Trang chủ / Đô thị / Giao thông

Quy hoạch mạng lưới đường sắt đến năm 2030: Bài toán huy động vốn

Nguyễn Quý 21-10-2021 16:05
Kinhtedothi - Theo bản Quy hoạch mạng lưới đường sắt vừa được Chính phủ phê duyệt, mạng lưới đường sắt quốc gia đến năm 2030 có tổng chiều dài 2.362km với tổng nguồn vốn đầu tư khoảng 240.000 tỷ đồng. Tổng số vốn trên sẽ được huy động từ nhiều nguồn khác nhau như nguồn vốn ngân sách nhà nước, vốn ngoài ngân sách và các nguồn vốn hợp pháp khác. Các chuyên gia cho rằng, để huy động đủ nguồn vốn này là bài toán không dễ dàng.
Mạng lưới đường sắt nước ta sau hàng trăm năm khai thác đã lạc hậu, xuống cập và rất cần được đầu tư, nâng cấp. (Ảnh: Huy Hoàng).
Cần 240.000 tỷ đồng để nâng cấp đường sắt
Phó Thủ tướng Lê Văn Thành vừa ký ban hành Quyết định số 1769/QĐ-TTg ngày 19/10/2021 phê duyệt Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Theo đó, đến năm 2030, quy hoạch 9 tuyến đường sắt mới, tổng chiều dài 2.362km.
Quyết định nêu rõ mục tiêu đến năm 2030 là cải tạo nâng cấp để khai thác có hiệu quả các tuyến đường sắt hiện có, kết nối thông suốt tuyến đường sắt liên vận quốc tế; hoàn thành công tác chuẩn bị đầu tư, thu xếp nguồn lực để khởi công một số tuyến đường sắt mới, trong đó ưu tiên tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các tuyến kết nối cảng biển cửa ngõ quốc tế, sân bay quốc tế, đường sắt đầu mối tại TPo lớn, nghiên cứu để triển khai tuyến đường sắt TP Hồ Chí Minh - Cần Thơ.
Mục tiêu hướng tới của quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 sẽ là đạt khối lượng vận chuyển hàng hóa 11,8 triệu tấn chiếm thị phần khoảng 0,27%; khối lượng vận chuyển hành khách đạt 460 triệu khách, chiếm thị phần khoảng 4,40%.
Đồng thời, mạng lưới đường sắt sẽ được nâng cấp, cải tạo bảo đảm an toàn chạy tàu 07 tuyến đường sắt hiện có; triển khai đầu tư hai đoạn ưu tiên của tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam (Hà Nội - Vinh, Nha Trang - TP Hồ Chí Minh); ưu tiên xây dựng một số tuyến đường sắt kết nối cảng biển cửa ngõ quốc tế đặc biệt khu vực Hải Phòng và Bà Rịa - Vũng Tàu; kết nối TP Hồ Chí Minh với Cần Thơ, kết nối quốc tế với Trung Quốc, Lào và Campuchia phù hợp với các hiệp định vận tải quốc tế và đồng bộ với tiến độ đầu tư của các nước trong khu vực.
Đặc biệt, tầm nhìn quy hoạch mạng lưới đường sắt đến năm 2050 là hoàn thành tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam; tiếp tục đầu tư hoàn thành các tuyến đường sắt mới tại khu đầu mối Hà Nội, khu đầu mối TP Hồ Chí Minh, đường sắt kết nối các cảng biển, khu công nghiệp, khu kinh tế, kết nối các tỉnh Tây Nguyên, đường sắt ven biển, đường sắt kết nối quốc tế. Duy trì, cải tạo, nâng cấp các tuyến đường sắt hiện có đáp ứng nhu cầu vận tải hành khách và hàng hóa.
