Trang chủ / Kinh tế / Thị trường

Xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc: Muốn bền vững phải thay đổi

Ánh Ngọc (thực hiện) 24-08-2019 08:44
Kinhtedothi - Nguyên nhân khiến xuất khẩu hàng hóa nói chung và xuất khẩu nông sản nói riêng sang thị trường Trung Quốc giảm mạnh là do ảnh hưởng từ xung đột thương mại Mỹ - Trung.

Chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu
Trao đổi với Kinh tế & Đô thị, chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu cho rằng, việc Việt Nam cần làm trong bối cảnh hiện tại là phải khẩn trương thay đổi cách nhìn nhận và tiếp cận thị trường Trung Quốc để xuất khẩu bền vững, giảm thiểu rủi ro.

Hệ lụy tất yếu của xung đột thương mại Mỹ - Trung

Trung Quốc vốn là thị trường xuất khẩu nông sản lớn nhất từ trước đến nay của Việt Nam. Tuy nhiên, từ đầu năm 2019, lượng nông sản xuất khẩu sang thị trường này đang sụt giảm mạnh. Vậy đâu là nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, thưa ông?

- Có 2 nguyên nhân chính. Thứ nhất, trong cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung, Trung Quốc giảm lượng xuất khẩu sang Mỹ do Mỹ áp thuế 300 tỷ USD lên hàng hóa của nước này. Với bối cảnh hiện tại đang dư thừa sản phẩm nông nghiệp, Trung Quốc không có nhu cầu nhập khẩu nông sản Việt Nam nhiều như trước đây, dẫn đến việc giảm lượng xuất khẩu nông sản của ta sang thị trường này.

 Kiểm tra hàng nông sản trước khi xuất khẩu sang Trung Quốc tại cửa khẩu Lào Cai. Ảnh: Lam Thanh

Thứ hai, do tỷ giá của đồng Nhân dân tệ xuống thấp so với đồng USD, trong khi giá trị của đồng Việt Nam so với USD thì giữ ở mức ổn định. Đồng nghĩa với đồng Nhân dân tệ đang giảm giá trị so với đồng Việt Nam, điều này khiến hàng nông sản Việt Nam xuất sang Trung Quốc đắt đỏ hơn dẫn đến giảm lượng xuất khẩu nông sản của nước ta sang thị trường này.

Từ tháng 6/2019, Trung Quốc đã chính thức thay đổi chính sách nhập khẩu đối với nông sản Việt Nam, đó là chuyển từ nhập khẩu tiểu ngạch sang nhập khẩu chính ngạch. Kèm theo đó, siết chặt biện pháp quản lý chất lượng, truy xuất ngồn gốc đối với nông sản Việt. Ông đánh giá như thế nào về mức độ ảnh hưởng của chính sách này đối với các mặt hàng nông sản Việt Nam?

- Theo tôi tất cả các mặt hàng nông sản của nước ta đều chịu ảnh hưởng. Chính sách của Trung Quốc là đang siết chặt nhập khẩu các mặt hàng nông sản của ta và những biện pháp họ đưa ra mang tính kỹ thuật đó là những yêu cầu về vệ sinh ATTP, chất lượng… buộc hàng hóa nhập khẩu phải đáp ứng với những tiêu chí này.

Có nghĩa là Trung Quốc đang dùng rào cản về kỹ thuật để giảm lượng nhập khẩu nông sản từ Việt Nam; đồng thời, chuyển từ tiểu ngạch sang chính ngạch để họ dễ kiểm soát hơn. Việc làm này thể hiện rõ ràng mục đích Trung Quốc muốn giảm lượng nhập khẩu nông sản từ Việt Nam.

Nhiều ý kiến cho rằng, việc thay đổi chính sách nhập khẩu là một trong những động thái Trung Quốc muốn làm khó cho nông sản Việt Nam. Quan điểm của ông về vấn đề này như thế nào?

- Tôi nghĩ động thái này xuất phát từ mục đích Trung Quốc muốn hàng nội địa của họ được sử dụng nhiều hơn bởi họ đang gặp vấn đề về xuất khẩu. Hay có thể nói là họ đang dư cung đối với nhiều mặt hàng nên bắt buộc phải dùng mức tiêu thụ nội địa để tiêu thụ sản lượng hàng hóa dư. Vì vậy, họ giới hạn đối với hàng nhập khẩu từ Việt Nam để thực hiện mục đích nêu trên là điều dễ hiểu.

