Trang chủ / Đô thị / Quy hoạch - Xây dựng

Quy hoạch thoát nước cho Thủ đô Hà Nội: Cân bằng bền vững giữa đất và nước

KTS Trần Huy Ánh - Ủy viên Thường vụ Hội KTS Hà Nội 27-10-2021 08:14
Kinhtedothi - Từ nhiều năm nay, cứ sau mỗi trận mưa lớn, nhiều đoạn trên Đại lộ Thăng Long và nhiều khu đô thị phía Tây Nam Hà Nội lại ngập sâu. Thực tế nơi này vốn là vùng đất trũng, mưa là ngập cả ngàn năm nay nhưng giờ đây, khi các khu đô thị đông dân cư xuất hiện ngày một nhiều, tình trạng úng ngập càng được quan tâm hơn.
Trích bản đồ địa hình thủy hệ khu vực Hà Nội 1905; Quy hoạch xây dựng các trục đường từ trung tâm Hà Nội về phía Tây tạo thành những con đê ngăn nước.
Ngập do lấp đất vào vùng thoát nước
Cách đây hơn 120 năm, để chuẩn bị cho kế hoạch khai thác thuộc địa, các kỹ sư địa lý – thủy lợi của Pháp đã khảo sát, tập hợp tư liệu từ năm 1886 - 1926. Năm 1905, Nha Địa dư Đông Dương hoàn tất Bản đồ địa hình, thủy hệ làm cơ sở để Nha Công chính thiết kế, thi công hệ thống đê điều. Năm 1926, lũ lớn đe dọa nội thành Hà Nội, trong cuốn “Người nông dân châu thổ Bắc kỳ” của nhà địa lý nhân sinh Piere Gourou cho biết: Vỡ đê quanh TP đã tràn ra 40 tỷ mét khối nước. Để bảo vệ an toàn, hơn 250 triệu mét khối đê được đắp trong giai đoạn 1924 - 1941, đặc biệt đập Đáy được xây dựng để điều tiết nước sông Hồng vào lưu vực sông Đáy, sông Nhuệ, dựa trên địa hình tự nhiên được thể hiện trên bản đồ năm 1905.

Trong 30 năm (1954 - 1984), cả vùng Bắc Bộ củng cố và đắp đê thêm 10 triệu mét khối và hành lang thoát lũ được duy trì, hệ thống thủy lợi trên địa bàn tỉnh Hà Tây cũ luôn được chỉnh trang, đảm bảo nước tưới tiêu cho sản xuất hàng năm hai vụ lúa, một vụ mầu kết hợp chăn nuôi gia cầm, thả tôm cá... Sau khi hồ thủy điện Hòa Bình tích nước, vai trò điều tiết lũ suy giảm thì vai trò trữ nước, chống hạn cho lưu vực này được tăng cường.

Giai đoạn 2000 - 2005, tuyến đường bộ nối trung tâm Hà Nội với Hòa Lạc hình thành để kết nối với đường 21 (Đại lộ Thăng Long). Con đường xuyên qua vùng ruộng trũng đã trở thành đập tràn cho nước đi qua mỗi khi mưa lớn chảy từ Bắc xuống Nam theo địa hình tự nhiên.

Trong 3 năm trước khi sáp nhập vào Hà Nội (2005 - 2008), tỉnh Hà Tây giao đất xây dựng bám theo hai bên Đại lộ Thăng Long dày đặc, ruộng trũng được san lấp nên đường trở thành sông mỗi khi mưa lớn. Hàng ngàn hecta đất trong hành lang thoát lũ được giao cho các tập đoàn kinh doanh bất động sản lập dự án. Riêng trong hành lang thoát lũ hạ lưu sông Tích sông Đáy đã gần 15.000ha... đã từng bước phá hủy không gian thoát nước và trữ nước của Hà Nội - Hà Tây. Cuối năm 2008, trận mưa lịch sử gây úng ngập nặng nội thành Hà Nội, sau hơn một tháng bơm nước ra sông Hồng nội thành khô ráo nhưng các huyện Tây Nam Hà Nội ngập sâu, đoạn đường Thăng Long đi qua hành lang thoát lũ nước vẫn ngập nặng.