Theo Quyết định số 1769/QĐ-TTg, bên cạnh 7 tuyến đường sắt hiện có với tổng chiều dài khoảng 2.440km thì mạng lưới đường sắt quốc gia đến năm 2030 quy hoạch 9 tuyến đường sắt mới, tổng chiều dài 2.362km. Mạng lưới đường sắt quốc gia đến năm 2050 được quy hoạch bao gồm 25 tuyến với chiều dài 6.354km. Tổng nhu cầu vốn đến năm 2030 khoảng 240.000 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước, vốn ngoài ngân sách và các nguồn vốn hợp pháp khác.
Quyết định số 1769/QĐ-TTg cũng nói rõ nguồn lực đầu tư để thực hiện quy hoạch mạng lưới đường sắt đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 sẽ là tiếp tục thu hút và sử dụng có hiệu quả nguồn vốn ODA, nguồn vốn vay ưu đãi của các nhà tài trợ quốc tế; sử dụng nguồn vốn đầu tư có trọng tâm, trọng điểm vào các công trình đường sắt có tính lan tỏa.
Đẩy mạnh xã hội hóa trong kinh doanh đường sắt, dịch vụ hỗ trợ vận tải; thu hút các thành phần kinh tế, kể cả các nhà đầu tư nước ngoài tham gia đầu tư phương tiện vận tải, các công trình hỗ trợ cho hoạt động vận tải (ke ga, kho, bãi hàng, phương tiện xếp dỡ...). Tạo lập môi trường cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng giữa các thành phần kinh tế tham gia kinh doanh đường sắt.
Một góc của ga Hà Nội (Ảnh: Việt Hùng).
Khó trông chờ vào nguồn vốn xã hội hóa
Trao đổi với phóng viên Kinh tế & Đô thị, TS Phan Lê Bình - chuyên gia giao thông khẳng định, trên lý thuyết khi nói đến việc huy động các nguồn vốn để đầu tư cho hạ tầng đường sắt thường đề cập đến nguồn vốn tư nhân qua hình thức huy động xã hội hóa nhưng trên thực tế, việc huy động được nguồn vốn này trong lĩnh vực đường sắt là rất khó, nếu không muốn nói là không thể.
“Nói đến nguồn vốn cho đường sắt thì Nhà nước phải đầu tư, ít ra là đầu tư về mặt hạ tầng còn phần vận hành giao cho tư nhân còn có thể làm được. Chứ đầu tư xây dựng hạ tầng đường sắt mà mong muốn tư nhân làm, chẳng có nước nào trên thế giới làm được cả” - TS Phan Lê Bình nói.
Lí giải cho vấn đề này, TS Phan Lê Bình cho biết, lí do thứ nhất khiến đường sắt khó huy động được vốn tư nhân do công tác thu hồi vốn trong lĩnh vực này hầu như không khả thi đối với tư nhân. Nguyên nhân thứ hai là liên quan đến những vấn đề về lợi ích xã hội của đường sắt. Đây là đặc thù riêng của lĩnh vực giao thông vận tải này. Đơn cử như đường sắt sẽ ít xả thải ra môi trường hơn đường bộ và có chỉ số an toàn cao hơn đường bộ. Đây là những lợi ích xã hội mà đường sắt mang lại nhưng lại không thể thu tiền từ những lợi ích này.
“Đường sắt là lĩnh vực đầu tư rất tốn kém đồng thời cũng mang lại nhiều lợi ích xã hội mà không thể nhìn thấy hay đong đếm bằng tiền được. Chính vì thế đầu tư vào đường sắt sẽ rất khó thu hồi vốn. Do đó, huy động vốn tư nhân vào đầu tư đường sắt là gần như không thể” - chuyên gia Phan Lê Bình phân tích.
Từ phân tích trên, TS Phan Lê Bình nhận định, nguồn vốn chủ yếu để đầu tư cho quy hoạch mạng lưới đường sắt đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 của nước ta vẫn phải dựa chủ yếu vào ngân sách Nhà nước.