Vấn đề đáng lưu tâm là việc Trung Quốc nâng yêu cầu về chất lượng, vệ sinh ATTP, truy xuất nguồn gốc… giúp cho họ nhập khẩu các mặt hàng chất lượng tốt hơn và đúng với thông lệ quốc tế. Việc Trung Quốc kiểm soát chặt chẽ đối với hàng nông sản nhập khẩu từ Việt Nam mặc dù là biện pháp mang tính đối phó tình thế nhưng cũng mang lại lợi ích lâu dài cho quốc gia này.

Xem xét giảm giá VND

Theo ông, liệu các biện pháp giới hạn nhập khẩu hàng Việt Nam vào Trung Quốc có được nới lỏng trong thời gian tới?

- Cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung càng ngày càng leo thang mặc dù trước truyền thông quốc tế cả hai bên đều đưa ra nhiều tín hiệu tích cực nhưng thực chất quan hệ đôi bên càng ngày càng đi vào bế tắc. Thực tế cho thấy, Trung Quốc đang gặp khó khăn trong vấn đề phát triển kinh tế, việc đối đầu với Mỹ là rất bất lợi với Trung Quốc nên điều họ có thể làm trong giai đoạn này là đẩy mạnh tiêu thụ hàng hóa trong nước và hạn chế nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam. Câu chuyện này không chỉ xảy ra trong năm nay mà sẽ kéo dài hết năm 2020.

 Hàng nông sản chờ xuất sang Trung Quốc tại cửa khẩu Tân Thanh, Lạng Sơn. Ảnh: Lam Thanh

Tuy nhiên, sau cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ, nếu ông Donald Trump tái đắc cử thì tình hình có thể thay đổi. Hoặc nếu ông Donald Trump thất cử, đảng Dân chủ lên ngôi thì vấn đề hòa giải giữa Mỹ và Trung Quốc sẽ dễ xảy ra hơn, từ đó, các biện pháp hạn chế xuất khẩu hàng Việt Nam của Trung Quốc có thể được nới lỏng.

Theo nhận định của ông thì diễn biến của cuộc chiến thương mại Mỹ - Trung đang ngày càng phức tạp và vượt quá dự báo của các cơ quan chức năng. Vậy, có giải pháp nào để ứng phó trước tình hình này?

- Nếu muốn tiếp tục duy trì xuất khẩu sang Trung Quốc thì hàng nông sản của chúng ta phải đáp ứng yêu cầu về vệ sinh y tế, chất lượng, nguồn gốc xuất xứ… Bên cạnh đó, chúng ta phải tìm kiếm, khai thác các thị trường khác như: Đông Nam Á, châu Phi, châu Mỹ nhằm phân bổ rủi ro cũng như bù trừ việc mất thị phần tại Trung Quốc.

Đối với nông dân, DN Việt cần phải hiểu đối tác nước ngoài họ cần những gì để đáp ứng cho chuẩn. Về phía Chính phủ, nên nghiên cứu, xem xét để cho Đồng Việt Nam (VND) giảm giá trong biên độ phù hợp, nếu VND cứ giữ đúng giá như hiện tại thì gây bất lợi cho xuất khẩu vì hàng hóa Việt Nam bán sang Trung Quốc sẽ đắt đỏ hơn. Theo tôi, việc giảm giá VND ở mức độ cả năm khoảng 3% là phù hợp.

Thay đổi để thích ứng thị trường

Ông có khuyến nghị nào dành cho nông dân và DN Việt giúp họ vượt rào cản, tiếp tục duy trì xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc?

- Trước hết, các bộ, ngành liên quan đến xuất khẩu cần phải nắm rõ được tình hình hiện tại và yêu cầu của các nước nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam, đặc biệt là Trung Quốc với những rào cản họ đang giăng ra. Để vượt qua được những rào cản này, cả người nông dân và DN cần phải nắm bắt để đáp ứng yêu cầu thị trường, đồng thời nỗ lực nhiều hơn trong việc nâng cao chất lượng hàng hóa cũng như xây dựng thương hiệu sản phẩm.

Đối với nông sản xuất khẩu đều phải đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Hiện, hàng Việt Nam đã thâm nhập đươc một số thị trường trên thế giới, song còn rất nhiều thị trường đang ngăn chặn hàng nông sản của Việt Nam vì lý do chất lượng, vệ sinh ATTP… chưa đạt tiêu chuẩn nên bắt buộc nông dân, DN phải hiểu và đáp ứng các tiêu chuẩn này một cách toàn vẹn hơn.