Từ sau 2008, Đại lộ Thăng Long mở rộng, thành con đê khổng lồ cắt ngang hành lang thoát nước. Các khu đô thị mở rộng tới đâu, không gian thoát nước, trữ nước thu hẹp tới đó kèm theo hủy hoại hệ thống thủy lợi, đất canh tác để hoang hóa tràn lan. Mưa lớn các đường chui dưới Đại lộ Thăng Long ngập sâu, nhiều đoạn trở thành đập tràn. Nền đường ngâm nước yếu dần, tất cả các đoạn đường tiếp giáp cầu sông, cầu cạn trên đại lộ chênh lệch độ lún, làm chất lượng mặt đường xuống cấp.

Quy hoạch tốt mới có đô thị khô ráo

Quy hoạch sông Hồng đã vẽ nhiều nhưng chưa phê duyệt do chưa xây dựng phương án phòng chống lũ. TP Hà Nội đã giao cho Sở NN&PTNT thực hiện nhưng chưa công bố, có thể vì chưa có Quy hoạch bảo vệ môi trường nước và Báo cáo khảo sát tài nguyên nước lưu vực sông Hồng và sông Thái Bình, mặc dù những đề án này đã được Bộ TN&MT giao thực hiện từ 2016 - 2021. Thực tế hành lang thoát lũ, chậm lũ đã được định ra từ năm 1905 và được củng cố, duy trì trong suốt 100 năm. Trong 20 năm trở lại đây khu vực này từng bước suy giảm do quản lý tài nguyên nước yếu kém, lượng nước mưa thực ra là nước sạch nhưng lại gây úng ngập nên tìm cách đẩy đi, còn lại nước thải ô nhiễm ngày nhiều và độc hơn.

Năm 2020, Hà Nội cũng như cả nước chứng kiến đợt nắng nóng kỷ lục, Đồng bằng sông Cửu Long khô hạn nặng, thiếu nước sản xuất và sinh hoạt, nhiều vùng trồng trọt nhiễm mặn. Để khắc phục hạn hán, có sáng kiến dùng bình cao su cát giữ nước sạch, trong khi chỉ 3 năm ( 2005 - 2008) không gian chứa hàng chục tỷ mét khối nước quanh Hà Nội đã được giao để “vẽ” quy hoạch đô thị dịch vụ thương mại. Bên cạnh đó, hiện tượng thời tiết cực đoan gia tăng và các vấn đề thoát nước nội thành ngày càng trở nên phức tạp hơn khi các công trình đô thị ngầm đã bắt đầu được triển khai.

Hà Nội đang đánh giá xem xét để điều chỉnh tổng thể Quy hoạch chung xây dựng Hà Nội, đây là cơ hội lớn để khắc phục các tồn tại mất cân bằng giữa đất và nước đang xảy ra. Những bất cập này không chỉ thấy rõ khi mưa to ngập đường mà nó cần nhận diện đầy đủ để tái lập môi trường đô thị khô ráo, an toàn và nước sạch được lưu giữ, điều tiết hiệu quả.

Quy hoạch sông Hồng và hành lang thoát lũ là hai phần không tách rời của lịch sử phát triển Hà Nội an toàn hơn 100 năm qua. Có thể 20 năm qua còn những hạn chế, nay điều chỉnh lại để đảm bảo cân bằng bền vững giữa đất và nước sẽ mở ra cho Hà Nội tương lai phát triển hài hòa trong 100 năm tới hay xa hơn nữa. Nhìn rõ nguyên nhân cũng sẽ khắc phục ngay được nạn úng ngập khu vực trung tâm TP và khu vực Đại lộ Thăng Long.
Trong điều chỉnh quy hoạch chung lần này, đòi hỏi Hà Nội cần có chiến lược thoát nước mới. Trong đó, phân thành 3 khu vực để có giải pháp cụ thể: Nội thành, các khu đô thị mới ven đô và vùng nông thôn (nhất là vùng trũng ngập, hành lang thoát lũ). Đồng thời cần tích hợp dự án thoát nước với các dự án hạ tầng đô thị như đường sắt đô thị đi ngầm, bãi đỗ xe ngầm, dịch vụ kỹ thuật, hầm đường bộ… Cùng với đó, thoát nước kết hợp với dự trữ nước sạch và nâng cấp cảnh quan, tăng cường sinh kế, khuyến khích vận tải thủy, năng lượng tái tạo…