“Kể cả có huy động được nguồn vốn ODA thì trên thực tế đây cũng là tiền của Nhà nước. Vốn vay ODA có lợi hơn là chúng ta sớm có được một số vốn lớn để đầu tư rồi sau đó sẽ dùng ngân sách Nhà nước để trả dần. Cho nên, đối với đầu tư hạ tầng đường sắt trước sau vẫn chỉ trông chờ vào ngân sách Nhà nước mà thôi” - TS Phan Lê Bình khẳng định.
Đồng quan điểm, TS Nguyễn Xuân Thủy - chuyên gia giao thông cũng cho rằng, đường sắt có nhược điểm là vốn đầu tư lớn và thu hồi vốn chậm. Do đó, việc huy động vốn đầu tư và triển khai các dự án đường sắt cần phải có cách làm riêng, phù hợp chứ không thể kỳ vọng sẽ triển khai nhanh như đường bộ.
Các chuyên gia cho rằng, cần phải có thời gian tích luỹ để mở rộng mạng lưới đường sắt đến các cảng biển, các khu công nghiệp để giảm chi phí logistic và giảm quỹ đất và giảm mất an toàn giao thông.

Trên thế giới nếu để nói có quốc gia nào có thể để tư nhân làm đường sắt thì chỉ có Nhật Bản. Đây là quốc gia ngành đường sắt có sự phát triển mạnh, lâu đời và hiện nay ngành đường sắt cũng đang được tư nhân hóa. Nhưng ngay cả Nhật Bản thì tuyến đường sắt quốc gia ban đầu cũng do nhà nước đầu tư, sau đó họ mới cổ phần hóa, tư nhân hóa.

Chuyên gia giao thông, TS Phan Lê Bình

TAG: đường sắt quy hoạch năm 2030 tầm nhìn 2050 240.000 tỷ đồng chuyên gia nguồn vốn.
 
Tin khác
Chuyên gia lý giải nhiều khu vực tại TP Nha Trang ngập sâu khi mưa lớn
Chuyên gia lý giải nhiều khu vực tại TP Nha Trang ngập sâu khi mưa lớn
Kinhtedothi - Những năm gần đây, mỗi khi Khánh Hòa xuất hiện mưa lớn thì nhiều khu vực tại các xã vùng ven TP Nha Trang nhanh chóng chìm trong biển nước. Nhiều khu dân cư ngập sâu trên 1m, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống người dân.
Chủ tịch UBND TP Cần Thơ chỉ đạo nghiêm túc kiểm điểm trách nhiệm về giải ngân đầu tư công
Chủ tịch UBND TP Cần Thơ chỉ đạo nghiêm túc kiểm điểm trách nhiệm về giải ngân đầu tư công
Kinhtedothi - Ngày 3/12, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ chỉ đạo các sở ngành, quận/huyện đẩy mạnh các biện pháp hiệu quả đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công năm 2021. Yêu cầu đưa kết quả giải ngân vốn đầu tư công vào nội dung đánh giá kết quả thực hiện hoàn thành nhiệm vụ cuối năm của cơ quan, đơn vị và người đứng đầu.
[Đường sắt đô thị - bộ khung định hình lại giao thông Hà Nội] Bài 2: Bài học rất đắt giá
[Đường sắt đô thị - bộ khung định hình lại giao thông Hà Nội] Bài 2: Bài học rất đắt giá
Kinhtedothi - Dự án xây dựng tuyến đường sắt đô thị (ĐSĐT) số 3, đoạn Nhổn - Ga Hà Nội là dự án đầu tiên do chính TP làm chủ đầu tư, sử dụng nguồn vốn vay ODA, khởi công vào năm 2010. Từ dự án này, nhiều kinh nghiệm quý báu và cũng rất đắt giá đã được rút ra, cho thấy việc đầu tư phát triển ĐSĐT vô cùng gian nan, phức tạp.
Miền Bắc rét sâu về đêm và sáng, Hà Nội nhiệt độ thấp nhất chỉ 10 độ C
Miền Bắc rét sâu về đêm và sáng, Hà Nội nhiệt độ thấp nhất chỉ 10 độ C
Kinhtedothi - Dự báo thời tiết hôm nay (4/12), khu vực Hà Nội ít đến quang mây, ngày nắng, đêm không mưa, sáng sớm có sương mù nhẹ rải rác. Sáng và đêm trời rét. Nhiệt độ thấp nhất 10 - 13 độ C. Nhiệt độ cao nhất 21 - 24 độ C, có nơi trên 24 độ C.