Phải chăng, thách thức siết chặt chính sách nhập khẩu nông sản của Trung Quốc cũng là cơ hội để Việt Nam thay đổi tư duy và hành động trong xuất khẩu hàng hóa ra thế giới?

- Chính xác! Việt Nam là nước xuất khẩu gạo, cà phê, hồ tiêu, chè rất lớn trên thế giới, song thương hiệu “Made in Vietnam” trên thị trường nông sản thế giới vẫn chưa phổ biến. Hay nói cách khác, xuất khẩu của Việt Nam tốt về số lượng nhưng chưa đạt yêu cầu về chất lượng. Do đó, chúng ra cần phải nâng cao chất lượng đối với hàng nông sản xuất khẩu, không những đáp ứng thị trường Trung Quốc mà còn đáp ứng các thị trường khác, đặc biệt là các thị trường mà nước ta ký hiệp định thương mại tự do là CPTPP và EVFTA.

Với những yêu cầu thương mại cấp cao hơn, chắc chắn chất lượng hàng hóa Việt Nam phải được thay đổi cho phù hợp với yêu cầu của thế giới.

Mặt khác, trong bối cảnh Trung Quốc buộc chúng ta phải nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu nông sản không chỉ đáp ứng được yêu cầu nhập khẩu của Trung Quốc mà còn giúp cho Việt Nam cải tiến được chất lượng hàng nông sản xuất khẩu ra thế giới, để thế giới biết nhiều hơn đến những sản phẩm mang thương hiệu “Made in Vietnam”.

Xin cảm ơn ông!

"Gia nhập sân chơi CPTPP, hàng hóa nước ngoài đổ bộ vào Việt Nam sẽ ngày càng gia tăng, nhất là hàng giá rẻ từ Trung Quốc. Điều này buộc Việt Nam phải tăng cường tiêu thụ nội địa bằng các biện pháp nâng sức mua của người tiêu dùng.

Cùng với đó, nâng chất lượng của hàng nội địa nhằm nâng cao sức cạnh tranh đối với hàng nhập khẩu. Việc hàng hóa của Trung Quốc và khối các nước thuộc Hiệp định CPTPP tràn vào Việt Nam sẽ đẩy một số DN nội địa vào cảnh dần mất thị phần. Đây là rủi ro lớn đối với thị trường Việt Nam. Do đó, Chính phủ cần tính toán đến các DN nhập khẩu và luôn theo sát diễn biến thị trường thế giới để có kế hoạch ứng phó phù hợp." - Chuyên gia kinh tế Nguyễn Trí Hiếu

