số buổi chiều trong tuần, hoạt động buôn bán lá thuốc tại cổng làng Đại Yên vẫn diễn ra, nhưng chỉ còn lác đác vài ba người, bóng người mua cũng ngày một thưa dần.
Từ khi lên 10 tuổi đã theo chân bố mẹ đi bán lá thuốc ở chợ Hôm, bà Nguyễn Hồng Phú, năm nay đã ngoài 81 tuổi, vẫn còn nặng lòng với nghề thuốc Nam ở Đại Yên. Dù tuổi đã cao, chân đã mỏi, nhưng thi thoảng bà vẫn mang lá thuốc ra chợ Hữu Tiệp ngồi bán. Không hẳn là để kiếm tiền mưu sinh, bởi như bà chia sẻ: Tiền lương hưu đã đủ để bà trang trải cuộc sống hiện tại. Nhưng điều bà mong muốn nhất là đến chợ để được gặp lại các cụ bà từng một thuở gánh gồng lá thuốc Nam đi bán tại khắp kinh thành Thăng Long xưa, hàn huyên đôi ba câu chuyện cũ. Đó là thú vui tao nhã mà bất cứ ai chưa từng được kinh qua những tháng năm gắn bó với cây thuốc Nam ở làng Đại Yên khó có thể cảm nhận được…

Bà Phú bảo, hiện có một cô cháu đang theo học nghề đông y. Trong khi cụ Thược cũng cố gắng để truyền dạy tất cả những “bí kíp” của nghề thuốc Nam cho người con dâu. Hơn ai hết, họ đang nỗ lực, âm thầm giữ ngọn lửa nghề truyền thống của làng. Dẫu vậy, không ai có thể lạc quan khi nghĩ về tương lai của nghề thuốc Nam ở làng Đại Yên trước cơn lốc đô thị hóa. Một ngày không xa, khi những cây thuốc Nam không còn bén rễ nơi phồn hoa đô hội, làng Đại Yên nức danh một thời cũng sẽ đi vào dĩ vãng cùng những ký ức về “Thập Tam Trại”.

TAG: làng thuốc Đại Yên phường Ngọc Hà quận Ba Đình\r\n
 
Tin khác
TP Hồ Chí Minh chưa chính thức chiêu mộ Lee Nguyễn giá 1 triệu USD?
TP Hồ Chí Minh chưa chính thức chiêu mộ Lee Nguyễn giá 1 triệu USD?
Kinhtedothi - Theo Chủ tịch CLB TP Hồ Chí Minh Nguyễn Hữu Thắng, việc TP Hồ Chí Minh bỏ ra 1 triệu USD để chiêu mộ Lee Nguyễn chỉ là thông tin báo chí đưa, mọi thứ vẫn chỉ là đang nằm trên bàn đàm phán.
Các cựu danh thủ Văn Quyến, Quốc Vượng sẽ tái xuất sân cỏ
Các cựu danh thủ Văn Quyến, Quốc Vượng sẽ tái xuất sân cỏ
Kinhtedothi - ĐT nữ Việt Nam sẽ thi đấu giao hữu với các cựu danh thủ U23 Việt Nam tham dự SEA Games 2003 như: Văn Quyến, Quốc Vượng, Hồng Sơn...
“Thiên nga” Thu Huệ không ngừng bay cao
“Thiên nga” Thu Huệ không ngừng bay cao
Kinhtedothi - Lần đầu tiên, một diễn viên ballet Việt Nam dám đảm nhận hai vai (thiên nga đen và thiên nga trắng) trong vở “Hồ thiên nga” đã gây ngạc nhiên cho khán giả. Vì thế, Thu Huệ vừa được Forbes Việt Nam bình chọn trong Top 30 Under 30.
De Bruyne tỏa sáng giúp Man City giành trọn 3 điểm
De Bruyne tỏa sáng giúp Man City giành trọn 3 điểm
Kinhtedothi - Man City có màn trình diễn ấn tượng trước West Ham ở trận đấu tại sân nhà Etihad tại vòng 26 Premier League mùa này. Đây cũng là trận đấu đầu tiên của họ kể từ sau khi đội bóng này nhận án phạt của UEFA.
Hạ Tottenham, RB Leipzig đặt một chân vào tứ kết Champions League 2019/20
Hạ Tottenham, RB Leipzig đặt một chân vào tứ kết Champions League 2019/20
Kinhtedothi - Chơi nhỉnh hơn trong phần lớn thời gian, RB Leipzig xứng đáng có được bàn thắng duy nhất của Timo Werner trên chấm phạt đền, sau sai lầm ngớ ngẩn của Ben Davies.
Sinh tử tập 68: Chủ tịch Trần Nghĩa “bắt tay” với Mai Hồng Vũ
Sinh tử tập 68: Chủ tịch Trần Nghĩa “bắt tay” với Mai Hồng Vũ
Kinhtedothi - Chủ tịch Trần Nghĩa đã quyết định gạt doanh nghiệp Lâm Hồng ra khỏi “cuộc chơi” để giúp đỡ Mai Hồng Vũ.
[Video] Tiền đạo Nguyễn Văn Quyết mong muốn được thầy Park gọi lên tuyển?
[Video] Tiền đạo Nguyễn Văn Quyết mong muốn được thầy Park gọi lên tuyển?
Kinhtedothi - Chia sẻ với truyền thông trong buổi chiều 19/2, tiền đạo Nguyễn Văn Quyết của Hà Nội FC cho rằng, việc được gọi lên ĐTQG hay không vẫn phụ thuộc vào HLV trưởng Park Hang-seo.
Quang Hải mong muốn người hâm mộ không bận tâm vào đời sống riêng
Quang Hải mong muốn người hâm mộ không bận tâm vào đời sống riêng
Kinhtedothi - "Tôi muốn mọi người nhìn thấy Quang Hải trên sân bóng, tôi không muốn mọi người để ý quá nhiều đến đời sống riêng tư của mình" - Quang Hải chia sẻ trước truyền thông chiều 19/2.
Tiếp tục khai quật bãi cọc tại xã Lại Xuân, Thủy Nguyên, Hải Phòng
Tiếp tục khai quật bãi cọc tại xã Lại Xuân, Thủy Nguyên, Hải Phòng
Kinhtedothi - UBND TP Hải Phòng vừa ban hành Quyết định khai quật khảo cổ khẩn cấp đối với 13 cọc gỗ phát hiện tại xã Lại Xuân, huyện Thủy Nguyên.
Hà Nội FC cầm chân Viettel trong ngày Quang Hải gặp chấn thương
Hà Nội FC cầm chân Viettel trong ngày Quang Hải gặp chấn thương
Kinhtedothi - Ở trận đấu giao hữu giữa Hà Nội FC và Viettel diễn ra vào chiều 19/2, 2 đội đã cầm chân nhau với tỉ số hòa 1-1.
Chủ tịch Hà Nội FC: TP Hồ Chí Minh và Hà Nội FC sẽ giải cơn 'đói' bóng đá cho người hâm mộ
Chủ tịch Hà Nội FC: TP Hồ Chí Minh và Hà Nội FC sẽ giải cơn "đói" bóng đá cho người hâm mộ
Kinhtedothi - Theo tân Chủ tịch CLB Hà Nội Đỗ Vinh Quang, hy vọng ở mùa giải mới CLB TP Hồ Chí Minh và Hà Nội FC sẽ cống hiến cho các khán giả một trận đấu đẹp mắt sau quãng thời gian “đói” bóng đá.