Trang chủ / Văn hóa / Tin tức

Phim đoạt giải bị cấm phổ biến tại Việt Nam: Thiếu tiêu chí đánh giá

Minh An 21-07-2021 14:19
Kinhtedothi – Thời gian qua, nhiều bộ phim Việt Nam tham gia liên hoan phim (LHP) ở nước ngoài đạt giải cao nhưng chưa có giấy phép phổ biến. Sau đó, trong giới điện ảnh đã có nhiều ý kiến trái chiều giữa cơ quan quản lý và tổ chức, cá nhân làm phim. Phóng viên Kinh tế & Đô thị đã có cuộc phỏng vấn đạo diễn Phan Đăng Di (tác giả của phim “Bi, đừng sợ” từng đạt nhiều giải tại LHP quốc tế) để có góc nhìn đa chiều về vấn đề này.
Cần đối thoại trực tiếp

Gần đây nhiều bộ phim của Việt Nam tham gia LHP quốc tế nhưng không có giấy phép phổ biến hoặc bị cấm chiếu ở Việt Nam. Theo ông, nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng này?

- Thực ra hầu hết các phim Việt Nam dự các LHP quốc tế đều có giấy phép, dù để có được giấy phép đó, nhiều phim cũng bị cắt gọt không ít. Một số phim không qua được kiểm duyệt, và bị cấm.

Dù là nguyên nhân gì thì việc cấm một bộ phim là điều rất đáng tiếc. Nhất là cùng bộ phim đó ở Việt Nam thì bị cấm nhưng lại được đón nhận một cách bình thường, thậm chí với thái độ trân trọng và nể phục ở những nơi khác. Mà những nơi khác này tuyệt đối không phải là những nơi kém hiểu biết, kém văn minh hơn ta, đó là những nơi mà xã hội và dân trí cao, thậm chí họ chính là đại diện cho những giá trị được toàn nhân loại thừa nhận và giới làm phim trên toàn thế giới đều muốn được góp mặt. Cơ quan quản lý cũng cần phải xem xét lại các quy định trong Luật Điện ảnh có còn phù hợp với thời đại, các quy định về kiểm duyệt có đang thực sự giúp cho nền điện ảnh Việt nam phát triển bình thường, đủ sức cạnh tranh, cũng như có thể hội nhập với thế giới hay đang kéo lùi và ngăn trở nó.
 Đạo diễn Phan Đăng Di. Ảnh: FBNV.

Việc có phim tham dự tại các LHP lớn như Cannes, Berlin, Venice, Locarno… là cách duy nhất để mọi nền điện ảnh, đặc biệt là những nền điện ảnh nhỏ như Việt Nam có được tiếng nói ở tầm quốc tế. Nếu không làm được điều đó, chúng ta sẽ trở thành một nền điện ảnh vô danh với thế giới bên ngoài, không có đóng góp nào vào những giá trị chung của thế giới và đó chắc chắn là một thất bại rất lớn.

Thưa ông, vì sao các bộ phim đạt giải đều không nộp đến đơn vị quản lý, hay “vượt rào” đến các LHP trên thế giới?

Như tôi đã nói ở trên, hầu hết các phim Việt Nam trước khi đến các LHP trên thế giới đều được gửi lên Hội đồng duyệt phim Quốc gia. Trường hợp phim “Vị” được chiếu ra mắt ở LHP Berlin trước khi gửi duyệt ở Việt Nam không phải phổ biến. Một trong những lý do theo tôi biết là phim này có sự hợp tác sản xuất đa quốc gia, trong đó hãng sản xuất của Việt Nam chỉ là bên giúp tổ chức việc quay, họ không có tiếng nói quyết định trong việc gửi phim đi đâu. Một lý do nữa phải nói thẳng ra là chính cách đánh giá tác phẩm của các cơ quan quản lý ở Việt Nam đang rất chênh với quan điểm được thừa nhận rộng rãi trên thế giới nên trong nhiều trường hợp, những yêu cầu cắt gọt chỉnh sửa sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến giá trị nghệ thuật cũng như tính toàn vẹn của bộ phim và khiến chúng mất đi sức mạnh cần có của một tác phẩm nghệ thuật đúng nghĩa.
 Hình ảnh trong bộ phim ''Vị''.

Tôi có cảm giác việc kiểm duyệt của chúng ta vẫn đang buộc nghệ sĩ “gọt chân cho vừa giày”. Ông có suy nghĩ như vậy?