TAG: Việt Nam thị trường Trung Quốc xuất khẩu thương mại nông sản
 
Tin khác
Làm mộc thời 4.0
Làm mộc thời 4.0
Kinhtedothi - Nhờ đẩy mạnh ứng dụng thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 vào sản xuất, người thợ làng nghề mộc Đại Nghiệp, xã Tân Dân, huyện Phú Xuyên đã bớt vất vả mà hiệu quả công việc lại cao hơn.
Xuất khẩu nông sản Việt Nam – Nhật Bản: Tiềm năng rộng mở
Xuất khẩu nông sản Việt Nam – Nhật Bản: Tiềm năng rộng mở
Kinhtedothi - Nhật Bản hiện là thị trường xuất khẩu nông sản lớn thứ 3 của Việt Nam (sau Mỹ và Trung Quốc). Trong bối cảnh Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) có hiệu lực, tiềm năng hợp tác thương mại nông sản giữa hai nước rất rộng mở.
Gỡ vướng để nâng tỷ lệ người dân nông thôn dùng nước sạch
Gỡ vướng để nâng tỷ lệ người dân nông thôn dùng nước sạch
Kinhtedothi - Theo thống kê, hiện nay, tại khu vực ngoại thành, tỷ lệ người dân sử dụng nước sạch chiếm hơn 57% (tương đương 2,344 triệu người) và hệ thống mạng cấp nước đã đủ khả năng cấp nước cho 60% hộ dân khu vực nông thôn. Tuy nhiên, theo đánh giá của các đơn vị chức năng, tỷ lệ trên vẫn chưa đạt được như kỳ vọng.
Diện mạo mới của giao thông ngoại thành Hà Nội
Diện mạo mới của giao thông ngoại thành Hà Nội
Kinhtedothi - Hệ thống giao thông nông thôn (GTNT) của Hà Nội đã được TP tập trung đầu tư, nâng cấp suốt 10 năm qua. Đến nay, những đổi thay mạnh mẽ của mạng lưới huyết mạch này đã góp phần rất tích cực trong việc kéo gần khoảng cách cả về địa lý lẫn kinh tế - xã hội giữa đô thị và nông thôn của Thủ đô.
Tái cơ cấu ngành chăn nuôi để ổn định nguồn cung thực phẩm
Tái cơ cấu ngành chăn nuôi để ổn định nguồn cung thực phẩm
Kinhtedothi - “Mặc dù thiếu hụt một lượng lớn thịt lợn do DTLCP và nhu cầu tiêu dùng tăng cao vào dịp cuối năm, song, với việc chủ động tái cơ cấu thúc đẩy chăn nuôi gia súc, gia cầm... nên nguồn cung thực phẩm từ nay đến cuối năm không lo thiếu”. Đây là khẳng định của Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Phùng Đức Tiến trong cuộc trao đổi với phóng viên Kinh tế & Đô thị.
Hậu dịch tả lợn châu Phi: Liệu có khan hiếm thịt lợn?
Hậu dịch tả lợn châu Phi: Liệu có khan hiếm thịt lợn?
Kinhtedothi - Sau dịch tả lợn châu Phi (DTLCP), để tránh rơi vào cuộc khủng hoảng thịt lợn như thị trường Trung Quốc, ngành chăn nuôi Việt Nam đã và đang ráo riết triển khai các giải pháp nhằm ổn định chăn nuôi, cân đối cung cầu thị trường.
Chủ động trước quyết định giảm lãi suất của Fed
Chủ động trước quyết định giảm lãi suất của Fed
Kinhtedothi - Trong gần 2 tháng qua, Cục Dự trữ liên bang Mỹ (FED) đã 2 lần cắt giảm lãi suất. Dù đã được dự báo từ trước song về lâu dài cơ quan quản lý cần có phản ứng linh hoạt, kịp thời, cũng như có chính sách tiền tệ và thương mại phù hợp, giúp nền kinh tế và thị trường tài chính – tiền tệ Việt Nam phát triển ổn định.
Sự kiện kinh tế tuần: Việt Nam lọt top 10 nền kinh tế tốt nhất để đầu tư
Sự kiện kinh tế tuần: Việt Nam lọt top 10 nền kinh tế tốt nhất để đầu tư
Kinhtedothi - Việt Nam lọt top 10 nền kinh tế tốt nhất để đầu tư; Thủ tướng khẳng định lấy doanh nghiệp làm trung tâm, động lực phát triển; Asanzo báo lỗ hơn 1.000 tỷ đồng; Giá xăng dầu giảm nhẹ... là nội dung chú ý tuần qua.
Bình Thuận đón dòng vốn đầu tư kỷ lục
Bình Thuận đón dòng vốn đầu tư kỷ lục
Kinhtedothi - Tỉnh Bình Thuận đã trao Quyết định chủ trương đầu tư cho 10 dự án, với tổng vốn đầu tư khoảng 23 nghìn tỷ đồng, và ký thỏa thuận ghi nhớ đăng ký đầu tư cho 14 dự án với tổng vốn đầu tư đăng ký 19 tỷ USD và 30.696 tỷ đồng trên nhiều lĩnh vực.
[Infographic] 10 kết quả nổi bật trong xây dựng nông thôn mới ở Hà Nội 10 năm qua
[Infographic] 10 kết quả nổi bật trong xây dựng nông thôn mới ở Hà Nội 10 năm qua
Kinhtedothi - Trong những năm qua, Hà Nội luôn giữ vững là "lá cờ đầu" của cả nước về thực hiện chương trình xây dựng nông thôn mới. Khu vực nông thôn đã có sự thay đổi sâu sắc, cơ bản và toàn diện về kinh tế, xã hội, chất lượng cuộc sống và môi trường, góp phần rất lớn vào sự phát triển chung của TP.
Xoài cát Hòa Lộc sẽ được xuất khẩu sang Hàn Quốc
Xoài cát Hòa Lộc sẽ được xuất khẩu sang Hàn Quốc
Kinhtedothi - UBND huyện Cái Bè, tỉnh Tiền Giang vừa ký kết hợp tác chiến lược về quy hoạch, phát triển và xuất khẩu xoài cát Hòa Lộc với Công ty LDL Corporation và Hyundai Agro (Hàn Quốc).