Theo báo cáo rà soát của Sở QH - KT Hà Nội, quá trình cụ thể hóa Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050, hệ thống thoát nước mới được đầu tư xây dựng hoàn chỉnh ở khu vực nội thành thuộc khu vực sông Tô Lịch, sông Lừ, sông Sét và sông Kim Ngưu với diện tích 77,5km2 (gồm các quận: Ba Đình, Hoàn Kiếm, Đống Đa, Hai Bà Trưng, Hoàng Mai, Tây Hồ và một phần các quận Cầu Giấy, Thanh Xuân) và có thể giải quyết tình trạng ngập úng cho những trận mưa có cường độ 300mm/2 ngày. Trong đó đã đầu tư được 12/39 trạm bơm với tổng công suất khoảng 180m3/s đạt tỷ lệ khoảng 18%/tổng công suất trạm bơm khu vực đô thị trung tâm. Các khu vực khác của TP chưa được đầu tư xây dựng hệ thống thoát nước mưa như khu vực Tả Hữu Nhuệ, khu vực Long Biên, Hà Đông, Nam Từ Liêm, Bắc Từ Liêm và các khu đô thị mới nên vẫn còn tình trạng ngập úng cục bộ khi có mưa lớn.

TAG: Quy hoạch thoát nước KTS Trần Huy Ánh Thủ đô Hà Nội Cân bằng bền vững
 
Tin khác
[Xu hướng] Hành trình tự cứu mình của máy bay
[Xu hướng] Hành trình tự cứu mình của máy bay
Kinhtedothi - Các quốc gia châu Âu hiện đang cuống cuồng ban hành lệnh hạn chế di chuyển, sau khi một số quốc gia công bố các ca nhiễm có liên quan đến Omicron - siêu biến thể Covid-19 được đánh giá là "tồi tệ nhất" từ trước đến nay. Điều này khiến hàng không phải tìm các giải pháp tự cứu mình.
Thời tiết hôm nay (5/12): Hà Nội rét về sáng và đêm
Thời tiết hôm nay (5/12): Hà Nội rét về sáng và đêm
Kinhtedothi - Thông tin từ Trung tâm dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, ngày 5/12, thời tiết Hà Nội rét về đêm và sáng, ban ngày trời nắng đẹp.
Quảng Ngãi: Ngang nhiên lấn sông làm bè nổi để kinh doanh
Quảng Ngãi: Ngang nhiên lấn sông làm bè nổi để kinh doanh
Kinhtedothi - Hàng chục bè nổi tự phát, kinh doanh ăn uống tại khu vực ven sông Trà Bồng (xã Bình Đông, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi) đã gây ảnh hưởng đến giao thông thủy và tiềm ẩn nhiều nguy cơ khác.
Ngày cuối tuần chất lượng không khí tại Hà Nội ở mức xấu
Ngày cuối tuần chất lượng không khí tại Hà Nội ở mức xấu
Kinhtedothi - Ngày 4/12, chất lượng không khí (CLKK) tại nhiều khu vực ở Hà Nội ở mức xấu - mức những người bình thường bắt đầu có các ảnh hưởng tới sức khỏe, nhóm người nhạy cảm có thể gặp các vấn đề về sức khỏe nghiêm trọng hơn.
Cục Hàng không Việt Nam đề nghị dừng chuyến bay đến 10 nước châu Phi
Cục Hàng không Việt Nam đề nghị dừng chuyến bay đến 10 nước châu Phi
Kinhtedothi - Cục Hàng không Việt Nam, vừa có văn bản đề nghị không thực hiện các chuyến bay từ 10 nước châu Phi có biến chủng Omicron đến Việt Nam. Nhiều nước trên thế giới đang chạy đua với biến chủng mới này.