Cũng phải nhìn thấy một sự thật nữa là cơ quan quản lý đang thiếu một bộ tiêu chí rõ ràng về kiểm duyệt phim nên nhiều khi chính Hội đồng duyệt cũng bất nhất trong việc ra quyết định. Ví dụ phim “Ròm” ban đầu suýt bị cấm chiếu vì những nhận xét nặng nề từ một số thành viên Hội đồng duyệt như: Vẽ ra một hiện thực đen tối, ám chỉ một cuộc sống ngột ngạt không lối thoát… Về sau khi nhiều ý kiến phản đối việc cấm phim này, Cục trưởng mới của Cục điện ảnh và Hội đồng duyệt đã xem xét lại bộ phim và quyết định cấp giấy phép cho “Ròm” được ra rạp binh thường. Sự đón nhận nồng nhiệt của khán giả với “Ròm” sau đó cho thấy những quy chụp trước đó là vô căn cứ.

Đạo diễn Nguyễn Hoàng Điệp, một thành viên trong Hội đồng duyệt phim Quốc gia nhiệm kỳ này đã công khai kêu gọi một cơ chế đối thoại giữa người làm phim và Hội đồng trước khi ra quyết định cấm và đề nghị trao quyền cho đạo diễn sửa phim cho đúng quy định của Luật để được cấp giấy phép.
Kìm hãm sự phát triển

Thưa ông, có phải các phim của Việt Nam tham đạt giải tại các LHP quốc tế đều khai thác góc khuất trong đời sống?

Ở những LHP quan trọng nhất thế giới như tôi nhắc ở trên, tự do sáng tạo là điều không phải bàn cãi. Tự do đó trước hết xác lập cái quyền để nghệ sĩ đẩy đến cùng những tìm tòi, khám phá về mặt nghệ thuật hay thức nhận về thế giới thông qua mọi hình thức biểu đạt từ thông thường đến gây sốc, thậm chí tranh cãi nẩy lửa. Sẽ rất bình thường nếu đại diện cho nước Nhật giàu có và phát triển nhất thế giới trong các bộ phim trình chiếu ở Cannes luôn là hình ảnh của những con người bên lề xã hội, vui vẻ với việc ăn cắp vặt để sống. Những người phụ nữ vô trách nhiệm bỏ rơi đám con vị thành niên ở nhà đến mức chúng phải chết đói, những gã chồng ghen tuông chém chết vợ và tình địch ngay trên giường trong các phim được Cành cọ vàng của Kore Eda hay Shohei Imamura.

Chúng ta cũng có thể nhắc đến các phim Đông Nam Á từng gây tiếng vang tại Cannes như “Kinatay” (Thảm Sát) ra mắt năm 2009 – Giải đạo diễn Xuất sắc nhất của nhà làm phim người Phillippines Brillante Mendozas. Phim này kể về một đêm kinh hoàng của một thanh niên trẻ vừa cưới vợ tình cờ được một băng giết người thuê đi dọn xác một phụ nữ làm điếm thiếu nợ. Thanh niên này từ chỗ muốn trốn chạy dần dần thích nghi với tội các kinh hoàng đang diễn ra. Cậu chứng kiến toàn bộ quá trình bọn tội phạm hành hạ, tra tấn, chặt xác người phụ nữ đáng thương kia thành từng khúc, sau đó giúp thu dọn hiện trường rồi chờ sáng hôm sau để nhận cho được tiền công mới ra về.

Cũng tại LHP Cannes năm 2010, Apichatpong, đạo diễn người Thái Lan dành được Cành cọ vàng với phim “Uncle Boonmee who can recall his past lives” (tạm dịch “Bác Boonmee người nhớ lại tiền kiếp”). Phim này không có những yếu tố bạo lực gây shock như Kinatay nhưng có một trường đoạn miêu tả một cô công chúa già nua xấu xí làm tình với những con cá trê…

Nếu áp dụng những viện dẫn quen thuộc về “thuần phong mỹ tục”, “không được quá bạo lực, ẩn ức cá nhân, làm xấu hình ảnh đất nước…” như cách mà một số thành viên trong Hôị đồng duyệt chúng ta thường xuyên đưa ra để yêu cầu sửa chữa hay cấm các phim ở Việt Nam thì tôi dám chắc cả “Kinatay” hay “Uncle Boonmee who can recall his past lives” đều không cách gì được duyệt để đi LHP quốc tế hay chiếu trong nước. Rất may cho hai nghệ sĩ này là các hội đồng duyệt của đất nước họ có cách nhìn cởi mở và cập nhật hơn nên phim của họ có thể tự do đi xa và khiến cả thế giới biết đến.