Chất lượng không khí tuần này kém hơn tuần trước
Chất lượng không khí tuần này kém hơn tuần trước
Kinhtedothi - Trong tuần này (27/11 - 3/12), chất lượng không khí (CLKK) trên địa bàn TP kém hơn so với tuần trước khi xuất hiện chỉ số CLKK (AQI) chủ yếu ở mức “Trung bình” và “Kém”, xuất hiện cả mức “Xấu”, còn mức “Tốt” giảm đi.
Khuyến cáo nộp thuế trước bạ ô tô qua mạng để phòng tránh Covid-19
Khuyến cáo nộp thuế trước bạ ô tô qua mạng để phòng tránh Covid-19
Kinhtedothi - Tổng cục Thuế cho biết, do mức thu phí trước bạ ô tô giảm 50% bắt đầu từ ngày 1/12 nên lượng người đến đăng ký nộp lệ phí trước bạ tăng đột biến tại các điểm thu.
Năm 2022, Quảng Ngãi dự kiến thu 3.318 tỷ từ nguồn sử dụng đất
Năm 2022, Quảng Ngãi dự kiến thu 3.318 tỷ từ nguồn sử dụng đất
Kinhtedothi - Năm 2022, kế hoạch dự kiến thu tiền sử dụng đất trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi là 3.318 tỷ đồng. Trong đó, nhiều nhất là thu từ dự án đấu giá quyền sử dụng đất do cấp tỉnh quản lý.
Hải Phòng: Ủy quyền 5 điểm dán thẻ thu phí tự động không dừng
Hải Phòng: Ủy quyền 5 điểm dán thẻ thu phí tự động không dừng
Kinhtedothi - Tổng cục Đường bộ Việt Nam đang chuẩn bị thí điểm không thu phí thủ công mà hoàn toàn thu phí tự động không dừng trên tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng. Dự kiến, đến quý 2/2022 sẽ bắt đầu thực hiện. Theo đó, Sở GTVT Hải Phòng vừa có văn bản tuyên truyền về thu phí dịch vụ sử dụng đường bộ theo hình thức điện tử không dừng.
Thời tiết hôm nay 3/12: Hà Nội rét đậm, nhiệt độ thấp nhất 10 độ C
Thời tiết hôm nay 3/12: Hà Nội rét đậm, nhiệt độ thấp nhất 10 độ C
Kinhtedothi - Dự báo thời tiết hôm nay (3/12), khu vực Hà Nội ít đến quang mây, sáng sớm có sương mù nhẹ, ngày nắng, đêm không mưa. Sáng và đêm trời rét. Nhiệt độ thấp nhất 10 - 13 độ C; cao nhất 22 - 24 độ C.
Phòng cháy, chữa cháy tại chung cư, nhà cao tầng: Không thể chủ quan
Phòng cháy, chữa cháy tại chung cư, nhà cao tầng: Không thể chủ quan
Kinhtedothi - Cuối năm là thời điểm dễ xảy ra hỏa hoạn nên các hoạt động phòng chống cháy nổ luôn được chính quyền địa phương triển khai đẩy mạnh đặc biệt lại tại khu vực chung cư, nhà cao tầng.
Biến chủng mới của virus SARS-CoV-2 có tác động đến mở đường bay quốc tế?
Biến chủng mới của virus SARS-CoV-2 có tác động đến mở đường bay quốc tế?
Kinhtedothi - Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Ngọc Đông cho hay, gần đây có thêm biến chủng mới của virusvirus SARS-CoV-2, nên đây cũng là một yếu tố tác động tới việc mở đường bay quốc tế, các nước cũng sẽ xem xét thận trọng hơn, đánh giá kỹ hơn.