Vietjet công bố các đường bay thẳng tới Moskva
Vietjet công bố các đường bay thẳng tới Moskva
Kinhtedothi - Tại Diễn đàn Doanh nghiệp Việt - Nga chiều 2/12, Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc thông báo hãng hàng không Vietjet công bố các đường bay mới từ Moskva đến Việt Nam, cột mốc đóng vai trò tích cực thúc đẩy hợp tác giao thương giữa hai quốc gia trong thời gian tới, mở ra nhiều cơ hội thuận lợi hơn nữa cho giao lưu văn hóa, hợp tác đầu tư giữa hai nước.
Chuyên gia lý giải nhiều khu vực tại TP Nha Trang ngập sâu khi mưa lớn
Chuyên gia lý giải nhiều khu vực tại TP Nha Trang ngập sâu khi mưa lớn
Kinhtedothi - Những năm gần đây, mỗi khi Khánh Hòa xuất hiện mưa lớn thì nhiều khu vực tại các xã vùng ven TP Nha Trang nhanh chóng chìm trong biển nước. Nhiều khu dân cư ngập sâu trên 1m, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống người dân.
Chủ tịch UBND TP Cần Thơ chỉ đạo nghiêm túc kiểm điểm trách nhiệm về giải ngân đầu tư công
Chủ tịch UBND TP Cần Thơ chỉ đạo nghiêm túc kiểm điểm trách nhiệm về giải ngân đầu tư công
Kinhtedothi - Ngày 3/12, Chủ tịch UBND TP Cần Thơ chỉ đạo các sở ngành, quận/huyện đẩy mạnh các biện pháp hiệu quả đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công năm 2021. Yêu cầu đưa kết quả giải ngân vốn đầu tư công vào nội dung đánh giá kết quả thực hiện hoàn thành nhiệm vụ cuối năm của cơ quan, đơn vị và người đứng đầu.
[Đường sắt đô thị - bộ khung định hình lại giao thông Hà Nội] Bài 2: Bài học rất đắt giá
[Đường sắt đô thị - bộ khung định hình lại giao thông Hà Nội] Bài 2: Bài học rất đắt giá
Kinhtedothi - Dự án xây dựng tuyến đường sắt đô thị (ĐSĐT) số 3, đoạn Nhổn - Ga Hà Nội là dự án đầu tiên do chính TP làm chủ đầu tư, sử dụng nguồn vốn vay ODA, khởi công vào năm 2010. Từ dự án này, nhiều kinh nghiệm quý báu và cũng rất đắt giá đã được rút ra, cho thấy việc đầu tư phát triển ĐSĐT vô cùng gian nan, phức tạp.
Miền Bắc rét sâu về đêm và sáng, Hà Nội nhiệt độ thấp nhất chỉ 10 độ C
Miền Bắc rét sâu về đêm và sáng, Hà Nội nhiệt độ thấp nhất chỉ 10 độ C
Kinhtedothi - Dự báo thời tiết hôm nay (4/12), khu vực Hà Nội ít đến quang mây, ngày nắng, đêm không mưa, sáng sớm có sương mù nhẹ rải rác. Sáng và đêm trời rét. Nhiệt độ thấp nhất 10 - 13 độ C. Nhiệt độ cao nhất 21 - 24 độ C, có nơi trên 24 độ C.
Chất lượng không khí tuần này kém hơn tuần trước
Chất lượng không khí tuần này kém hơn tuần trước
Kinhtedothi - Trong tuần này (27/11 - 3/12), chất lượng không khí (CLKK) trên địa bàn TP kém hơn so với tuần trước khi xuất hiện chỉ số CLKK (AQI) chủ yếu ở mức “Trung bình” và “Kém”, xuất hiện cả mức “Xấu”, còn mức “Tốt” giảm đi.