Cần phải nhìn nhận rằng dù phát triển đến mức nào, xã hội loại người và đời sống cá nhân đều luôn tồn tại những mặt trái, những bất ổn; rằng mọi lo âu, day dứt hoài nghi là điều cần có ở những con người trưởng thành, những dân tộc trưởng thành. Hình ảnh nước Nhật không xấu đi khi các bộ phim Nhật được chiếu tại các LHP quốc tế luôn phơi bày những góc tối của xã hội. Bởi vì chỉ có cách đối diện trung thực các vấn đề của con người, của xã hội một cách không e dè, né tránh thì điện ảnh hay nghệ thuật mới thực thi được trách nhiệm xã hội quan trọng nhất của nó trong việc chỉ ra bất ổn, cảnh báo sự tha hoá, mở rộng những suy tư, gợi mở những giải pháp và khuyến khích sự thấu hiểu.

Nếu cơ quan chức năng tăng cường kiểm duyệt thì theo ông sẽ tác động thế nào đến người làm phim?

Tăng cường kiểm duyệt một cách duy ý chí, bất chấp quy luật phát triển và thực tế đang diễn ra sẽ khiến: Nền điện ảnh của chúng ta phát triển què quặt, không thể hoà nhập với dòng chảy chung của thế giới văn minh.

Tạo ra một tiêu chuẩn kép kìm hãm sự phát triển lành mạnh, triệt tiêu khả năng cạnh tranh của nền điện ảnh Việt Nam trong thời đại toàn cầu hoá (Phim Việt Nam chịu kiểm duyệt khắt khe hơn phải cạnh tranh với phim từ các nước có tiêu chí phân loại phim cởi mở, chủ yếu dựa trên nguyên tắc các phim làm ra đều được phát hành và chỉ áp các hạn chế về độ tuổi)

Đã đến lúc chúng ta phải nhìn ra một thực tế là nền điện ảnh Việt Nam gần như không có tiếng nói nào đáng kể ở phạm vi quốc tế mà một trong những nguyên nhân quan trọng là cách nhìn nhận đánh giá về tác phẩm điện ảnh, về công nhận, đãi ngộ tài năng, về định hướng phát triển lâu dài cho điện ảnh dân tộc trong thời đại mới từ phía các nhà quản lý đang hết bất cập và cần phải thay đổi triệt để.

Cũng phải nhìn nhận rằng những đạo diễn thế hệ Lê Bảo, Phạm Ngọc Lân, Trương Minh Quý, Trần Dũng Thanh Huy, Nguyễn Phương Anh… bước đầu đã góp mặt tại những LHP quan trọng của thế giới. Trong mười năm tới, cơ hội để Việt Nam bắt đầu được nhắc tên hoặc thắng giải tại đây, bên cạnh nỗ lực cá nhân của họ phần nào đó còn tuỳ thuộc vào cách mà các nhà quản lý điện ảnh chúng ta đối xử với họ ra sao. Nhưng dù thế nào, tôi có thể khẳng định tư duy cấm đoán là luôn là hạ sách và đi ngược lại phát triển.

Xin cảm ơn ông!

TAG: điện ảnh cấm phổ biến tiêu chí đánh giá
 
Tin khác
[Ảnh] Những thông điệp tiếp thêm sức mạnh phòng, chống dịch trên đường phố Thủ đô
[Ảnh] Những thông điệp tiếp thêm sức mạnh phòng, chống dịch trên đường phố Thủ đô
Kinhtedothi – Trên nhiều tuyến phố của Hà Nội xuất hiện những hình ảnh tuyên truyền về công tác phòng, chống dịch Covid-19 nhằm nâng cao ý thức của Nhân dân, tiếp thếp sức mạnh cho lực lượng phòng , chống dịch.
Nhiều ca khúc cổ động tinh thần chống dịch Covid-19
Nhiều ca khúc cổ động tinh thần chống dịch Covid-19
Kinhtedothi – Trước sự bùng phát của dịch bệnh Covid-19 trong thời gian qua, cả nước đang gồng mình để có thể đẩy lùi dịch bệnh một cách nhanh nhất. Nhiều nghệ sĩ cũng như các tập thể đã “tiếp sức” cho những người đang ở tuyến đầu bằng những những cổ động tinh thần khác nhau.
“Hương vị tình thân” tập 74: Nam dằn mặt người yêu Long
“Hương vị tình thân” tập 74: Nam dằn mặt người yêu Long
Kinhtedothi – Trong tập 74 (phần 2, tập 3) bộ phim “Hương vị tình thân”, khi bị người yêu của Long và bạn bè xúc phạm, Nam đã phản ứng mãnh liệt, tát vào mặt kẻ đã thiếu tôn trọng mình.
[Ảnh] Chi tiết 10 bài tập thể dục tại nhà giúp người dân thực hiện dễ dàng
[Ảnh] Chi tiết 10 bài tập thể dục tại nhà giúp người dân thực hiện dễ dàng
Kinhtedothi - Tập thể dục tại nhà đang trở thành một lựa chọn ngày càng phổ biến khi phải thực hiện giãn cách xã hội do dịch bệnh Covid-19. Nhưng không phải ai cũng tập đúng cách, dưới đây là 10 bài tập có thể tập tại nhà khi không được ra ngoài.
Báo Lao động và Xã hội ra mắt ấn phẩm ''Vì trẻ em''
Báo Lao động và Xã hội ra mắt ấn phẩm ''Vì trẻ em''
Kinhtedothi - Sau khi sáp nhập Tạp chí Gia đình và Trẻ em vào Báo Lao động và Xã hội (cơ quan ngôn luận của Bộ LĐ-TB&XH), Báo Lao động và Xã hội đã chính thức cho ra mắt ấn phẩm báo chí “Vì trẻ em”. Đồng thời Chuyên trang Vì trẻ em của báo điện tử Dân sinh cũng sẽ ra mắt tại địa chỉ: vitreem.baodansinh.vn nhân kỷ niệm 28 năm ngày thành lập Báo (25/8/2021).
Nghĩa cử đẹp của nghệ sĩ thời dịch
Nghĩa cử đẹp của nghệ sĩ thời dịch
Kinhtedothi - Nhằm lan toả những giá trị tốt đẹp đến cộng đồng các y bác sĩ, chiến sĩ nơi tuyến đầu chống dịch, nhiều nghệ sĩ đã thực hiện các hoạt động ý nghĩa nhằm cổ vũ tinh thần của lực lượng tuyến đầu chống dịch và người dân.
Dân cư mạng hài hước về giãn cách thời Covid-19
Dân cư mạng hài hước về giãn cách thời Covid-19
Kinhtedothi - Cộng đồng mạng đã có nhiều chia sẻ mang tính hài hước về cuộc sống trong thời gian giãn cách qua đó giúp mọi người nâng cao ý thức phòng, chống dịch bệnh.
Những bài tập thể dục cơ bản tại nhà trong thời gian giãn cách xã hội
Những bài tập thể dục cơ bản tại nhà trong thời gian giãn cách xã hội
Kinhtedothi - Tập thể dục tại nhà, luôn là câu nói đầu tiên khi bạn bắt đầu cách ly xã hội. Đặc biệt, tập thể dục tại nhà đang trở thành một lựa chọn ngày càng phổ biến cho những người muốn giữ dáng ( và sống lành mạnh). Sau đây báo Kinh tế & Đô thị xin được giới thiệu tới độc giả những bài tập thể dục tại nhà khi chỉ cần một không gian vừa đủ và 15p-30p thời gian rảnh, hoặc thời gian trước khi làm việc và sau khi làm việc tại nhà, của bác sỹ Phạm Văn Minh – người phụ trách về dinh dưỡng và chăm sóc sức khỏe cho các cầu thủ của U23 Việt Nam tổng hợp.
400 tác phẩm tranh tài trong cuộc thi thiết kế “Thế giới là một cuốn sách mở”
400 tác phẩm tranh tài trong cuộc thi thiết kế “Thế giới là một cuốn sách mở”
Kinhtedothi - Những tác phẩm văn học kinh điển như Hoàng tử bé, Peter Pan, Giết con chim nhại, Bắt trẻ đồng xanh… đã trở thành nguồn cảm hứng cho rất nhiều tác phẩm tham gia tranh tài trong một cuộc thi thiết kế “Thế giới là một cuốn sách mở”.
“Hương vị tình thân” tập 73: Long chứng kiến cảnh Nam bị đánh ghen
“Hương vị tình thân” tập 73: Long chứng kiến cảnh Nam bị đánh ghen
Kinhtedothi – Trong tập 73 (phần 2, tập 2) bộ phim “Hương vị tình thân”, Nam bị người phụ nữ lạ hiểu nhầm đánh ghen.
Xét tặng danh hiệu NSND, NSƯT lần thứ 10: Tăng lượng mong đừng giảm chất
Xét tặng danh hiệu NSND, NSƯT lần thứ 10: Tăng lượng mong đừng giảm chất
Kinhtedothi – Năm nay, quy định về xét thặng danh hiệu NSND, NSƯT có nhiều điểm mới, thuận lợi hơn nghệ sĩ. Bên cạnh các ý kiến ủng hộ, nhiều nghệ sĩ vẫn còn tâm tư, mong muốn việc xét tặng danh hiệu cần đúng người, công minh và cũng đừng để tình trạng xếp hàng đến lượt nhận danh hiệu.